Samenvatting gedragswetenschappen: Hoofdstuk 3: Sociale verschillen

Hoofdstuk 3 Sociale verschillen
3.1 Sociale structuur
A Pioniers
Marx, Weber, Durkheim: ‘studie van de samenleving’
→Maatschappij veranderde grondig door toenemende industrialisering
→Observeerden als 1ste oorzaken + gevolgen van veranderingen om te zoeken naar oplossingen


Karl Marx (& Friedrich Engels)

 1ste nauwgezette analyse industriële transformatie EU
 Schreef als journalist over politiek en economie + voortrekker sociale wetenschappen
 Internationale belangstelling door unieke visie en mening
 Verbleef lang in Londen waar stad veranderde
→Voortdurend confrontatie groeiende armoede & ellende
 Ondernemers: rijk ten koste van massa arbeiders die lange dagen werkten voor laag loon
 Productietempo EU fabrieken: grote sociale ongelijkheid
 Levenswerk Marx: Das Kapital
 Verontwaardigd, zocht wetenschappelijke hulpmiddelen
→Eigenaars fabrieken en productiemiddelen = kapitalisten
→Arbeiders = proletariaat
→Beide tegengesteld doel: ene klasse wil veel winst met zo weinig mogelijk kosten andere
klasse: volwaardig loon en menswaardig bestaan
→Leidde tot sociaal conflict
 Polarisatie op te lossen door revolutie die kapitalisme vernietigt
→Klassenbewustzijn nodig: besef dat sociale verandering mogelijk is door zich met alle leden
van dezelfde klasse te verenigen
 Arbeiders: structurele dwang om te werken voor brood, worden bewust van
gemeenschappelijke uitbuiting door kapitalisten, groeperen zich en voeren protestacties
 Marxisme: basis socialisme & liberalisme

Emile Durkheim:

 Opkomst sociologie door zijn theorie over samenleving
 Sociale feiten: invloed samenleving op gedrag burgers
 Maatschappij = collectiviteit die zichtbaar wordt door uniforme sociale handelen mensen
 Omdat mensen dezelfde waarden, normen, regels,… hebben versterken ze hun sociale
cohesie
→MA krijgt herkenbare patronen van generatie op generatie
 MA overleeft individu & heeft macht om onze gedachten en handelingen te beïnvloeden
 Wel ruimte voor diversiteit maar benadrukt MA en het volgen van haar regels staat boven
individu
 Omdat iedereen achter dezelfde waarden staat wordt voortbestaan SA als moreel fenomeen
gewaarborgd
 Onderwijs: socialiserende functie
→Jeugd krijgt collectief norm- & waardebewustzijn
→Morele discipline maakt klaar voor geciviliseerd samenleven

,  Getuige snelle veranderingen tijdens Ind. RE die WE SA transformeerde van traditionele naar
moderne maatschappij
 Traditionele maatschappij: heerste nog mechanische solidariteit
→Mensen sloten automatisch bij groepen en organisaties aan vanwege gedeelde moraliteit,
met elkaar verbonden
→Pre-industriële gemeenschappen tonen solidariteit onder gelijkgezinden
→Vertrouwen alleen tss mensen die elkaar kenden
→Huwelijken gearrangeerd , zonen nemen beroep vader over, regels niet in vraag gesteld
→Afwijken heersende ideologie : gestraft/verbannen
 Opkomst fabrieken: verhuizen mensen platteland naar stad
→Traditionele gemeenschappen langzaam vermengd en ‘open’ getrokken tot ‘moderne
samenleving’
→Beïnvloedde ook aard solidariteit
→Mensen samenwerken-en leven met andere die ze niet persoonlijk kenden
 Door gespecialiseerde arbeidsverdeling ontstond organische solidariteit die niet meer
gebaseerd was op gelijksgezindheid maar op sociale differentiatie
 Individuen slechts onderdeel arbeidsketen: elkaar meer nodig in dagelijkse basisbehoeften
→Gingen bewust verenigen om ervoor te zorgen dat sociale orde in MA gewaarborgd bleef
 Evolutie naar organische solidariteit: dilemma
→In moderne MA krijgen individuen meer technologische macht & uitgebreide persoonlijke
vrijheid
→Staat verlies moraliteit tegenover, groeiende secularisering
→Anomie (normverval), uit in deviant gedrag (criminaliteit)

Max Weber:

 Begon carrière als advocaat en professor recht en economie
 Ontpopte tot multitasker op diverse domeinen recht, eco, godsdienst, geschiedenis + leverde
studies voor jonge sociologische wetenschap
 Kende werk Marx & vulde het aan
 Beschouwde ontstaan moderne SA als ‘nieuwe manier denken’
→Bevrijdde individu van religieus geloof en maakte van hem rationeel wezen
 Bekeek SA als verzameling verschillende levensbeschouwingen en niet als technologisch of
economisch productiesysteem
→Konden variëren van traditioneel naar rationeel
 Kapitalisme: resultaat rationeel denken
→Streven naar winst met zo weinig mogelijk onkosten
 Gaf aan godsdienst cruciale rol in ontstaan kapitalisme, vooral calvinisme
→EU protestantse overtuiging staat voor hard werken en veel geld verdienen om opnieuw te
investeren
 Ook vlak van sociale stratificatie verschillen Marx en Weber