Samenvatting Patroon 11 van Gordon

Hoofdstuk 12: patroon 11: Waarde- en
levensovertuigingenpatroon
 Waarden, normen en overtuigingen  mens keuzen en beslissingen
 Ieder mens ontwikkelt in de loop van zijn leven een
levensbeschouwing
 Een opvatting voor wat uiteindelijk van belang is in het leven
 Levensvragen of zingevingsvragen  ieder mens probeert een
antwoord te vinden
 Wie ben ik eigenlijk?
 Wat wil ik bereiken in mijn leven?
 Wat is de bedoeling van mijn leven?
 Vragen die betrekking hebben op het leven in zijn geheel
 Nooit definitief te beantwoorden  verder leven met
voorlopige antwoorden
 Spelen niet direct een bewuste rol in het alledaagse
leven
 Spelen wel een rol  op bepaalde momenten, als
de gewone gang van zaken wordt onderbroken
door belangrijke gebeurtenissen
 Verpleegkundige vaak te maken met zorgvragers in een crisissituatie
 Levensbeschouwing speelt een grote rol
 Zorgvrager die worstelt met zingevingsvragen
 Is er nog hoop voor mij?
 Waarom moet dit mij overkomen?
 Ga ik nu dood?
 Is mijn leven mislukt?
 Het geloof in een God  voor veel mensen de manier om te
overleven, om zich in het leven staande te houden of om
problemen, tegenvallers, pijn en lijden te kunnen dragen
 Om de zorgvrager bij te kunnen staan:
 Zelf nadenken over de grenzen van het menselijk leven
 Inzicht hebben in de principes en maatstaven waardoor
iemand zich laat leiden bij beslissingen en handelingen
inzake zijn gezondheid
 Weten wat voor hem/haar zeer belangrijk is 
zorgvrager nabij zijn, echt kunnen begrijpen
 Belangrijk  ontwikkelen van een ‘antenne’ voor
diepergaande vragen
 Als verpleegkundige  innerlijke weerstanden overwinnen
 Waarden en normen van de zorgvrager niet altijd dezelfde zijn
als die van jou
 Direct te maken met de waarden en normen van de
medemens ontleend aan:
 Godsdienst
 Mens- en levensvisies

,  Maatschappijvisies
 Respect hebben voor de waarden en normen die
daaraan verbonden worden en de zorgbehoeften die
daaruit voortvloeien moeten ondersteunen
 Zorg voor de levensbeschouwelijke context van de zorgvrager komt
in verschillende vormen voor:
 Iemand die zelf niet kan lopen naar de kerk vervoeren
 De ziekenhuispastor of raadsvrouw/-man voor iemand opbellen
 Met iemand een psalm zingen of praten over religie of
levensbeschouwing
 Met een kind bidden voor de maaltijd
 Zorgen dat een jood en een islamiet geen varkensvlees krijgen
 Zorgen dat een islamiet zich kan wassen na het toilet
 Respecteren van het weigeren van een injectie of infuus
 Zorgen dat de kamer rustig is als een zorgvrager de communie
ontvangt
 Vraagt kennis en inzicht in culturen, waarde- en
normensystemen en denkrichtingen
 Weten wat je wel en niet kunt doen voor een zorgvrager

12.1.1 Secularisatie en individualisering
Definitie
Levensbeschouwing = het geheel van beelden en voorstellingen dat
mensen hebben en dat zij creëren over het menszijn en het leven als
zodanig

 Levensbeschouwing wordt
 Overgedragen door middel van maatschappelijke instituties
gezin, school, politiek systeem
 Gevormd tijdens het leven en onder invloed van ervaringen
 Levensbeschouwing kennen we onder andere
 De christelijke levensbeschouwing
 De humanistische levensbeschouwing
 De marxistische levensbeschouwing
 Secularisatie
 Meer gericht op de actuele wereld in plaats van op een leven
na de dood
 Het gaat erom nu gelukkig te zijn en nu goed te leven
 Kinderen worden niet meer van jongs af aan vertrouwd
gemaakt met christelijke opvattingen
 Individualisme
 Een breed aanbod op de markt van levensbeschouwingen 
veel mensen kiezen zelf hun pakker

,  Door gastarbeiders in de jaren ’60  invloed van andere
godsdiensten sterk toegenomen
 Islam  blijvende plaats gekregen in onze cultuur
 Hindoeïsme en boeddhisme  sterk toegenomen

12.2 Verzamelen van gegevens over het waarde- en
levensovertuigingenpatroon
 Anamnesegesprek
 Hoe staat de zorgvrager tegenover zijn ziekte?
 Waaraan ontleent hij in tijden van geestelijke nood zijn
krachten?
 Welke plaats neemt een godsdienst of levensbeschouwing in
zijn leven in?
 Nagaan op welke wijze:
 Nagaan op welke wijze de zorgvrager zijn geloof beleeft
 Welke wijze hij ondersteuning en aandacht daarvoor
verwacht
 Goede gelegenheid is het persoonlijke gesprek
 Observatie
 Letten op indirecte signalen
Symptomen van onbehagen
 Zwijgen op vragen
 Onrust
 Angst
 Onzekerheid
 Zingevingsvragen  vaak indirect gesteld
 Vaak verborgen achter gewone vragen

14.4.1 Verpleegkundige interventies bij islamitische zorgvragers
Ziekzijn:
 Een verstoring van het door Allah bedoelde evenwicht
 Verwacht van de arts  snel weer geneest
 Bij de behandeling en de verpleging zijn de volgende
aandachtspunten van belang:
 Moet indien gewenst behandeld en verpleegd worden daar
iemand van dezelfde seks
 Reinheid  belangrijk rol in het leven. Wat het lichaam
afscheid is onrein. Als een islamiet op de po is geweest, zal hij
altijd zichzelf van onderen willen wassen  dan pas rein
 Varkensvlees en alcohol verboden
 Tijdens de islamitische vastenmaand gelden zeer speciale
gebruiken. De maaltijd mag alleen na zonsondergang worden
gebruikt. In belang van de gezondheid wijk men hiervan wel
eens af. Ramadan