Samenvatting Strafprocesrecht

INLEIDING

Belangrijkste hoofdstukken:

 Vorderingen die uit een misdrijf ontstaan
 Vordering = eis
 Door OM (bv ik vorder €500  daarna spreekt de rechter dat al dan niet uit)
 Opsporing en onderzoek van strafbare feiten
 Afsluiting van het onderzoek – rechtspleging onderzoeksgerechten
 Rechtspleging voor de vonnisgerechten
 Rechtspleging = procedure



1. DEFINITIE EN SITUERING VAN HET STRAFPROCESRECHT

 Regels mbt:
 Vaststelling misdrijf
 De pleger
 Hoe straffen opleggen
 Werking en bevoegdheden van de instellingen

 Belangrijke fasen in strafprocesrecht:
 Kan ingedeeld worden in 4 fasen:
 Het onderzoek (getuigen verhoren, lichaamonderzoek, …)
 Onderzoek eindigt als alles is onderzocht wat onderzocht kon
worden
 Raadkamer beslist of er voldoende feiten zijn om de zaak voor een
rechtbank te laten komen  indien ze vinden dat er voldoende
bezwaren zijn, wordt de zaak doorverwezen naar vonnisgerechten
o Raadkamer = onderzoeksgerecht (beroep hiertegen kan bij
Kamer van Inbeschuldigingstelling)
 De vordering
 = eis van het OM
 De berechting
 Vonnisgerechten: politierechtbank, hof van assisen, correctionele
rechtbank en Hof van Beroep tegen beslissingen van correctionele
rechtbank
o Hier komen de straffen ter sprake  na dit zal de manier
waarop de straf zal moeten worden uitgevoerd ter sprake
komen
 (De strafuitvoering)
 Eens het onderzoek is afgerond gaat het naar de vordering/ eis van het parket, en
daarna naar de berechting

 Soorten onderzoek:
 Opsporingsonderzoek
 Olv OM/ parket/ procureur des konings
 Gerechtelijk onderzoek
 Olv onderzoeksrechter

1

,  Onderzoeksrechter is bevoegd van zodra er een inbreuk is op rechten en
vrijheden (parket zal dan aan onderzoeksrechter bv bevel tot aanhouding
moeten eisen)



2. ACCUSATOIRE EN INQUISITOIRE RECHTSPLEGING

INQUISITOIR (in fase van het onderzoek)

 Schriftelijk
 Strafdossier is schriftelijk
 Verhoren, verslag van dokter die autopsie heeft gedaan, …
 Geheim
 Niet iedereen kan dossier zomaar raadplegen, tenzij:
 Burgerlijke partij kan inzage krijgen in het strafdossier
 Niet-tegensprekelijk
 Je kan er geen debat over voeren; geen discussie over mogelijk
 Na onderzoek  terecht bij vonnisgerechten (bij de berechting)



ACCUSATOIR (in fase van de berechting)

 Mondeling
 Openbaar
 Tegensprekelijk
 Bv OM maakt ruzie met burgerlijke partij
De verdachte kan tijdens het onderzoek (inquisitoir) geen inzage krijgen van het strafdossier dat
tegen hem opgesteld wordt, behalve wanneer hij voor de rechtbank (onderzoeksgerecht of
vonnisgerecht) moet verschijnen (berechting = accusatoir).

Indien OM zegt ‘ik vraag toepassing van de strafwet’  = de mogelijke straf volgens de classificatie



3. VOORNAAMSTE BRONNEN VAN HET RECHT

DE WET

 Wetboek van Strafvordering dd 10.07.1967
 Wet houdende voorafgaande titel van het Wetboek van Strafvordering dd 17.04.1878
 Wet van 20.07.1990 betreffende de voorlopige hechtenis
 Internationale verdragen
 …

RECHTSPRAAK: vonnissen en arresten die uitgesproken zijn door rechters
RECHTSLEER: geschreven boeken door specialisten




HOOFDSTUK 1: VORDERINGEN DIE UIT EEN MISDRIJF ONTSTAAN


2

,2 MANIEREN OM STRAFDOSSIER OP TE STELLEN (2 SOORTEN ONDERZOEK)

1. OPSPORINGSONDERZOEK

 Olv OM
 Een voorbereidend onderzoek door het OM waarin hij verschillende onderzoeksdaden stelt
 Sommige onderzoeksdaden kan OM niet zelf verrichten wegens te zwaar ingrijpen in
privéleven van de verdachte (bv huiszoeking)  moet dan beroep doen op
onderzoeksrechter
 Na onderzoek: OM beslist welk gevolg eraan wordt gegeven
 Seponeren
 Minnelijke schikking
 BIS
 Vervolgen
 Guilty plea
 OM zal vorderen voor de vonnisgerechten
 Vonnisgerechten
 De strafrechtbanken: politierechtbank, correctionele rechtbank, Hof van Assisen (en
Hof van Beroep in hoger beroep)
 Strafzaken worden door vonnisgerechten behandeld
 Zaak komt hier terecht na het opsporingsonderzoek; werden naar vonnisgerecht
doorverwezen door OM

2. GERECHTELIJK ONDERZOEK

 Olv onderzoeksrechter
 Wordt ingeschakeld op vraag van OM om complexere zaken te onderzoeken
 OM zal vorderen voor het onderzoeksgerecht
 Raadkamer ziet toe op verloop van gerechtelijk onderzoek  beroep aantekenen kan bij KI
 Raadkamer en KI vormen de onderzoeksgerechten
 Na onderzoek: Raadkamer beslist welk gevolg eraan wordt gegeven
 Onderzoeksgerechten
 De Raadkamer (in 1ste aanleg) en KI (in hoger beroep)
 Zaak komt hier terecht na het gerechtelijk onderzoek



GEVOLGEN VAN EEN MISDRIJF

De 2 vorderingen die uit een misdrijf ontstaan:

A. DE STRAFVORDERING

 Principe = OM heeft de bevoegdheid om de straf te vorderen
 Een vordering (=eis) in naam van de maatschappij (OM/ staande legislatuur
vertegenwoordigt maatschappij)
 “Uitoefenen van de strafvordering” = zaak aanhangig maken bij een rechtbank; zaak voor
rechter brengen met als doel de pleger te sanctioneren
 Doel: pleger sanctioneren
 Burgerlijke partij kan op burgerlijk vlak een schadevergoeding vorderen
 Fout, schade en oorzakelijk verband moet bewezen worden!


3

, B. DE BURGERLIJKE VORDERING OF EIS

 Door slachtoffer of benadeelde partij  kan 2 zaken eisen:
 Doel: schadevergoeding of teruggave
 Teruggave: herstel in natura van de geleden schade (bv teruggeven van gestolen
goederen)
 Om burgerlijke partij te worden moet je iets doen  je moet je burgerlijke partij stellen  je
onderneemt actie door te zeggen tegen de rechter dat je de schade die je geleden hebt wilt
vergoed zien dmv een schadevergoeding



1. DE STRAFVORDERING

1.1 UITOEFENING VAN DE STRAFVORDERING

HET OPENBAAR MINISTERIE

 Opportuniteitsbeginsel!
 OM oordeelt over de vervolging obv dit beginsel
 OM kan zelf oordelen of het opportuun is om een zaak aanhangig te maken voor een
rechtbank, dan wel te seponeren
 Ook kan hij kiezen voor een buitengerechtelijke afhandeling
 Minnelijke schikking
 BIS
 Guilty plea
 Keuze voor OM om na het onderzoek te doen met de zaak wat hij het meest opportuun acht:
 Vervolgen: zaak wordt aanhangig gemaakt bij vonnisgerechten (na
opsporingsonderzoek) of bij onderzoeksgerechten (na gerechtelijk onderzoek)
 Seponeren: voorlopig zonder gevolg klasseren (bv omdat er niet voldoende bewijzen
zijn of het gewicht van de zaak is onvoldoende of het is het 1 ste misdrijf van de
verdachte, …)
 Minnelijke schikking: verdachte zal niet vervolgd worden in ruil voor betaling van
een geldsom  strafvordering vervalt
 BIS = bemiddeling in strafzaken  = er wordt geprobeerd door overeenkomst tussen
slachtoffer en dader de schade te herstellen (in plaats van te vervolgen gaat OM het
slachtoffer en dader samen zetten en kijken of ze eruit geraken  indien ja:
strafvordering vervalt)
 Guilty plea = voorafgaande erkenning van schuld  = verdachte kan met OM
onderhandelen over uiteindelijke strafmaat nadat verdachte zijn schuld heeft erkent
 strafvordering vervalt
 In het opsporingsonderzoek zal OM vorderen voor de strafrechtbanken (= de
vonnisgerechten)
In het gerechtelijk onderzoek zal OM vorderen voor de onderzoeksgerechten








4