Samenvatting Anatomie van de schoudergordel

5. De schoudergordel
5.1 Inleiding: open en gesloten kinematische ketens
Kinematische keten = verzameling van schakels die door beweegbare
verbindingen onderling verbonden zijn
 Enkelvoudige schakels: slechts met 1 andere schakel in verbinding
(bv. distale phalanx)
 Tweevoudige schakels: op 2 plaatsen met andere schakels verbonden
 Drievoudige schakels: op 3 of meerdere plaatsen met andere schakels
verbonden

Open kinematische keten (OKK): De eindschakel is een enkelvoudige
schakel, dit wil zeggen dat die niet meer in verbinding staat met een andere
schakel. Het perifere uiteinde heeft geen contact en kan dus vrij bewegen.

Gesloten kinematische keten (GKK): De laatste schakel is niet vrij, maar
terug verbonden met de eerste schakel of met een al dan niet overwinbare
weerstand (absoluut gesloten keten). Bij een overwinbare weerstand spreken
we over een relatief gesloten kinematische keten (RGKK).
5.2 Inleiding
Verschillende anatomische en functionele gewrichten:
 Art. sternoclavicularis  verbinding tussen schoudergordel met truncus
en via clavicula met sternum

 Art. acromioclavicularis  verbinding tussen acromion en clavicula
(lateraal en vlak)

 Art. humeri

Functies:
 Grote bewegingsuitslag
 Stabiliteit

De schoudergordel bestaat uit verschillende anatomische en functionele
gewrichten die ervoor zorgen dat de arm aan de thorax bevestigd is. Het
belangrijkste gewricht van de schoudergordel is de articulatio humeri (het
schoudergewricht)
 Verbinding tussen humerus (bovenarm) en scapula (schouderblad)

Het schouderblad ligt als een beweeglijke plaat op de achterzijde van de
thorax en heeft alleen door middel van de clavicula (sleutelbeen) een benige
verbinding met de romp.
 Art. acromioclavicularis: gewricht tussen scapula (schouderblad) en
clavicula (sleutelbeen)

,  Art. sternoclavicularis: gewricht tussen clavicula (sleutelbeen) en
sternum (borstbeen)




Belangrijke functies:
 Hij staat een grote bewegingsuitslag van de arm toe. Indien de
bewegingen van de elleboog en de pols hiermee worden gecombineerd
kan de hand in veel posities tov de romp gebracht worden.
 Hij waarborgt een goede stabiliteit voor het geval dat we met de arm
met kracht een handeling moeten uitvoeren, zoals trekken, een zwaar
voorwerp tillen, iets met de handen ondersteunen, enz.

Schoudergordel = 3 gewrichten
Schoudergewricht = articuatio humeri

5.3 Bewegingen van de schoudergordel
5.3.1 Bewegingen van de clavicula
De mogelijke bewegingen van de clavicula zijn:
 Protractie (+- 10 cm)
 Retractie (+- 3 cm)
 Elevatie (+- 10 cm)
 Depressie/detractie (+- 3 cm)
 Rotatie (+- 30°)

De eerste rib en het ligamentum interclaviculare werken remmend op de
verplaatsing naar caudaal. In rusttoestand ligt het acromiale uiteinde op
ongeveer 1cm van de onderboord van de ellips.

5.3.2 Bewegingen van de scapula
 Elevatie: de scapula beweegt naar craniaal. Dit is een translatie in het
frontale vlak.
 Depressie/detractie: de scapula beweegt naar caudaal. Dit is een
translatie in het frontale vlak.
 Protractie: scapula beweegt naar lateraal, waarbij de schouder
gelijktijdig naar ventraal gaat. Schouderblad naar voor trekken.
 Retractie: de scapula beweegt naar mediaal  het schouderblad naar
achter trekken

 Endorotatie/mediorotatie: het onderste punt (angulus inferior) van
de scapula beweegt naar mediaal.

,  Exorotatie/laterorotatie: het onderste punt (angulus inferior) van de
scapula beweegt naar lateraal.




5.3.3 Bewegingen in de articulatio humeri
Anatomisch & functioneel  kogelgewricht
 Abductie: van het lichaam af, bij een zijdelingse abductie  retroflexie
(naar achter heffen)
 Adductie: naar het lichaam toe
 Anteflexie: naar voren opheffen van de arm
 Elevatie
 Cirumductie

5.3.4 Bewegingen van de schoudergordel
Vanwege alle bewegingsmogelijkheden van de scapula kan de cavitas
glenoidalis in vele richtingen gekanteld worden. Hierdoor heeft de arm veel
meer bewegingsvrijheid dan wanneer er alleen in de art. humeri bewogen
zou kunnen worden.
Abductie-elevatie = indien bewogen wordt in de schoudergordel en de
arm in het frontale vlak geheven word.
Bij het heffen van de arm in het sagittale vlak = anteflexie-elevatie. Deze
beweging van de scapula gebeurt in het scapulothoracale glijvlak: tussen
de m. serratus anterior en thorax enerzijds en m. subscapularis en m.
serratus anterior anderzijds.

Anteflexie van de arm veroorzaakt extensie van de wervelkolom en het
‘openen’ van de ventrale zijde van de thorax (hierbij bewegen de ribben uit
elkaar). Hierdoor heb je onrechtstreeks een invloed op de ademhaling.
Retroflexie van de arm veroorzaakt flexie van de wervelkolom en het
sluiten van de thorax, de ribben komen dichter bij elkaar.
Adductie van de arm veroorzaakt een lateroflexie van de wervelkolom naar
de zijde waar de armbeweging plaatsvindt (homolaterale lateroflexie) en
het sluiten van de thorax aan diezelfde zijde.
Abductie van de arm veroorzaakt een lateroflexie van de wervelkolom naar
de zijde waar de armbeweging NIET plaatsvindt (heterolaterale
lateroflexie) en de thorax opent zich aan de zijde waar de armbeweging wel
plaatsvindt (homolaterale spreiding van de ribben).
Endorotatie van de arm veroorzaakt rotatie van de wervelkolom, bij
exorotatie is de rotatie in de wervelkolom tegengesteld.