SAMENVATTING: ‘INLEIDING TOT DE ORTHOPEDAGOGIEK’
VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL
,Inhoud
Object van de orthopedagogiek ......................................................................................................................3
Classificeren...................................................................................................................................................18
Orthopedagogisch handelen .........................................................................................................................29
Verstandelijke beperking ..............................................................................................................................38
Leerstoornissen .............................................................................................................................................52
Kindermishandeling .......................................................................................................................................61
Auditieve beperkingen ..................................................................................................................................71
Buitengewoon Onderwijs .............................................................................................................................74
,Orthopedagogiek
Hoofdstuk 1: Het object van de orthopedagogiek en benaming
Is de term ‘orthopedagogiek’ of ‘orthopedagogy’ een internationaal gebruikte en aanvaarde term?
1. Benaming vakgebied
• Verschillende namen zijn in omloop:
o Heilpedadogiek
o Speciale pedagogiek
o Special education/remedial teaching
o Education spéciale
o Ortho-agogiek
o Orthopedagogiek
• Meerdere benamingen hebben nadelen en/of doelen op iets anders
• Vlaanderen: orthopedagogiek
1.1 Heilpedagogiek
• Duitsland
• Geïntroduceerd door Georgens en Deinhardt, 1861
o Verwijst naar genezen: beperkingen met opvoedkundige maatregelen genezen
o Pastorale kringen: heilboodschap voor minstbedeelden
• Nederland 1909: ook heilpedagogiek → voor ‘abnormale’ (beperkte) kinderen en
therapeutische pedagogiek (beredeneerde opvoedkunde) voor misdadige kinderen (resp
genezing en behandeling)
• Is gevolg van rol medici in opvoeding kinderen met beperking
, Kritiek:
• Veel beperkingen zijn niet te genezen
• Orthopedagogiek = opvoedkundige wetenschap, niet paramedische → groeien en
ontwikkelden, niet genezen
• Opvoeden heeft niet als doel te genezen, maar is gericht op groeien en ontwikkelen als mens
Ondanks kritiek:
• Term wordt in Duitsland gebruikt
• Deelgebieden zijn:
o Heil-erziehung: voor te helen/genezen kinderen (bv gedragsmoeilijkheden)
o Sonder-erziehung: voor kinderen met blijvende beperking
o Förder-erziehung: voor bijgestuurde gewone ontwikkeling (aanpassingsproblemen,
crisissen,…)
1.2 Orthopedagogiek en Speciale Pedagogiek
• Gebruikt in Nederland (resp 1949, 1955)
• = pedagogiek voor kinderen die anders zijn (opvallend of met een beperking)
• + : geen verwijzing naar genezen
• -:
o Zijn kinderen met beperking anders? (bv leerstoornis)
o Zijn kinderen met beperking object van ortho?
o Te veel nadruk op ‘speciale’ ipv op analogie met gewone (opvoeden kind beperking is
misschien niet zo anders)
o Andere kinderen (zonder beperking) behoeven misschien ook speciale opvoeding
(woonwagenkinderen, kinderen met depressie)
• Internationaal: special education → verwijst naar school/onderwijs, niet opvoeding (zowel
mentale als fysieke beperking)
• ‘ortho’ verwijst niet naar rechtzetten wat krom is (zoals in geneeskunde vaak geval) want dit
kan niet ; verwijst wel naar ‘aangepast aan’ (bv aangepaste vorm opvoeding)
• Niet internationaal ingeburgerd geraakt (orthopedagogiek)
VRIJE UNIVERSITEIT BRUSSEL
,Inhoud
Object van de orthopedagogiek ......................................................................................................................3
Classificeren...................................................................................................................................................18
Orthopedagogisch handelen .........................................................................................................................29
Verstandelijke beperking ..............................................................................................................................38
Leerstoornissen .............................................................................................................................................52
Kindermishandeling .......................................................................................................................................61
Auditieve beperkingen ..................................................................................................................................71
Buitengewoon Onderwijs .............................................................................................................................74
,Orthopedagogiek
Hoofdstuk 1: Het object van de orthopedagogiek en benaming
Is de term ‘orthopedagogiek’ of ‘orthopedagogy’ een internationaal gebruikte en aanvaarde term?
1. Benaming vakgebied
• Verschillende namen zijn in omloop:
o Heilpedadogiek
o Speciale pedagogiek
o Special education/remedial teaching
o Education spéciale
o Ortho-agogiek
o Orthopedagogiek
• Meerdere benamingen hebben nadelen en/of doelen op iets anders
• Vlaanderen: orthopedagogiek
1.1 Heilpedagogiek
• Duitsland
• Geïntroduceerd door Georgens en Deinhardt, 1861
o Verwijst naar genezen: beperkingen met opvoedkundige maatregelen genezen
o Pastorale kringen: heilboodschap voor minstbedeelden
• Nederland 1909: ook heilpedagogiek → voor ‘abnormale’ (beperkte) kinderen en
therapeutische pedagogiek (beredeneerde opvoedkunde) voor misdadige kinderen (resp
genezing en behandeling)
• Is gevolg van rol medici in opvoeding kinderen met beperking
, Kritiek:
• Veel beperkingen zijn niet te genezen
• Orthopedagogiek = opvoedkundige wetenschap, niet paramedische → groeien en
ontwikkelden, niet genezen
• Opvoeden heeft niet als doel te genezen, maar is gericht op groeien en ontwikkelen als mens
Ondanks kritiek:
• Term wordt in Duitsland gebruikt
• Deelgebieden zijn:
o Heil-erziehung: voor te helen/genezen kinderen (bv gedragsmoeilijkheden)
o Sonder-erziehung: voor kinderen met blijvende beperking
o Förder-erziehung: voor bijgestuurde gewone ontwikkeling (aanpassingsproblemen,
crisissen,…)
1.2 Orthopedagogiek en Speciale Pedagogiek
• Gebruikt in Nederland (resp 1949, 1955)
• = pedagogiek voor kinderen die anders zijn (opvallend of met een beperking)
• + : geen verwijzing naar genezen
• -:
o Zijn kinderen met beperking anders? (bv leerstoornis)
o Zijn kinderen met beperking object van ortho?
o Te veel nadruk op ‘speciale’ ipv op analogie met gewone (opvoeden kind beperking is
misschien niet zo anders)
o Andere kinderen (zonder beperking) behoeven misschien ook speciale opvoeding
(woonwagenkinderen, kinderen met depressie)
• Internationaal: special education → verwijst naar school/onderwijs, niet opvoeding (zowel
mentale als fysieke beperking)
• ‘ortho’ verwijst niet naar rechtzetten wat krom is (zoals in geneeskunde vaak geval) want dit
kan niet ; verwijst wel naar ‘aangepast aan’ (bv aangepaste vorm opvoeding)
• Niet internationaal ingeburgerd geraakt (orthopedagogiek)
