Samenvatting Dyscalculie

Dyscalculie
= een specifieke ontwikkelingsstoornis op gebied van rekenvaardigheid


Hoofdstuk 1: Waarom deze cursus?
1.1 Geen wereld zonder cijfers
 Budgetbeheer/op tijd zijn/TV programmeren/wasmachine instellen
 Diverse beroepen:
o Dyscalculie is geen 3 – 23 jaar stoornis, het beperkt zich niet tot de schoolleeftijd maar komt
levenslang terug op allerlei vlakken
o Dyscalculie is geen 7 uur stoornis, het beperkt zich niet tot de schooluren maar is altijd van
tel, je staat op en gaat ermee slapen
o Bv: verpleegkunde
 Juiste dosis medicatie aflezen
 Berekenen hoeveel infuusvloeistof
 Beademingsmonitor instellen
 Patiënt 1 liter glucose van 5% over 24u toedienen



1.2 Rekenen is meer dan iets kunnen
 Kunnen rekenen = bagage van kennis en vaardigheden die we op school, op straat en thuis leren
 Durven rekenen = durven de stap zetten om, op risico van falen
 Willen rekenen = de nood hebben om, behoefte hebben om (antwoorden te vinden, juist te zijn,…)

Rekenen gaat dus om welbevinden, betrokkenheid en competenties

 Durven en willen rekenen
 Juiste vs onjuiste gevoelens
o Juiste gevoelens:
 Zijn gevoelens die ervoor zorgen dat de problemen niet vergroten en dat problemen
opgelost worden
o Onjuiste gevoelens:
 Zijn gevoelens die leiden tot verergeren van het probleem (buiten proportie)

1.3 Dyscalculie heeft veel gevolgen
 Dyscalculie heeft ook in het secundair onderwijs en op volwassen leeftijd gevolgen
 40-80% van jongeren met leerstoornis (niet enkel dyscalculie maar ook dyslexie) ontwikkelt ook
gedragsproblemen
 Invloed op zelfbeeld
 Invloed op totale gezinsfunctioneren




1

,Hoofdstuk 2: Psychologische stromingen
over rekenen of rekendidactiek
2.1 Historisch overzicht
 Historische voorlopers van meer recente stromingen vinden we terug in de denkpsychologie en in de
gestaltpsychologie
 Meer recente stromingen zijn
o De otnwikkelingspsychologie
o De cognitieve leerpsychologie
o De handelingsleerpsychologie → hierop steunt de cursus dyscalculie
o De informatieverwerkingstheorie
o De neuropsychologie
o De vakdidactiek

1| De denkpsychologie
Vooral aanhangers in Duitsland

 Kulpe: Rekenen is een uitvoerbare activiteit
 Frohn: controle
 Selz: rekenen is je kunnen voorstellen wat er gebeurt
 Kohnstamm: leraar moet de kinderen leren rekenen



2| Gestaltpsychologie
 Wittman: rekenen moet je aanschouwelijk maken
 Met behulp van verbalisaties



3| Ontwikkelingspsychologie
Piaget → Piagetaanse rekenvoorwaarden



4| De cognitieve leerpsychologie
 Gesequentieerde instructie
 Leren van betekenisvolle ideeën
 Taakanalyse: opsplitsen van een taak



5| Handelingsleerpsychologie
 Gal’perin: bracht de theorie voor het eerst naar voor
 Davydov: paste de theorie voor het eerste toe, De Trapsgewijze procedure




2

,6| Onderwijspsychologie
 Leerlingkenmerken zijn ook belangrijk: intelligentie, motivatie en cognitieve stijl
 Omgevingsfactoren: hoe de school het kind aanspreekt op zijn vermogens



7| Neuropsychologie
De problemen liggen in de neuro-anatomische en neurofysiologische factoren in het kind zelf



8| Vakdidactiek
 Gebruik maken van heuristieken
 Top-downprocessen (piramidemodel)
 Korte inleiding door leraars, probleemoplossend denken stimuleren door de groep
 Sterke visuele inhoud



Dit staat tegenover de vroegere visies:

 Algoritmen
 Bottom-up processen
 Gedifferentieerde instructie door leerkracht in 1-1 situatie
 Formulerekenopgaven: stap voor stap



De onderwijsevolutie staat haaks op de visie van orthodidactiek. Voor kinderen met rekenproblemen is dit
een negatieve evolutie.

Besluit: we moeten eclectisch te werk gaan. We kiezen uit iedere theorie iets.




3

, 2.2 Enkele basisprincipes uit de
handelingsleertheorie
Van Parreren
Soorten leerprocessen
Inzichtbevorderend leren Beroep doen op een aantal regels, begrippen en
oplossingsmethodes om een oplossing voor een probleem te
vinden. Bijgevolg geen ‘trail and error’ en als therapeut moet je
dus die regels,… aanleren
Leren van feitenkennis Dit wil zeggen feiten die op zichzelf belangrijk zijn of bepaalde
regels die voor het inzichtbevorderend leren belangrijk zijn. Het
zijn zaken die op zichzelf boeiend zijn, die je niet letterlijk moet
kunnen reproduceren en/of die belangrijk zijn voor het
inzichtbevorderend leren.
Memoriseren Letterlijk reproduceren: weinig wendbaar, vast materiaal: data,
gedichten, tafels,… niet positief
Automatiseren Motorisch of zuiver theoretische vaardigheden. Iets doen zonder
er nog bij te moeten denken. Wel positief
Leren leren Leren is een activiteit en alles wat een activiteit is, moet je leren.
Leren leren is dan de doeltreffendste leerstrategieën om te leren.
Vorm van metacognitie


Inzichtbevorderend leren
Wat is inzicht?
Inzicht = een individueel gebeuren. Het enige wat je kan doen is behulpzaam zijn. Dit kan door de
voorafgaande leerprocessen aan te brengen, te leren.



Kenmerken van inzichtelijk gedrag?
Het ontstaat plots en zijn geheel. Eénmaal dat er inzicht is, moet je het kunnen blijven toepassen in licht
gewijzigde situaties. Je moet de inrichting van de situatie op een andere manier kunnen opvatten.



Leren van begrippen en regels
Wat is een begrip
Begrip = een ‘abstract-symbolisch’ gegeven

 Abstract = een begrip is een abstractie omdat het maar kan verwijzen naar een paar kenmerken van
een voorwerp uit de totaliteit van alle mogelijke kenmerken.
o De verwijzing naar een aantal kenmerken = inhoud van een begrip
o De omvang van een begrip = alle concrete voorwerpen die in dat begrip kunnen ingesloten
liggen. Des te kleiner de inhoud van een begrip, des te abstracter het begrip
 Vis is abstracter dan walvas
 Boom is abstracter dan eik
 Symbool = een begrip kan je nauwelijks of niet voorstellen (tafel → concreet voorwerp, dat woord is
dan het symbool waardoor de inhoud van dat begrip gedekt wordt)


4