De beleidscyclus in Onderwijs &Vorming
21februari 2020
KU Leuven - Centrum voor Onderwijsvernieuwing en de Ontwikkeling van Leraar en School
Waar gaan we het vandaag over hebben?
✓ Het Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming? Wat is
het en wat doet het precies?
✓ De beleidscyclus: de theorie
✓ De beleidscyclus: de praktijk
✓ Hoe komt een decreet tot stand? Casus: De weg naar een
meer inclusief onderwijs loopt niet over rozen: over het M-
decreet en het nieuwe begeleidingsdecreet
✓ Hoe een veranderende samenleving leidt tot een ander soort
overheid en beleid. Casus: De PIRLS-schok in Vlaanderen. Hoe
onderzoek naar leerlingeprestaties heeft geleid tot
bijsturingen in het curriculum en deonderwijspraktijk
Vlaamse overheid
Beleidsdomein Onderwijs en Vorming
Departement Onderwijs enVorming
Afdeling Strategische Beleidsondersteuning
1
, Verschillende beleidsdomeinen waar ministers voor
verantwoordelijk zijn
Vlaamse Regering
Regering samengesteld door partijen
BEN WEYTS: huidige minister van Onderwijs
Beleidsdomein Werk en Sociale
Beleidsdomein Cultuur, Jeugd,
Beleidsdomein Internationaal
Beleidsdomein Landbouw en
Beleidsdomein Onderwijs en
Beleidsdomein Kanselarij en
Beleidsdomein Financiën en
Beleidsdomein Mobiliteit en
Volksgezondheid en Gezin
Beleidsdomein Economie,
Beleidsdomein Omgeving
Wetenschap en Innovatie
Beleidsdomein Welzijn,
Openbare Werken
Sport en Media
Vlaanderen
Economie
Begroting
Vorming
Bestuur
Visserij
Aan het hoofd staat de minister
Beleidsdomein Onderwijs en Vorming
BELANGRIJK: er is ook een KABINET (van de minister)
Kabinet verdwijnt samen met de minister (minder “zekerheid”)
Managementcomité
KABINET = geheel van de rechtstreekse medewerkers, dus kabinet
verdwijnt samen met de minister
➢ Kabinetsmedewerkers zijn medewerkers die de minister zelf
binnenbrengt om hem te ondersteunen binnen zijn beleid (zij
bekennen dan politieke kleur, bv. N-VA)
Als AMBTENAAR ben je vastbenoemd (volledige loopbaan): zij zijn
gedienstig aan de politiek verantwoordelijke (minister), maar zijn niet
per se van dezelfde politieke partij/kleur; “de administratie”
Interessant spanningsveld: dienstbaar zijn voor mogelijk maken
beleid minister (fundamentele taak als ambtenaar) vs.
kabinetsmedewerkers
Ministerie is geordend in aantal agentschappen
VLAAMSE ONDERWIJSRAAD (VLOR): heel erg belangrijk (hoort strikt
gezien niet bij O&V, autonome adviesraad)
➢ Raad die zich buigt over kwesties van het Vlaamse onderwijs
➢ Scholieren, ouder(verenigingen), leerkrachten/personeel van
het onderwijs, vakbonden, inrichtende machten
(schoolbesturen), koepelorganisaties… worden
vertegenwoordigd
➢ Minister is verplicht om voorstellen voor te leggen aan de
VLOR (ideale plaats om te kijken of er weerstand is), maar niet
verplicht om advies te volgen
➢ Dialoog en zoeken van zo groot mogelijke consensus
5 AGENTSCHAPPEN (4 vormen Ministerie van Onderwijs&Vorming)
Departement
Inspectie
AGODi (Agentschap Onderwijsdiensten)
AHOVOKS: diploma’s, kwalificaties, studietoelagen
2
, Kwestie modernisering van onderwijs – BETROKKENEN
➢ AGODI: financieel en beleidsvormend voor onderwijsdiensten
➢ VLOR: overleg + discussie
➢ Inspectie: oog voor kwaliteit, ET & OD
➢ AGION: consequenties voor de infrastructuur
➢ Departement: doet beleidsvoorbereidend werk
➢ AHOVOKS: hoe garanderen we dat kinderen uit
gemoderniseerd onderwijs zonder problemen naar hoger
onderwijs doorgaan
Departement Onderwijs en Vorming
In het Departement zie je dat dit ook nog is opgesplitst in 9 sub-units
Afdeling
Afdeling Secundair
Afdeling Hoger
(niet vanbuiten leren!!!)
Basisonderwijs en Onderwijs en
Onderwijs en
Deeltijds Volwassenenonderwij
Kunstonderwijs
Leerlingenbegeleiding
s Secretariaat = hoogste ambtenaar binnen Departement Onderwijs &
Afdeling Strategische Afdeling Horizontaal
Vorming
Stafdiensten
Beleidsondersteuning Beleid
7 afdelingen die zich bezighouden met delen/niveaus van het
Afdeling Beleid Afdeling Secretariaat-generaal
onderwijs
Onderwijspersoneel Communicatie
Kanttekening: communiceren is een heikelpunt, huidige minister
heeft neiging om naar de pers te stappen als hij iets van plan is (vaak
nog lang voor beslissing effectief wordt OF er niet van komt)
➢ bv. centrale toetsen
Strategische Beleidsondersteuning
VOORBEELD
bv. M-decreet (inclusief onderwijs): heel dit beleid is o.a. ingegeven
Internationaal
Kennisbeleid
door UN-verdrag van Rechten van de Mens, maar scheiding van
onderwijsbeleid
gewoon en buitengewoon onderwijs is tegen de geest van dat
SBO
Strategische
verdrag
Juridische
planning en
coördinatie ondersteuning OESO: houdt zich bezig met economische vraagstukken (NIETS te
maken met Vlaamse regering)
➢ bv. PISA-studies: Vlaamse overheid is toch gretig om ervoor
te zorgen dat die onderzoeksresultaten verzameld moeten
worden (gebeurt door SBO)
Geeft idee van diversiteit en inhoudelijke expertise
3
De beleidscyclus in Onderwijs &Vorming
21februari 2020
KU Leuven - Centrum voor Onderwijsvernieuwing en de Ontwikkeling van Leraar en School
Waar gaan we het vandaag over hebben?
✓ Het Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming? Wat is
het en wat doet het precies?
✓ De beleidscyclus: de theorie
✓ De beleidscyclus: de praktijk
✓ Hoe komt een decreet tot stand? Casus: De weg naar een
meer inclusief onderwijs loopt niet over rozen: over het M-
decreet en het nieuwe begeleidingsdecreet
✓ Hoe een veranderende samenleving leidt tot een ander soort
overheid en beleid. Casus: De PIRLS-schok in Vlaanderen. Hoe
onderzoek naar leerlingeprestaties heeft geleid tot
bijsturingen in het curriculum en deonderwijspraktijk
Vlaamse overheid
Beleidsdomein Onderwijs en Vorming
Departement Onderwijs enVorming
Afdeling Strategische Beleidsondersteuning
1
, Verschillende beleidsdomeinen waar ministers voor
verantwoordelijk zijn
Vlaamse Regering
Regering samengesteld door partijen
BEN WEYTS: huidige minister van Onderwijs
Beleidsdomein Werk en Sociale
Beleidsdomein Cultuur, Jeugd,
Beleidsdomein Internationaal
Beleidsdomein Landbouw en
Beleidsdomein Onderwijs en
Beleidsdomein Kanselarij en
Beleidsdomein Financiën en
Beleidsdomein Mobiliteit en
Volksgezondheid en Gezin
Beleidsdomein Economie,
Beleidsdomein Omgeving
Wetenschap en Innovatie
Beleidsdomein Welzijn,
Openbare Werken
Sport en Media
Vlaanderen
Economie
Begroting
Vorming
Bestuur
Visserij
Aan het hoofd staat de minister
Beleidsdomein Onderwijs en Vorming
BELANGRIJK: er is ook een KABINET (van de minister)
Kabinet verdwijnt samen met de minister (minder “zekerheid”)
Managementcomité
KABINET = geheel van de rechtstreekse medewerkers, dus kabinet
verdwijnt samen met de minister
➢ Kabinetsmedewerkers zijn medewerkers die de minister zelf
binnenbrengt om hem te ondersteunen binnen zijn beleid (zij
bekennen dan politieke kleur, bv. N-VA)
Als AMBTENAAR ben je vastbenoemd (volledige loopbaan): zij zijn
gedienstig aan de politiek verantwoordelijke (minister), maar zijn niet
per se van dezelfde politieke partij/kleur; “de administratie”
Interessant spanningsveld: dienstbaar zijn voor mogelijk maken
beleid minister (fundamentele taak als ambtenaar) vs.
kabinetsmedewerkers
Ministerie is geordend in aantal agentschappen
VLAAMSE ONDERWIJSRAAD (VLOR): heel erg belangrijk (hoort strikt
gezien niet bij O&V, autonome adviesraad)
➢ Raad die zich buigt over kwesties van het Vlaamse onderwijs
➢ Scholieren, ouder(verenigingen), leerkrachten/personeel van
het onderwijs, vakbonden, inrichtende machten
(schoolbesturen), koepelorganisaties… worden
vertegenwoordigd
➢ Minister is verplicht om voorstellen voor te leggen aan de
VLOR (ideale plaats om te kijken of er weerstand is), maar niet
verplicht om advies te volgen
➢ Dialoog en zoeken van zo groot mogelijke consensus
5 AGENTSCHAPPEN (4 vormen Ministerie van Onderwijs&Vorming)
Departement
Inspectie
AGODi (Agentschap Onderwijsdiensten)
AHOVOKS: diploma’s, kwalificaties, studietoelagen
2
, Kwestie modernisering van onderwijs – BETROKKENEN
➢ AGODI: financieel en beleidsvormend voor onderwijsdiensten
➢ VLOR: overleg + discussie
➢ Inspectie: oog voor kwaliteit, ET & OD
➢ AGION: consequenties voor de infrastructuur
➢ Departement: doet beleidsvoorbereidend werk
➢ AHOVOKS: hoe garanderen we dat kinderen uit
gemoderniseerd onderwijs zonder problemen naar hoger
onderwijs doorgaan
Departement Onderwijs en Vorming
In het Departement zie je dat dit ook nog is opgesplitst in 9 sub-units
Afdeling
Afdeling Secundair
Afdeling Hoger
(niet vanbuiten leren!!!)
Basisonderwijs en Onderwijs en
Onderwijs en
Deeltijds Volwassenenonderwij
Kunstonderwijs
Leerlingenbegeleiding
s Secretariaat = hoogste ambtenaar binnen Departement Onderwijs &
Afdeling Strategische Afdeling Horizontaal
Vorming
Stafdiensten
Beleidsondersteuning Beleid
7 afdelingen die zich bezighouden met delen/niveaus van het
Afdeling Beleid Afdeling Secretariaat-generaal
onderwijs
Onderwijspersoneel Communicatie
Kanttekening: communiceren is een heikelpunt, huidige minister
heeft neiging om naar de pers te stappen als hij iets van plan is (vaak
nog lang voor beslissing effectief wordt OF er niet van komt)
➢ bv. centrale toetsen
Strategische Beleidsondersteuning
VOORBEELD
bv. M-decreet (inclusief onderwijs): heel dit beleid is o.a. ingegeven
Internationaal
Kennisbeleid
door UN-verdrag van Rechten van de Mens, maar scheiding van
onderwijsbeleid
gewoon en buitengewoon onderwijs is tegen de geest van dat
SBO
Strategische
verdrag
Juridische
planning en
coördinatie ondersteuning OESO: houdt zich bezig met economische vraagstukken (NIETS te
maken met Vlaamse regering)
➢ bv. PISA-studies: Vlaamse overheid is toch gretig om ervoor
te zorgen dat die onderzoeksresultaten verzameld moeten
worden (gebeurt door SBO)
Geeft idee van diversiteit en inhoudelijke expertise
3
