Samenvatting Bestuursrecht

Boek Bestuursrecht deel 1
Hoofdstuk 1
1.1 Centrale vragen van bestuursrecht
Het bestuursrecht gaat over de actieve bemoeienis van de overheid met de samenleving.

1.1.4 Hoe heeft de bestuursrechtelijke betrekking tussen bestuur en burger gestalte gekregen?
Legaliteitsbeginsel=
Overheidsorganen mogen enkel handelen indien de wet die bevoegdheid toebedeelt aan het
overheidsorgaan. De bevoegdheden dienen dus te berusten op een wettelijke grondslag. Het
legaliteitsbeginsel dat in deze eis ligt besloten, wordt enerzijds beargumenteerd vanuit het
rechtszekerheidsbeginsel en anderzijds vanuit het primaat van de wetgever.
 De rechtszekerheid: eist dat vooraf duidelijk is waartoe overheidsorganen bevoegd zijn en
hoe ver die bevoegdheden reiken.
 Primaat van de wetgever: hangt nauw samen met het feit dat de volksvertegenwoordiging
deel uitmaakt van de wetgevende macht, zodat formeel kan worden volgehouden dat een
machtiging van de wetgever impliceert dat de meerderheid van de burgers instemt.

1.1.5 hoe wordt de kwaliteit van het overheidsbestuur gewaarborgd?
Bij de vraag naar de kwaliteit kunnen zich zowel bij kleine als bij grote bestuursorganisatie problemen
voordoen.

Kleine bestuursorganisaties:
- Onvoldoende specifieke deskundigheid aanwezig om alle beleidsterreinen te dekken.
- Kleine juridische afdelingen (in kleine gemeenten)
- De specifieke deskundigheid op beleidsterreinen als dat van milieu soms geheel afwezig.
- Meer vatbaar voor belangenverstrengeling en vriendjespolitiek.

Grote bestuursorganisaties:
- De bureaucratie
- De grotere afstand tot de burger

Middel ter waarborging van de kwaliteit van het bestuur:
1. Kwaliteit van de wetgeving
2. Politieke controle
3. Controle door de rechter

1.2.4 specialiteit, rechtszekerheid, rechtsgelijkheid, stelselmatigheid en individuele rechtsbeding:
Specialiteitsbeginsel=
Het openbaar bestuur behartigt het algemeen belang. Dat beginsel zorgt ervoor dat het openbaar
bestuur in speciale gevallen waarvoor wet- of regelgeving is vastgesteld, alleen het specifieke belang
behartigen waarop die wet- of regelgeving zich richt

Legaliteitsbeginsel=
Overheidsorganen mogen enkel handelen indien de wet die bevoegdheid toebedeelt aan het
overheidsorgaan. De bevoegdheden dienen dus te berusten op een wettelijke grondslag.

,Verbod van détournement de pouvoir=
Het bestuursorgaan gebruikt alleen de bevoegdheid tot het nemen van een besluit niet voor een
ander doel dan waarvoor die bevoegdheid is verleend.

Rechtszekerheidsbeginsel=
De burger moet kunnen vertrouwen op het consequent handelen van de overheid, regels moeten
worden nageleefd en besluiten moeten duidelijk geformuleerd zijn.

Gelijkheidsbeginsel=
Wij moeten gelijke gevallen op een gelijke manier behandelen.

1.3.1 wetboek van bestuursrecht
De contouren van het bestuursrecht lijken nu wat duidelijk te zijn geworden. Het moet gaan over
recht dat de relatie tussen bestuur en burgers beheerst, en dat bestaat uit:
1. Wettelijke voorschriften die betrekking hebben op die relatie in het algemeen.
2. Wettelijke voorschriften die betrekking hebben op bevoegdheden, rechten en plichten van
bestuur en burger op bijzondere terreinen.
3. Ongeschreven publiekrechtelijke regels en beginselen waaraan verdere normen voor de
verhouding tussen bestuur en burger kunnen worden ontleend.

1.4 De Awb
De Awb is gelaagd opgebouwd, van algemeen naar bijzonder.

1.4.1 Doelstellingen en plaats van de Awb
Aan de codificatie van algemene regels van bestuursrecht liggen blijkens de memorie van toelichting
van de volgende doelstellingen ten grondslag:
 Bevorderen van eenheid binnen de bestuursrechtelijke wetgeving;
 Het systematiseren en, waar mogelijk, vereenvoudigen van de bestuursrechtelijke wetgeving.
 Het codificeren van ontwikkelingen die zich in de bestuursrechtelijke jurisprudentie hebben
afgetekend;
 Het treffen van algemene voorzieningen ten aanzien van onderwerpen die zich naar hun aard
niet voor regeling in een bijzonder wet lenen.

1.4.2 Awb en privaatrecht
Een bestuursorgaan kan zich ook als natuurlijk persoon gedragen en in dat geval gelden er alleen
privaatrechtelijke regels.

1.4.3 Awb en ongeschreven recht
De rechter zal zich in het bestuursrecht niet alleen wenden tot het geschreven recht, maar zal zich
ook kunnen wenden tot het ongeschreven recht. Denk hierbij aan de ABBB’s (algemene beginselen
van behoorlijk bestuur).

Hoofdstuk 2
2.3.1 inleiding
Art. 1:1 lid 1 sub a Awb (A-bestuursorgaan):
- Niet vereist is openbaar gezag wordt uitgeoefend.
- Fulltime bestuursorgaan
- Rechtspersoon die krachtens publiekrecht is ingesteld

, Art. 1:1 lid 1 sub b Awb (B-bestuursorgaan):
- Parttime bestuursorgaan
- Vereiste is beschikken over openbaar gezag
- Met enig openbaar gezag bekleed

Systematiek art. 1:1 lid 1 Awb:
1. Is een persoon of college een A-bestuursorgaan?
2. Nee? Dan bekijk je of een persoon of college met ‘enig openbaar gezag bekleed’ is en een B-
bestuursorgaan is.

2.3.2 Organen van rechtspersonen, ingesteld krachtens publiekrecht: art. 1:1 lid 1 sub a Awb
Kort gezegd vloeit uit art. 2:1 BW voort dat de oorsprong of het ontstaan van een rechtspersoon,
ingesteld krachtens publiekrecht, gezocht moet worden in de wet. Een dergelijke rechtspersoon
ontleent zijn bestaan dus uit de wet. In het eerste lid van art. 2:1 BW worden enkele lichamen
opgesomd die rechtspersonen zijn.

2.3.3 andere personen en colleges met enig openbaar gezag bekleed: art 1:1 lid 1 sub b Awb:
De vraag of er sprake is van een B-bestuursorgaan, kan pas aan de orde komen nadat is vastgesteld
dat van een A-bestuursorgaan geen sprake kan zijn. Zo niet kijken we naar art 1:1 lid 1 sub b Awb
‘ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed’. Voorbeeld van een B-bestuursorgaan:
- Garagehouder die bevoegd is APK- keuringen uit te voeren.

2.3.4 De uitgezonderde organen: art. 1:1 lid 2 Awb
Art. 1:1 lid 2 Awb: instanties en personen die anders bestuursorgaan zouden zijn.
- Sub a en c hangen nauw samen met de scheiding der machten (‘trias politica’)
- Sub d tot en met f vervullen advies- en controletaken, die zich onderscheiden van de
bestuurlijke werkzaamheden waarop de Awb ziet.

2.4.1 inleiding
Welke burgers hebben die rechten en bevoegdheden om bezwaar te maken tegen een besluit:
 Eenieder (actio popularis)
 Normadressaten
 Belanghebbende

Criteria om te bepalen of iemand belanghebbende bij een besluit is? De definitie van
belanghebbende is te vinden in art. 1:2 lid 1 Awb. ‘Degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit
is betrokken’. De volgende die elementen zijn in deze definitie te onderscheiden:
1. Er moet een belang zijn
2. Het belang moet aan iemand toekomen
3. Het belang moet rechtstreeks betrokken zijn bij een besluit

2.4.2 De ‘normadressaat’ van een ‘persoonsgerichte’ beschikking
Persoonsgerichte beschikkingen=
Dagelijks worden vele besluiten genomen, waarbij voor een bepaalde persoon bevoegdheden,
rechten of plichten in het leven worden geroepen dan wel tenietgedaan.

Normadressaat=
Diegene wiens rechtspositie door zo’n individueel besluit wordt bepaald. Zowel natuurlijke personen,
rechtspersonen en bestuursorganen als entiteiten kunnen normadressaat zijn.