Samenvatting voortplanting toelatingsexamen

VOORTPLANTING (zie ook bundel 6e)

BOUW EN WERKING VAN DE GESLACHTSORGANEN
De vrouw
Inwendig
 Baarmoeder/uterus
Plaats waar embryo ontwikkelt/hier ontstaat baarmoederslijmvlies= sterk doorbloede
bindweefsellaag/peervormige spier/ baarmoederwand=dikke spierlaag met/versmalling
onderkant=baarmoederhals/kring-en lengtespieren (contracties+menstruatie)/bloedvaten
(hormonen vr verandering baarmoederslijmvlies+voedingstof voor event embryo)
 Vagina/schede
Gespierde en rekbare koker/plaats waar zaadlozing plaatsvindt/slijmvlies met melzuurbacterien
(glycogeenmelkzuur)/maagdenvlies=hymen
 Eileiders/oviduct/tuba uterina
Hier vindt bevruchting plaats (verwijding=ampulla) /groeit embryo 1 e paar
dagen/trilhaarwerking+peristaltiek
 (Eitrechter=trechter van Faloppe: met vingervormige uitstulpingen (franjes)  eicel opvangen)
 Eierstokken/ovaria (um)
Liggen in bekkenholte/verantwoordelijk productie gameten+prog+oestr/ zijn met een ligament
verbonden met buitenkant baarmoeder/eicel rijpt+ovulatie/merg+schors/ bloedvoorziening voor
follikerijping en afvoer hormonen
 Baarmoederhals/cervix
Komt uit op de vagina/maakt verbinding met buitenwereld/verbinding
baarmoeder-vagina/produceert een slijmprop als bescherming (ovulatie)
Uitwendig
 Grote/buitenste schaamlippen
Behaard/veel vetweefsel+geur+zweet+talgklieren/bescherming
 Kleine/binnenste schaamlippen
Klieren van Bartholin  seks prikkeling
 Clitoris
Gevoelige plek (mini-penis)/opzwelbaar weefsel

De man
 Teelballen/testes =gonaden
Productie zaadcellen+testost
Bouw: teelbal verdeeld door bindweefseltussenschotten in zaadlobjes bestaande uit zaadbuisjes
(de wand=setolicellen+kiemcellen)/ in bindweefsel: cellen v Leydig  produc test/ cellen van
sertoli vr zaadcelvorming
 Balzak/scrotum
Hierin liggen teelballen+bijballen
 Bijballen/epididymis
Zaadbuisjes komen samen in teelbalnetwerk bijbal  zaadleider naar urinebuis/rijping
zaadcellen in zaadvloeistof/reservoir vr zaadcellen
 Zaadleider+ductus deferens
Afscheiding vloeistoffen door zaadblaasjes en prostaat met fructose=energiebron/
peristaltiek/verwijding=ampulla
 Zaadblaasjes/ vesiculae seminalis

, Produceren zaadvloeistof met fructose vr energie/ mond uit wnnr zaadleider achter de blaas
passeren
 Prostaat(klier)
kleurloze vloeistof/prostaatvocht=glucose + ph neutraal/Kringspier Trekt samen  verbinding
tussen blaas en urinebuis afsluit  nooit urine en sperma samen
 Penis
Urinebuis omgeven door sponsachtig weefsel en caverneus weefsel +zwellichamen voor erectie/
eikel + voorhuid
 Klieren v Cowper
Voegen zaadvocht toe  lage ph van urinezuur neutraliseren en zaadcellen
beschermen/ontzuring+natuurlijk glijmiddel
 Uretha/urinebuis

Sperma= vl van bijbal+prostaal+zaadblaasjes en zaadcellen
Primaire+secundaire geslachtskenmerken
Prim=al voor geboorte bv teelballen/prostaat/eileider/baarmoeder
Sec= na puberteit bv beharing/bredere bekken of schouders/zaadlozing/menstruatiecyclus
HORMONALE REGELING
De man
Zie p 16 bio 6e
 Hypothalamus= belangrijk coördinatiecentrum (controle!)
 Hypofyse= belangrijke klier  belangrijke hormonen afscheiden  homeostase v lichaam stabiel
houden
 Teelbal
Gnrh=grf
LH=ICSH (interstitiële cellen
stimulerend hormoon)




LH  cellen van Leydig=interstitiële cellen in de testes  testosteron
FSH  cellen van sertoli  proteinen die binding tussen test en spermatogonia mogelijk maken 
spermatogenese stimuleren
Feedbackmechanisme
cellen van sertoli  inhibine (vanaf moment drempelwaarde fsh overschreden)  remt FSH
stijging testosteron  vrijgave LH en GRF verminderen
de vrouw
oestrogeen en progesteron  geprod door corpus luteum + rijpende follikel
menstruatiecyclus/menstruele cyclus
3 fasen: folliculair / luteale / menstruatie
gem om 28 dagen prim oocyt rijpt tot sec oocyt (sec follikel= met pellucidevlies)
GRFLH (ovulatie) en FSH (follikelrijping)  oestrogeen en progesteron  baarmoederslijmvlies
beinvloeden