Samenvatting Schuldhulpverlening in een notendop

Hoofdstuk 1

Redenen moeilijk rondkomen:
- Uitgaven stijgen en inkomsten blijven gelijk
- Vaste lasten te hoog
- Inkomsten te laag

Ten aanzien van financieel gedrag geldt dat mensen die moeite hebben met rondkomen
gemiddeld vaker
- Administratie niet op orde hebben
- Onbedachtzame aankopen doen
- Geringe buffer hebben
- Niet weten of ze recht hebben op tegemoetkomingen

Sprake van lichte betalingsproblemen als huishouden in afgelopen twaalf maanden:
- Een enkele keer de huur/ hypotheek meer dan tien dagen te laat heeft betaald
- Regelmatig een aanmaning ontving
- Regelmatig geen geld meer kon opnemen
- Regelmatig niet genoeg geld op rekening had voor automatische incasso
- Een enkele keer voorschot vraagt op salaris
- Regelmatig creditcardschuld heeft van meer dan 500 euro
- Regelmatig een betalingsregeling trof

Problematische schulden: ernstige betalingsproblemen -> vaak langdurige fase
Volgens CBS sprake van geregistreerde problematische schulden Als het minste één persoon
in een huishouden op 1 januari van het verslagjaar voldoet aan ten minste één van de
volgende criteria:
- Volgt een Wsnp-traject
- Volgt een bij BKR geregistreerd minnelijk traject
- Heeft een BKR geregistreerde betalingsachterstand
- Heeft ten minste 6 maanden de zorgpremie niet betaald
- Heeft een betalingsachterstand van de wet Mulder boete bij het CJIB waarvan de
tweede aanmaning tenminste twee maanden open staat of zich al in een ernstige
want betalers fase bevindt. Daarnaast moet het openstaande bedrag tenminste € 50
zijn
- Heeft langer dan 27 maanden een toeslag schuld van ten minste € 50 ook staan bij de
Belastingdienst
- Heeft langer dan 15 maanden een schuld van ten minste € 50 voor overige
belastingaanslagen openstaan bij de Belastingdienst
- Heeft een belastingschuld bij de Belastingdienst die in 12 maanden voor het
peilmoment oninbaar is gebleken
- Heeft een betalingsachterstand bij de duo van 3 maanden of langer en van minimaal
€ 270.

,Belemmeringen die voorkomen bij mensen met schulden:
- Laaggeletterd
- Laag digivaardig
- Licht verstandelijke beperking (LVB)
- - IQ lager dan 85
- - Iemand beperkt sociaal aanpassingsgedrag heeft op verschillende levensgebieden
- - Beperking is ontstaan voor 18e jaar

Signalen sprake LVB bij schulden:
- Eigen aandeel in ontstaan schulden niet zien
- Niet in beeld hebben hoeveel geld er per maand ongeveer binnenkomt en hoeveel er
wordt uitgegeven
- Opgelicht zijn (in nabije netwerk)
- Veel telefoonabonnementen naast elkaar hebben
- Uitkeringsschulden omdat formulieren verkeerd ingevuld zijn

Vier ontwikkeling die bijdroegen aan druk om te betalen:
- Marktwerking bij gerechtsdeurwaarders
- Meer incassobevoegdheden door overheid
- Vorderingen steeds vaker opgekocht
- Incassobureaus rekenen te vaak te hoge incassokosten

Ontwikkelingen die zorgde voor slechtere schuldhulpverlening:
- Bezuinigingen op schuldhulpverlening
- Beleidsmatige wens van de participatiemaatschappij
- Invoering wet gemeentelijke schuldhulpverlening

Er was kritiek op
- Praktische uitvoering
- Mensbeeld onder beleid en wetgeving
- Ondersteuning aan specifieke doelgroepen

Brede schuldenaanpak bestaat uit:
1. Problematische schulden voorkomen: preventie en vroegsignalering: voorkomen
schulden ontstaan door
- Vroegsignalering achterstanden vaste lasten
- Terugdringen laaggeletterheid
- Voorkomen stapelen incassokosten
2. Ontzorgen en ondersteunen:
- Informatie opvragen over schuldenaren
- Vereenvoudiging berekening beslagvrije boete
- Kleinschalige pilots
3. Zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso
- Betalingsregeling voor boetes
- Verbreding beslagregister

, Hoofdstuk 2

Soorten schulden
- Overlevingsschulden ontstaan als een huishouden te lang moet rondkomen van een
te laag inkomen. -> onvoorziene uitgaven niet kunnen betalen
Door inkomenseis huur zorgt ervoor dat mensen huur niet kunnen betalen

Redenen stijging zorgverzekering:
 Stijging eigen risico
 Stijging basispremie
 Zorg basisverzekering verschoven naar aanvullende verzekering

- Bij compensatieschuld is er sprake van weinig geld maar de schulden zijn wel te
vermijden (bv kopen luxegoederen).
- Aanpassingsschulden kunnen ontstaan als mensen plotseling minder inkomen krijgen
of als vaste lasten flink stijgen. -> bestedingspatroon aanpassen ->life-event maakt
kwaliteit financiële gedrag zichtbaar
- Overbestedingsschulden ontstaan als mensen consequent te veel uitgeven.
- Bureaucratische schulden ontstaan als gevolg van het bureaucratisch onvermogen
van een huishouden om zaken met de overheid goed te regelen.

Variabelen die van invloed zijn op kans dat een klant in financiële problemen komt:
- Zelfcontrole
- Tijdoriëntatie: aandacht is gericht op de kortere termijn
- Self-efficacy: vertrouwen in het kunnen uitvoeren bepaalde taak
- Een positievere houding ten aanzien van geld lenen
- Minder kennis over financiën
- Geringere sociale steun

Mensen met schulden maken vaak langer gebruik van uitkering
1. Problematiek is grootst bij mensen met bijstandsuitkering
2. Schulden vormen belemmering om werk te vinden
- Werken loont niet altijd -> vallen buiten voorzieningen
- Impact schulden op gedrag
- Werkgevers terughoudend bij financiële problemen
3. Schulden vergoten kans op boete of maatregel