Supersamenvatting Internationaal Privaatrecht
Week 1 – Inleiding in bevoegdheidsrecht
Internationaal privaatrecht
• Privaatrechtelijke gevallen
• Met internationaal karakter
- Grensoverschrijdend element = woonplaats in verschillende
landen, verschillende nationaliteiten, casus op handeling of
rechtshandeling plaatsvindt in buitenland.
IPR Ieder land zijn eigen privaatrecht en internationaal rechtsverkeer.
- In beginsel nationaal recht IPR-regels kunnen van land tot land
verschillen.
- Nationale rechter moet regels van zijn nationale wetgever volgen.
Hoofdonderdelen van IPR = IPR vragen
Formele IPR
1. Internationale bevoegdheid (rechtsmacht)
- Welke rechter bevoegd is.
2. Toepasselijk recht (conflictenrecht)
- NL rechter verplicht buitenlands recht toe te passen (art. 10:2 BW;
25 Rv)
- Buitenlands recht: legal opinions, deskundigenadvies, eigen
onderzoek.
3. Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse beslissingen
Materiele IPR
4. Internationale rechtshulp = conflictenrecht
- Welk recht is van toepassing op een internationaal geval?
Bronnen IPR
1. Verdragen, internationale regelingen & Europese regelingen IPR (HvJ
EU)
Verdrags- & verordeningsautonome uitleg.
2. Nationale wet: BW 10 & Rv (HR)
- Vult leemte in bestaande internationale en Europese IPR-regels
op.
3. Ongeschreven recht
Bevoegdheid, toepasselijk recht, erkenning & tenuitvoerlegging of int.
rechtshulp.
IPR: HvJ EU, hoogste rechter die uitleg geeft.
- Autonome uitleg: regeling/verordening/verdrag uitleggen zoals HvJ
EU heeft beslist en niet teruggrijpen op eigen nationale terminologie.
Ontwikkeling
,19e eeuw Haagse conferentie: IPR-regels unificeren door verdrag welk
recht & rechter?
2012: boek 10 BW NL conflictregels.
2002: Art. 1-14 Rv NL bevoegdheidsregels.
Verdrag van Amsterdam (muv Denemarken, Ierland & VK): EU
regelgevend optreden binnen IPR (meest omvangrijk).
- Art. 81 VWEU: bevoegdheid EU om IPR regels te maken.
Europese IPR-regelingen
Formeel IPR
• Brussel I bis Verordening (Nr. 1215/2012)
• Brussel II bis (Nr. 2201/2003)
• Insolventieverordening (Nr. 1346/2000)
• EET-Verordening (Nr. 805/2004)
• Alimentatieverordening (Nr. 4/2009)
• Erfrechtverordening (Nr. 650/2012)
• Huwelijksvermogensrechtverordening (Nr.1103/2016)
• Bewijsverordening (Nr. 1206/2001)
• Betekeningsverordening II (Nr. 1393/2007)
Materieel IPR
• Rome I Verordening (Nr. 593/2008)
• Rome II Verordening (Nr. 864/2007)
• Rome III Verordening (Nr. 1259/2010)
• Alimentatieverordening (Nr. 4/2009)
• Erfrechtverordening (Nr. 650/2012)
• Huwelijksvermogensrechtverordening (Nr. 1103/2016)
Samenloop
• Verdrag of EU-Verordening – nationale wet
Internationale recht prevaleert
• Art. 93-94 Gw, art. 1 Rv, art. 10:1 BW
• Brussel I bis-Verordening – art. 1-14 Rv
• Verdrag – EU-verordening
• Zegt de Verordening er iets over? samenloopbepaling
• Haags Verkeersongevallenverdrag – Rome II-Verordening
• Verdrag – verdrag
• Weens Verdragenverdrag 1969?
Hoe ga ik een IPR-vraag te lijf?
, Stap 1: Welke IPR- Stap 2: Welke Stap 3: Toepassing
vraag? regeling is van van die regeling
toepassing?
• Internationale 1. Regelingen Zoektocht binnen de
bevoegdheid vd 2. Toepassingsgebied toepasselijke regeling
rechter • Materieel
• Toepasselijk • Formeel Welke regel(s) van de
recht • Temporeel toepasselijke regeling
• Erkenning en 3. Evt. samenloop is/zijn van toepassing
tenuitvoerleggin en waar leidt dat toe?
g van
buitenlandse
beslissingen
• International
rechtshulp
Bevoegdheidsrecht
Bevoegdheidsgronden
Vereist: een band met de forumstaat (= aangezochte rechter).
1. Subjectieve band: wil van partijen
• Forumkeuze gezamenlijk bevoegde rechter
aanwijzen/overeenkomen.
• Prorogatie = rechter die door forumkeuze bevoegd is.
• Derogatie = ten koste van rechter die normaal gezien bevoegd
zou zijn.
• Belangen
Voordeel: kwaliteit, efficiëntie, rechtszekerheid; weten waar je aan
toe bent.
Nadeel: extra kosten want verdiepen in zaak niet met dat recht te
maken heeft.
2. Objectieve band:
a. Band forumstaat – partij(en)
• Forum rei = rechter land verweerder gevestigd in beginsel
bevoegd.
o Verweerder
o Belangen gedaagde wegen zwaarder.
• Forum actoris = rechter land eiser gevestigd is.
o Eiser
o Belangen
o ‘Exorbitant forum’ = forum niet bedoeling dat wordt
toegepast, alleen bij structureel zwakkere partijen, maar
niet als hoofdregel, want schaad de belangen van de
gedaagde teveel.
b. Band forumstaat – onderwerp van het geschil
• Exclusieve bevoegdheidsgronden
o Bijv. forum rei sitae (plaats onroerend goed), forum
registrationis (plaats verlening/registratie octrooi of merk)
Week 1 – Inleiding in bevoegdheidsrecht
Internationaal privaatrecht
• Privaatrechtelijke gevallen
• Met internationaal karakter
- Grensoverschrijdend element = woonplaats in verschillende
landen, verschillende nationaliteiten, casus op handeling of
rechtshandeling plaatsvindt in buitenland.
IPR Ieder land zijn eigen privaatrecht en internationaal rechtsverkeer.
- In beginsel nationaal recht IPR-regels kunnen van land tot land
verschillen.
- Nationale rechter moet regels van zijn nationale wetgever volgen.
Hoofdonderdelen van IPR = IPR vragen
Formele IPR
1. Internationale bevoegdheid (rechtsmacht)
- Welke rechter bevoegd is.
2. Toepasselijk recht (conflictenrecht)
- NL rechter verplicht buitenlands recht toe te passen (art. 10:2 BW;
25 Rv)
- Buitenlands recht: legal opinions, deskundigenadvies, eigen
onderzoek.
3. Erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse beslissingen
Materiele IPR
4. Internationale rechtshulp = conflictenrecht
- Welk recht is van toepassing op een internationaal geval?
Bronnen IPR
1. Verdragen, internationale regelingen & Europese regelingen IPR (HvJ
EU)
Verdrags- & verordeningsautonome uitleg.
2. Nationale wet: BW 10 & Rv (HR)
- Vult leemte in bestaande internationale en Europese IPR-regels
op.
3. Ongeschreven recht
Bevoegdheid, toepasselijk recht, erkenning & tenuitvoerlegging of int.
rechtshulp.
IPR: HvJ EU, hoogste rechter die uitleg geeft.
- Autonome uitleg: regeling/verordening/verdrag uitleggen zoals HvJ
EU heeft beslist en niet teruggrijpen op eigen nationale terminologie.
Ontwikkeling
,19e eeuw Haagse conferentie: IPR-regels unificeren door verdrag welk
recht & rechter?
2012: boek 10 BW NL conflictregels.
2002: Art. 1-14 Rv NL bevoegdheidsregels.
Verdrag van Amsterdam (muv Denemarken, Ierland & VK): EU
regelgevend optreden binnen IPR (meest omvangrijk).
- Art. 81 VWEU: bevoegdheid EU om IPR regels te maken.
Europese IPR-regelingen
Formeel IPR
• Brussel I bis Verordening (Nr. 1215/2012)
• Brussel II bis (Nr. 2201/2003)
• Insolventieverordening (Nr. 1346/2000)
• EET-Verordening (Nr. 805/2004)
• Alimentatieverordening (Nr. 4/2009)
• Erfrechtverordening (Nr. 650/2012)
• Huwelijksvermogensrechtverordening (Nr.1103/2016)
• Bewijsverordening (Nr. 1206/2001)
• Betekeningsverordening II (Nr. 1393/2007)
Materieel IPR
• Rome I Verordening (Nr. 593/2008)
• Rome II Verordening (Nr. 864/2007)
• Rome III Verordening (Nr. 1259/2010)
• Alimentatieverordening (Nr. 4/2009)
• Erfrechtverordening (Nr. 650/2012)
• Huwelijksvermogensrechtverordening (Nr. 1103/2016)
Samenloop
• Verdrag of EU-Verordening – nationale wet
Internationale recht prevaleert
• Art. 93-94 Gw, art. 1 Rv, art. 10:1 BW
• Brussel I bis-Verordening – art. 1-14 Rv
• Verdrag – EU-verordening
• Zegt de Verordening er iets over? samenloopbepaling
• Haags Verkeersongevallenverdrag – Rome II-Verordening
• Verdrag – verdrag
• Weens Verdragenverdrag 1969?
Hoe ga ik een IPR-vraag te lijf?
, Stap 1: Welke IPR- Stap 2: Welke Stap 3: Toepassing
vraag? regeling is van van die regeling
toepassing?
• Internationale 1. Regelingen Zoektocht binnen de
bevoegdheid vd 2. Toepassingsgebied toepasselijke regeling
rechter • Materieel
• Toepasselijk • Formeel Welke regel(s) van de
recht • Temporeel toepasselijke regeling
• Erkenning en 3. Evt. samenloop is/zijn van toepassing
tenuitvoerleggin en waar leidt dat toe?
g van
buitenlandse
beslissingen
• International
rechtshulp
Bevoegdheidsrecht
Bevoegdheidsgronden
Vereist: een band met de forumstaat (= aangezochte rechter).
1. Subjectieve band: wil van partijen
• Forumkeuze gezamenlijk bevoegde rechter
aanwijzen/overeenkomen.
• Prorogatie = rechter die door forumkeuze bevoegd is.
• Derogatie = ten koste van rechter die normaal gezien bevoegd
zou zijn.
• Belangen
Voordeel: kwaliteit, efficiëntie, rechtszekerheid; weten waar je aan
toe bent.
Nadeel: extra kosten want verdiepen in zaak niet met dat recht te
maken heeft.
2. Objectieve band:
a. Band forumstaat – partij(en)
• Forum rei = rechter land verweerder gevestigd in beginsel
bevoegd.
o Verweerder
o Belangen gedaagde wegen zwaarder.
• Forum actoris = rechter land eiser gevestigd is.
o Eiser
o Belangen
o ‘Exorbitant forum’ = forum niet bedoeling dat wordt
toegepast, alleen bij structureel zwakkere partijen, maar
niet als hoofdregel, want schaad de belangen van de
gedaagde teveel.
b. Band forumstaat – onderwerp van het geschil
• Exclusieve bevoegdheidsgronden
o Bijv. forum rei sitae (plaats onroerend goed), forum
registrationis (plaats verlening/registratie octrooi of merk)
