Burgerlijk procesrecht
Hoofdstuk 1
Materieel en formeel burgerlijk recht
Publiekrecht ziet toe op de rechtsverhouding tussen overheid en burger
het privaatrecht (ook wel civiele recht of burgerlijk recht) verhouding tussen burgers onderling regelt
er kan onderscheid worden gemaakt in diverse rechtsgebieden: regels die gelden voor het recht een
bepaald gebied of over een bepaald onderwerp.
Het materiële burgerſijk recht omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties,
rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren
Zie art. 7:18 lid 2 bw art. 7:21 lid 1 sub b en c bw
het materiële burgerlijk recht bepaalt welke rechten en plichten iemand heeft
het formele burgerlijk recht antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en
plichten kunnen worden geëffectueerd.
- hoe kunnen de materiële rechtsregels worden afgedwongen bij de rechter?
Bij het formele burgerlijk recht gaat over de manier waarop een procedure moet worden gevoerd,
Samen vattend: het burgerlijk procesrecht omvat vormvoorschriften en procedureregels waarmee
een persoon in een civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren, vast laten
stellen, tot stand laten brengen, wijzigen of beëindigen.
-
Functies van burgerlijk procesrecht
Het burgerlijk procesrecht heeft verschillende functies. Het betreft:
het handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
o Het burgerlijk procesrecht verschaft een persoon bepaalde middelen om zijn
burgerlijke rechten en plichten te realiseren en te beïnvloeden.
het voorkomen van een gerechtelijke procedure;
o de zogenoemde preventiefunctie.
het voorkomen van eigenrichting.
o Eigenrichting houdt in dat een persoon zelf en eigen middelen zijn recht gaat halen
zonder hulp van de overheid en zonder dat hem daartoe een wettelijke bevoegdheid
is gegeven.
Bronnen van burgerlijk procesrecht
Rechtsregels zijn terug te vinden in wetten, in ternationale verdragen en verordeningen, maar
vloeien ook voort uit jurisprudentie, gewoonte en algemene rechtsbeginselen.
de vindplaats van een bepaalde rechtsregel wordt de rechtsbron genoemd
,art. 6 Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
– fair trial
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (RV) bevat concrete regels voor het voeren van een
procedure bij de burgerlijke rechter
Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geeft het wettelijk kader voor het procederen bij de
rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad, evenals voor de tenuitvoerlegging van gerechtelijke
uitspraken.
Aandacht verdienen voorts de Landelijke procesreglementen, die zien op civiele dagvaardings-,
verzoekschrift- en kortgedingprocedures.
Wet op de rechterlijke organisatie
N de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO) is opgenomen hoe de rechterlijke macht in
Nederland is georganiseerd.
- in de Wet RO zijn onder meer de organisatie, de taken en de bevoegdheden van de rechtbanken, de
gerechtshoven en de Hoge Raad vastgelegd.
Internationale regelgeving
Internationale regelgeving die relevant is voor het Nederlandse burgerlijk procesrecht:
- EEX-Verordening (herschikking) / Brussel 1-bis;
-Verordening nr. 1215/2012 betreffend rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de
tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken / herschikking)
- in Brussell-bis wordt bepaald welke rechter in burgerlijke en handelszaken een in
een Europees conflict bevoegd is» evenals op welke manier uitspraken van
buitenlandse rechters in andere lidstaten erkend en uitgevoerd worden.
- Brussel-bis is van toepassing op procedures die zijn ingesteld na 10 januari
2015. De oude EEX.Verordening is van toepassing op procedures die zijn
ingesteld voor 10 januari 2015
- EG-Bewijsverordening;
- Verordening nr. 1206/2001 betreffende de samenwerking tussen de gerechten van
de lidstaten op het gebied van bewijsverkrijgjng jn burgerlijke en handelszaken
- beoogt de samenwerking tussen de gerechten van de lidstaten op het gebied van
bewijsverkrijging te verbeteren, te vereenvoudigen en te bespoedigen
- EG-Betekeningsverordening
- Verordening 1393/2007 inzake de betekening en kennisgeving in de lidstaten van
gerechtelijke buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken
- ziet op het vergemakkelijken van de betekening en kennisgeving van stukken tussen
de verschillende lidstaten. Deze verordening is van kracht binnen de EU
- Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden.
- het bereiken van een grotere eenheid tussen de lidstaten door het handhaven en
verder verwezenlijken van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
, - Voor het Nederlandse burgerlijk procesrecht is vooral art. 6 EVRM van belang,
waarin het recht op een eerlijk proces (fair trial)is neergelegd.
Algemene uitgangspunten
Deze Uitgangspunten worden gevormd door algemene rechtsbeginselen en voorschriften voor
procedures.
.De uitgangspunten zijn terug te vinden in Boek 1, titel 1, afdeling 3 Rv (art. 19 tot en met 30 Rv:
Algemene voorschriften voor procedures), art. 6 EVRM (recht op een eerlijk proces), alsmede in de
Grondwet (Gw) en de wet algemene bepalingen
Recht op rechtspraak en rechtsbijstand
Het recht op rechtspraak en rechtsbijstand houdt in dat door iedereen een geschil moet kunnen
worden voorgelegd aan een overheidsrechter en dat eenieder recht heeft op juridische bijstand in
een procedure (art. 17, 18 en 112 GW)
Toegangsprincipe: iedereen moet toegang hebben tot de rechter en een rechtsbijstandverlener,
zoals een advocaat.
Onafhankelljke en onpartijdige rechter
Uitgangspunt in het Nederlandse recht is dat er recht wordt gesproken door een onafhankelijke en
onpartijdige gerechtelijke instantie, bij de wet ingesteld.
Indien een partij op gerechtvaardigde gronden twijfelt aan de onpartijdigheid van de rechter, kan die
partij een verzoek tot wraking van die rechter doen (art. 36 RV)
Is de rechter zelf van mening dat hij in een bepaalde zaak niet onpartijdig kan zijn, dan kan hij
verzoeken zich te laten vervangen door een andere rechter. Dit wordt verschoning genoemd: art 40
Rv.
Hoor en weder hoor
Het beginsel van hoor en wederhoor (ook wel aangeduid als het gelijkheidsbeginsel
- art. 19 Rv. Beide partijen in de gelegenheid gesteld moeten worden om hun standpunten in
een zaak naar voren te brengen
Schending van het beginsel van hoor en wederhoor levert een essentieel vormverzuim op.
Houdt ook in dat partijen in de gelegenheid moeten worden gesteld om een reactie te geven op alle
informatie die de rechter gebruikt om tot een oordeel te kunnen komen. Dit blijkt ook uit het
googelende rechter-arrest’.
Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn
De behandeling van en beslissing over een zaak dienen binnen een redelijke termijn te geschieden.
De rechter en partijen waken tegen onredelijke vertraging van de procedure: art. 20 lid 1 en 2 Rv
Hoofdstuk 1
Materieel en formeel burgerlijk recht
Publiekrecht ziet toe op de rechtsverhouding tussen overheid en burger
het privaatrecht (ook wel civiele recht of burgerlijk recht) verhouding tussen burgers onderling regelt
er kan onderscheid worden gemaakt in diverse rechtsgebieden: regels die gelden voor het recht een
bepaald gebied of over een bepaald onderwerp.
Het materiële burgerſijk recht omvat inhoudelijke rechten en plichten: rechtsregels om situaties,
rechtsverhoudingen en handelingen juridisch te definiëren en te kwalificeren
Zie art. 7:18 lid 2 bw art. 7:21 lid 1 sub b en c bw
het materiële burgerlijk recht bepaalt welke rechten en plichten iemand heeft
het formele burgerlijk recht antwoord op de vraag volgens welke procedureregels deze rechten en
plichten kunnen worden geëffectueerd.
- hoe kunnen de materiële rechtsregels worden afgedwongen bij de rechter?
Bij het formele burgerlijk recht gaat over de manier waarop een procedure moet worden gevoerd,
Samen vattend: het burgerlijk procesrecht omvat vormvoorschriften en procedureregels waarmee
een persoon in een civiele procedure zijn materiële rechten en plichten kan effectueren, vast laten
stellen, tot stand laten brengen, wijzigen of beëindigen.
-
Functies van burgerlijk procesrecht
Het burgerlijk procesrecht heeft verschillende functies. Het betreft:
het handhaven en beïnvloeden van materiële burgerlijke rechten en plichten
o Het burgerlijk procesrecht verschaft een persoon bepaalde middelen om zijn
burgerlijke rechten en plichten te realiseren en te beïnvloeden.
het voorkomen van een gerechtelijke procedure;
o de zogenoemde preventiefunctie.
het voorkomen van eigenrichting.
o Eigenrichting houdt in dat een persoon zelf en eigen middelen zijn recht gaat halen
zonder hulp van de overheid en zonder dat hem daartoe een wettelijke bevoegdheid
is gegeven.
Bronnen van burgerlijk procesrecht
Rechtsregels zijn terug te vinden in wetten, in ternationale verdragen en verordeningen, maar
vloeien ook voort uit jurisprudentie, gewoonte en algemene rechtsbeginselen.
de vindplaats van een bepaalde rechtsregel wordt de rechtsbron genoemd
,art. 6 Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden
– fair trial
Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering
Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (RV) bevat concrete regels voor het voeren van een
procedure bij de burgerlijke rechter
Het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering geeft het wettelijk kader voor het procederen bij de
rechtbank, het gerechtshof en de Hoge Raad, evenals voor de tenuitvoerlegging van gerechtelijke
uitspraken.
Aandacht verdienen voorts de Landelijke procesreglementen, die zien op civiele dagvaardings-,
verzoekschrift- en kortgedingprocedures.
Wet op de rechterlijke organisatie
N de Wet op de rechterlijke organisatie (Wet RO) is opgenomen hoe de rechterlijke macht in
Nederland is georganiseerd.
- in de Wet RO zijn onder meer de organisatie, de taken en de bevoegdheden van de rechtbanken, de
gerechtshoven en de Hoge Raad vastgelegd.
Internationale regelgeving
Internationale regelgeving die relevant is voor het Nederlandse burgerlijk procesrecht:
- EEX-Verordening (herschikking) / Brussel 1-bis;
-Verordening nr. 1215/2012 betreffend rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de
tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken / herschikking)
- in Brussell-bis wordt bepaald welke rechter in burgerlijke en handelszaken een in
een Europees conflict bevoegd is» evenals op welke manier uitspraken van
buitenlandse rechters in andere lidstaten erkend en uitgevoerd worden.
- Brussel-bis is van toepassing op procedures die zijn ingesteld na 10 januari
2015. De oude EEX.Verordening is van toepassing op procedures die zijn
ingesteld voor 10 januari 2015
- EG-Bewijsverordening;
- Verordening nr. 1206/2001 betreffende de samenwerking tussen de gerechten van
de lidstaten op het gebied van bewijsverkrijgjng jn burgerlijke en handelszaken
- beoogt de samenwerking tussen de gerechten van de lidstaten op het gebied van
bewijsverkrijging te verbeteren, te vereenvoudigen en te bespoedigen
- EG-Betekeningsverordening
- Verordening 1393/2007 inzake de betekening en kennisgeving in de lidstaten van
gerechtelijke buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken
- ziet op het vergemakkelijken van de betekening en kennisgeving van stukken tussen
de verschillende lidstaten. Deze verordening is van kracht binnen de EU
- Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden.
- het bereiken van een grotere eenheid tussen de lidstaten door het handhaven en
verder verwezenlijken van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
, - Voor het Nederlandse burgerlijk procesrecht is vooral art. 6 EVRM van belang,
waarin het recht op een eerlijk proces (fair trial)is neergelegd.
Algemene uitgangspunten
Deze Uitgangspunten worden gevormd door algemene rechtsbeginselen en voorschriften voor
procedures.
.De uitgangspunten zijn terug te vinden in Boek 1, titel 1, afdeling 3 Rv (art. 19 tot en met 30 Rv:
Algemene voorschriften voor procedures), art. 6 EVRM (recht op een eerlijk proces), alsmede in de
Grondwet (Gw) en de wet algemene bepalingen
Recht op rechtspraak en rechtsbijstand
Het recht op rechtspraak en rechtsbijstand houdt in dat door iedereen een geschil moet kunnen
worden voorgelegd aan een overheidsrechter en dat eenieder recht heeft op juridische bijstand in
een procedure (art. 17, 18 en 112 GW)
Toegangsprincipe: iedereen moet toegang hebben tot de rechter en een rechtsbijstandverlener,
zoals een advocaat.
Onafhankelljke en onpartijdige rechter
Uitgangspunt in het Nederlandse recht is dat er recht wordt gesproken door een onafhankelijke en
onpartijdige gerechtelijke instantie, bij de wet ingesteld.
Indien een partij op gerechtvaardigde gronden twijfelt aan de onpartijdigheid van de rechter, kan die
partij een verzoek tot wraking van die rechter doen (art. 36 RV)
Is de rechter zelf van mening dat hij in een bepaalde zaak niet onpartijdig kan zijn, dan kan hij
verzoeken zich te laten vervangen door een andere rechter. Dit wordt verschoning genoemd: art 40
Rv.
Hoor en weder hoor
Het beginsel van hoor en wederhoor (ook wel aangeduid als het gelijkheidsbeginsel
- art. 19 Rv. Beide partijen in de gelegenheid gesteld moeten worden om hun standpunten in
een zaak naar voren te brengen
Schending van het beginsel van hoor en wederhoor levert een essentieel vormverzuim op.
Houdt ook in dat partijen in de gelegenheid moeten worden gesteld om een reactie te geven op alle
informatie die de rechter gebruikt om tot een oordeel te kunnen komen. Dit blijkt ook uit het
googelende rechter-arrest’.
Behandeling en beslissing binnen redelijke termijn
De behandeling van en beslissing over een zaak dienen binnen een redelijke termijn te geschieden.
De rechter en partijen waken tegen onredelijke vertraging van de procedure: art. 20 lid 1 en 2 Rv
