Hoofdstuk 1: Ethische denkmodellen voor een farmaceutische
ethiek
1 Inleiding
Ethiek zet ons aan tot denken over wat goed handelen is. Ieder van ons heeft daartoe de mogelijkheid
en is dus een ethicus. Vanuit contrastervaringen weten mensen zich voor een absoluut “moeten”
geplaatst. Het begrip 'contrastervaring' verwijst naar de spontane intuïtie van verzet tegen of van
onvrede over lijden, armoede,... Het zijn situaties waarbij we ons mateloos ergeren. Daarnaast zijn er
ook volheidservaringen: mensen richten zich op datgene wat hen als waardevol, goed of nuttig
voorkomt. Een volheidservaring is een ervaring die beantwoordt aan het ideaal-wenselijke. Het is een
situatie die deugd doet.
We voelen ons geroepen om bepaalde dingen niet of net wel te doen. Onze voortdurende omgang met
mensen daagt ons daartoe uit. Hoewel we ervan uit gaan dat we weten wat goed is, zoeken we op die
momenten expliciet naar het goede en ontdekken we dat we eigenlijk niet zeker weten of we het niet bij
het verkeerde eind hebben. Ethiek komt voort uit het verlangen van de mens om zichzelf beter te
begrijpen. Ethiek kan beter gerealiseerd worden in gesprek met anderen.
2 Terminologie: wat is ethiek?
Ethiek komt van het Griekse woord éthos (gewoonte,zede,gebruik) of èthos (woonplaats, gezindheid,
karakter). De eerste variant benadrukt uitwendige factoren, de tweede inwendige factoren.
De woorden “moraal” en “moraliteit” verwijzen naar ethiek. Moraal is het geheel van gedragsregels dat
binnen een groep of maatschappij als vanzelfsprekend geaccepteerd wordt. Niet alle gangbare
gedragingen worden echter als moraal aangeduid: moraal geeft aan wat iemand moet doen om lid te
zijn en blijven van een gemeenschap.
Het substantief “moraliteit” betreft handelen op grond van een inwendige overtuiging. Gedragsregels
binnen een gemeenschap worden opgevolgd niet omdat het een gewoonte is, maar omdat men
overtuigd is daarmee het goede te doen.
Het adjectief “moreel” heeft 2 betekenissen:
o Algemene betekenis: moreel als synoniem voor “ethisch”. Hier tegenover staat “niet-moreel”,
amoreel, niet-ethisch
o Specifieke zin: als synoniem voor positieve kwalificaties zoals “goed”, “wenselijk”. Hier
tegenover staat immoreel.
Deontologie is de plichtenleer: concrete aanbevelingen en richtlijnen voor ethisch handelen binnen
een bepaalde professionele groep.
Ethiek kunnen we definiëren als de systematische studie van het morele.
3 Indeling van ethiek
3.1 Descriptieve ethiek
De descriptieve ethiek onderzoekt welke normen en waarden gelden bij een specifieke gemeenschap.
Ze bestudeert hoe de categorie van het morele in uiteenlopende groepen en culturen op verschillende
ethiek
1 Inleiding
Ethiek zet ons aan tot denken over wat goed handelen is. Ieder van ons heeft daartoe de mogelijkheid
en is dus een ethicus. Vanuit contrastervaringen weten mensen zich voor een absoluut “moeten”
geplaatst. Het begrip 'contrastervaring' verwijst naar de spontane intuïtie van verzet tegen of van
onvrede over lijden, armoede,... Het zijn situaties waarbij we ons mateloos ergeren. Daarnaast zijn er
ook volheidservaringen: mensen richten zich op datgene wat hen als waardevol, goed of nuttig
voorkomt. Een volheidservaring is een ervaring die beantwoordt aan het ideaal-wenselijke. Het is een
situatie die deugd doet.
We voelen ons geroepen om bepaalde dingen niet of net wel te doen. Onze voortdurende omgang met
mensen daagt ons daartoe uit. Hoewel we ervan uit gaan dat we weten wat goed is, zoeken we op die
momenten expliciet naar het goede en ontdekken we dat we eigenlijk niet zeker weten of we het niet bij
het verkeerde eind hebben. Ethiek komt voort uit het verlangen van de mens om zichzelf beter te
begrijpen. Ethiek kan beter gerealiseerd worden in gesprek met anderen.
2 Terminologie: wat is ethiek?
Ethiek komt van het Griekse woord éthos (gewoonte,zede,gebruik) of èthos (woonplaats, gezindheid,
karakter). De eerste variant benadrukt uitwendige factoren, de tweede inwendige factoren.
De woorden “moraal” en “moraliteit” verwijzen naar ethiek. Moraal is het geheel van gedragsregels dat
binnen een groep of maatschappij als vanzelfsprekend geaccepteerd wordt. Niet alle gangbare
gedragingen worden echter als moraal aangeduid: moraal geeft aan wat iemand moet doen om lid te
zijn en blijven van een gemeenschap.
Het substantief “moraliteit” betreft handelen op grond van een inwendige overtuiging. Gedragsregels
binnen een gemeenschap worden opgevolgd niet omdat het een gewoonte is, maar omdat men
overtuigd is daarmee het goede te doen.
Het adjectief “moreel” heeft 2 betekenissen:
o Algemene betekenis: moreel als synoniem voor “ethisch”. Hier tegenover staat “niet-moreel”,
amoreel, niet-ethisch
o Specifieke zin: als synoniem voor positieve kwalificaties zoals “goed”, “wenselijk”. Hier
tegenover staat immoreel.
Deontologie is de plichtenleer: concrete aanbevelingen en richtlijnen voor ethisch handelen binnen
een bepaalde professionele groep.
Ethiek kunnen we definiëren als de systematische studie van het morele.
3 Indeling van ethiek
3.1 Descriptieve ethiek
De descriptieve ethiek onderzoekt welke normen en waarden gelden bij een specifieke gemeenschap.
Ze bestudeert hoe de categorie van het morele in uiteenlopende groepen en culturen op verschillende
