SAMENVATTING AGOGISCHE VAARDIGHEDEN:
Hoofdstuk 1: De preventiepiramide als grondplan:
Leerdoelen:
De student kan de complexiteit in onderlinge relaties op de klasvloer duiden.
De student kan de evolutie van een curatieve benadering naar een preventieve
benadering duiden.
De student kant de verschillende niveaus in de preventiepiramide van Deklerck
verklaren.
De student kan de verschillende niveaus in de preventiepiramide van Deklerck
toelichten met een voorbeeld.
De student kan van een gegeven actie aangeven op welk niveau(s) deze zich
bevindt(en).
De student kan voorbeelden genereren uit de eigen praktijk en het eigen handelen
plaatsen in de preventiepiramide.
De student kan kritisch naar het eigen handelen en naar de eigen preventieve
maatregelen kijken vanuit de piramidestructuur.
1.1. De complexe realiteit van de relaties in de klas:
De klasgroep is een complex cluwen aan relaties, beïnvloedt door…
Actoren (= personen)
vb. leerlingen, leerkrachten, directie, ouders, ruimere schoolomgeving,
maatschappij
Factoren die op hun beurt van invloed zijn op deze actoren
vb. thuiscontext (leerlingen), opleiding (leerkracht), collegialiteit (school), visie op
opvoeding (ouders), invloed van sociale media (maatschappij)
Laat jezelf niet overspoelen door al deze actoren en factoren
Wat kan ik doen om te zorgen voor een aangename klascontext voor mijn
leerlingen?
1.2. Van curatie naar preventie:
Tot de jaren 60-70: CURATIEF HANDELEN (justitie, geneeskunde)
= Oplossen of behandelen van ‘problemen’
Uitgangspunt: ‘normaal’ functioneren binnen het maatschappelijk leven
Ingrijpen met als doel opnieuw te kunnen deelnemen
Vanaf de jaren 70: Meer aandacht voor PREVENTIEF HANDELEN
Curatie is onvoldoende om de toenemende criminaliteit onder controle te houden
Meer inzicht in risicofactoren van problematisch gedrag
Oorsprong in justitie, daarnaast ook ingezet in de gezondheidszorg, de welzijnssector en
het onderwijs
,1.3. De preventiepiramide van Johan Deklerck:
Doel: Structuur aanbrengen in het klasgebeuren
‘Preventie’
= Het model vertrekt vanuit preventie, preventie dient als uitgangspunt
‘Piramide’
= De maatregelen op niveau 1 zullen uitgebreider zijn dan de maatregelen op niveau 4
Positieve oriëntering en negatieve oriëntering
Onderbroken lijn tussen niveau 2 en 3
= Grens tussen een niet-probleemgerichte aanpak (op niveau 1 en 2) en een
probleemgerichte aanpak (op niveau 3 en 4)
Niet-probleemgerichte aanpak = Positieve oriëntering
Focus op het gewenst gedrag en op welzijn en welbevinden
Probleemgerichte aanpak = Negatieve oriëntering
Focus op het ongewenst gedrag
Niveau 0: Brede maatschappelijke context
≠ Geen actief niveau
= Maatregelen die genomen worden op politiek, sociaal, cultureel en ecologisch vlak
Binnen dit niveau ondernemen we zelf geen actie, maar de maatregelen spelen wel mee
in de beleving van de leerlingen
vb. beleidsbeslissingen m.b.t. financiering van de scholen
Niveau 1: Fundamentele preventie of leefklimaatbevordering
= Maatregelen die genomen worden om te investeren in een aangenaam leef-, werk- en
leerklimaat, gericht op klas-, school- en teamniveau
Preventie is geen doel, maar een neveneffect
vb. ouderparticipatie, vieren van verjaardagen, leerlingenraad
, Niveau 2: Algemene preventie
= Maatregelen die genomen worden om gewenst gedrag te bekomen
Preventie is wel het doel
vb. speelplaatsafspraken, leerlijn sociale vaardigheden, inzetten heterogene duo’s
Niveau 3: Specifieke preventie
= Maatregelen die genomen worden om ongewenst gedrag te vermijden
Benadrukken de (potentiële) aanwezigheid van het probleem
vb. preventiecampagne tegen pesten, meer toezicht op speelplaats, beloningssysteem
voor individuele leerling omwille van druk gedrag
Niveau 4: Curatieve maatregelen
= Maatregelen die genomen worden om ongewenst gedrag te laten stoppen en de schade
te beperken
Curatief werken staat hier centraal, preventie is een neveneffect
vb. sanctie na pestincident, herstelgesprek na conflict, afkoelhoekje
Hoofdstuk 1: De preventiepiramide als grondplan:
Leerdoelen:
De student kan de complexiteit in onderlinge relaties op de klasvloer duiden.
De student kan de evolutie van een curatieve benadering naar een preventieve
benadering duiden.
De student kant de verschillende niveaus in de preventiepiramide van Deklerck
verklaren.
De student kan de verschillende niveaus in de preventiepiramide van Deklerck
toelichten met een voorbeeld.
De student kan van een gegeven actie aangeven op welk niveau(s) deze zich
bevindt(en).
De student kan voorbeelden genereren uit de eigen praktijk en het eigen handelen
plaatsen in de preventiepiramide.
De student kan kritisch naar het eigen handelen en naar de eigen preventieve
maatregelen kijken vanuit de piramidestructuur.
1.1. De complexe realiteit van de relaties in de klas:
De klasgroep is een complex cluwen aan relaties, beïnvloedt door…
Actoren (= personen)
vb. leerlingen, leerkrachten, directie, ouders, ruimere schoolomgeving,
maatschappij
Factoren die op hun beurt van invloed zijn op deze actoren
vb. thuiscontext (leerlingen), opleiding (leerkracht), collegialiteit (school), visie op
opvoeding (ouders), invloed van sociale media (maatschappij)
Laat jezelf niet overspoelen door al deze actoren en factoren
Wat kan ik doen om te zorgen voor een aangename klascontext voor mijn
leerlingen?
1.2. Van curatie naar preventie:
Tot de jaren 60-70: CURATIEF HANDELEN (justitie, geneeskunde)
= Oplossen of behandelen van ‘problemen’
Uitgangspunt: ‘normaal’ functioneren binnen het maatschappelijk leven
Ingrijpen met als doel opnieuw te kunnen deelnemen
Vanaf de jaren 70: Meer aandacht voor PREVENTIEF HANDELEN
Curatie is onvoldoende om de toenemende criminaliteit onder controle te houden
Meer inzicht in risicofactoren van problematisch gedrag
Oorsprong in justitie, daarnaast ook ingezet in de gezondheidszorg, de welzijnssector en
het onderwijs
,1.3. De preventiepiramide van Johan Deklerck:
Doel: Structuur aanbrengen in het klasgebeuren
‘Preventie’
= Het model vertrekt vanuit preventie, preventie dient als uitgangspunt
‘Piramide’
= De maatregelen op niveau 1 zullen uitgebreider zijn dan de maatregelen op niveau 4
Positieve oriëntering en negatieve oriëntering
Onderbroken lijn tussen niveau 2 en 3
= Grens tussen een niet-probleemgerichte aanpak (op niveau 1 en 2) en een
probleemgerichte aanpak (op niveau 3 en 4)
Niet-probleemgerichte aanpak = Positieve oriëntering
Focus op het gewenst gedrag en op welzijn en welbevinden
Probleemgerichte aanpak = Negatieve oriëntering
Focus op het ongewenst gedrag
Niveau 0: Brede maatschappelijke context
≠ Geen actief niveau
= Maatregelen die genomen worden op politiek, sociaal, cultureel en ecologisch vlak
Binnen dit niveau ondernemen we zelf geen actie, maar de maatregelen spelen wel mee
in de beleving van de leerlingen
vb. beleidsbeslissingen m.b.t. financiering van de scholen
Niveau 1: Fundamentele preventie of leefklimaatbevordering
= Maatregelen die genomen worden om te investeren in een aangenaam leef-, werk- en
leerklimaat, gericht op klas-, school- en teamniveau
Preventie is geen doel, maar een neveneffect
vb. ouderparticipatie, vieren van verjaardagen, leerlingenraad
, Niveau 2: Algemene preventie
= Maatregelen die genomen worden om gewenst gedrag te bekomen
Preventie is wel het doel
vb. speelplaatsafspraken, leerlijn sociale vaardigheden, inzetten heterogene duo’s
Niveau 3: Specifieke preventie
= Maatregelen die genomen worden om ongewenst gedrag te vermijden
Benadrukken de (potentiële) aanwezigheid van het probleem
vb. preventiecampagne tegen pesten, meer toezicht op speelplaats, beloningssysteem
voor individuele leerling omwille van druk gedrag
Niveau 4: Curatieve maatregelen
= Maatregelen die genomen worden om ongewenst gedrag te laten stoppen en de schade
te beperken
Curatief werken staat hier centraal, preventie is een neveneffect
vb. sanctie na pestincident, herstelgesprek na conflict, afkoelhoekje
