Verbintenissenrecht anno 2021
Het initiatief werd genomen door Koen Geens, voormalig Minister van Justitie, de zogenaamde
‘sprong naar het recht van morgen’. Hij had enkele voornemens om ook het verbintenissenrecht te
hervormen, maar die ideeën haalden de eindmeet niet desondanks dat er destijds wel een
wetsontwerp was.
Er is een nieuw wetsontwerp van 24 februari 2021 tot invoering van Boek 5 in het NBW. Het oud BW
is nog steeds het geldende recht voor de toepassing van het verbintenissenrecht in de praktijk. Ook
ditmaal zijn we niet zeker dat het wetsontwerp de eindmeet zal halen. Stel dat het
verbintenissenrecht wordt hervormd, dan is een overgangsregeling voorzien. Zo zou het oud BW van
toepassing blijven op alle lopende overeenkomsten, wat zorgt voor de confrontatie tussen het oud
BW en het NBW. Of er al dan niet zal voorzien worden in een echte overgangsperiode, blijft tot op
heden een twistpunt.
Inhoudelijk gaat er niet veel veranderen, waardoor het dus duidelijk gaat over een evolutie of een
modernisering van het verbintenissenrecht eerder dan over een revolutie.
Waarover gaat het?
Het verbintenissenrecht is de ‘moeder van het recht’, die de kern van het privaatrecht uitmaakt. Het
regelt dus m.a.w. de relatie tussen individuen onderling.
Overeenkomst = contract
Een verbintenis is geen overeenkomst, maar ze kan er wel uit voortvloeien.
Mensen contracteren dagdagelijks, het is ingebakken in het dagelijks leven
Vb. gebruik Facebook, Linkedin, Instagram, aankoop smartphone, opstellen
testament…
Bijzondere status
De bindende kracht zorgt voor een efficiënt, rechtszeker verloop van het rechtsverkeer.
Je kan in principe kiezen met wie je contracteert, tegen welke prijs en onder welke voorwaarden je
dit doet. Er zijn echter steeds meer uitzonderingen en temperingen ontstaan doorheen de jaren,
zoals de antidiscriminatiewet en andere specifieke wetgeving. Daar komen we later op terug.
Ten slotte is deze wetgeving voorzien om individuen te beschermen. De maatschappelijke
rechtsvaardigheid biedt een soort correctie of tegengewicht omtrent zaken die niet kunnen in het
verbintenissenrecht.
Evolutie van oud naar nieuw recht
Het verbintenissenrecht heeft alle tijden goed doorstaan. Het Hof van Cassatie zorgde voor een
enorme modernisering van het verbintenissenrecht. Dit was niet zo evident omwille van de scheiding
der machten. Het Hof is namelijk GEEN wetgever, de rechterlijke macht opereert onafhankelijk van
de wetgevende macht. De mogelijkheden van het Hof zijn ook eerder beperkt. Ze kunnen enkel
uitspraak doen over hetgeen hen gevraagd wordt.
Het initiatief werd genomen door Koen Geens, voormalig Minister van Justitie, de zogenaamde
‘sprong naar het recht van morgen’. Hij had enkele voornemens om ook het verbintenissenrecht te
hervormen, maar die ideeën haalden de eindmeet niet desondanks dat er destijds wel een
wetsontwerp was.
Er is een nieuw wetsontwerp van 24 februari 2021 tot invoering van Boek 5 in het NBW. Het oud BW
is nog steeds het geldende recht voor de toepassing van het verbintenissenrecht in de praktijk. Ook
ditmaal zijn we niet zeker dat het wetsontwerp de eindmeet zal halen. Stel dat het
verbintenissenrecht wordt hervormd, dan is een overgangsregeling voorzien. Zo zou het oud BW van
toepassing blijven op alle lopende overeenkomsten, wat zorgt voor de confrontatie tussen het oud
BW en het NBW. Of er al dan niet zal voorzien worden in een echte overgangsperiode, blijft tot op
heden een twistpunt.
Inhoudelijk gaat er niet veel veranderen, waardoor het dus duidelijk gaat over een evolutie of een
modernisering van het verbintenissenrecht eerder dan over een revolutie.
Waarover gaat het?
Het verbintenissenrecht is de ‘moeder van het recht’, die de kern van het privaatrecht uitmaakt. Het
regelt dus m.a.w. de relatie tussen individuen onderling.
Overeenkomst = contract
Een verbintenis is geen overeenkomst, maar ze kan er wel uit voortvloeien.
Mensen contracteren dagdagelijks, het is ingebakken in het dagelijks leven
Vb. gebruik Facebook, Linkedin, Instagram, aankoop smartphone, opstellen
testament…
Bijzondere status
De bindende kracht zorgt voor een efficiënt, rechtszeker verloop van het rechtsverkeer.
Je kan in principe kiezen met wie je contracteert, tegen welke prijs en onder welke voorwaarden je
dit doet. Er zijn echter steeds meer uitzonderingen en temperingen ontstaan doorheen de jaren,
zoals de antidiscriminatiewet en andere specifieke wetgeving. Daar komen we later op terug.
Ten slotte is deze wetgeving voorzien om individuen te beschermen. De maatschappelijke
rechtsvaardigheid biedt een soort correctie of tegengewicht omtrent zaken die niet kunnen in het
verbintenissenrecht.
Evolutie van oud naar nieuw recht
Het verbintenissenrecht heeft alle tijden goed doorstaan. Het Hof van Cassatie zorgde voor een
enorme modernisering van het verbintenissenrecht. Dit was niet zo evident omwille van de scheiding
der machten. Het Hof is namelijk GEEN wetgever, de rechterlijke macht opereert onafhankelijk van
de wetgevende macht. De mogelijkheden van het Hof zijn ook eerder beperkt. Ze kunnen enkel
uitspraak doen over hetgeen hen gevraagd wordt.
