Samenvatting Samenvattende tabel - farmacognosie plantstoffen - Luc Pieters (3e bachelor)

Farmacognosie: stoffen en hun werking
1. Primaire metabolieten
D-Mannose  D-mannose wordt snel geabsorbeerd en uitgescheiden, wordt niet opgeslagen in het
lichaam.
 Gebruikt bij urineweginfecties: normaal is de blaaswand bedekt met gemannosyleerde
eiwitten waaraan bacteriën zich hechten. De bacteriën zullen nu binden aan het vrije
mannose en denken dat ze aan de blaaswand gehecht zijn -> zo gaan de bacteriën weg
uit de blaas
Lactulose  Semi-synthetisch disacharide van D-galactose en D-fructose
 Komt ongewijzigd in het colon: gesplitst in monosachariden en daarna in organische
zuren door darmflora
 De organische zuren trekken water aan -> Laxerend effect
Acarbose  Inhibitor van het alfa-glucosidase en sucrase -> remt de hydrolyse van sucrose en
zetmeel in de darm = vertraagde vertering en opname koolhydraten
 Doordat de hydrolyse van sucrose en zetmeel in de darm wordt tegengegaan, zal er
minder glucose aanwezig zijn in de darm = therapie voor diabetes mellitus
(neveneffecten: diarree en flatulentie)
Agar  Gemaakt door rode algen
 Cultuurmedium in de bacteriologie
 Agarose (galactose polymeer) & agaropectine (galactosepolymeer + methyl,sulfaat)
Alginezuur en alginaten  Gemaakt door bruine algen
 Bestaat uit mannuronzuur en guluronzuur
 Verdikkingsmiddel in de voedingsindustrie
 Wordt gebruikt in combinatie met antacida bij gastro-oesofagale reflux -> bevat anti-
zuur middelen en alginaten die een beschermende laag op de darmwand zetten
Tragacanth  Polymeer van hexosen en uronzuren
 Zwelmiddel om suspensie en emulsies te maken
Arabische gom  Polymeer van hexosen en uronzuren
 Zwelmiddel, bindmiddel en kleefstof
Psylliumzaad, plantagozaad  Epidermis van het zaadomhulsel bevat een slijmstof die opzwelt in water -> groter
volume -> bulkvormend laxans
1

,  Zaadjes in zijn geheel opnemen: niet openbreken want kleurstof komt vrij en stapelt
zich op in de nieren = toxisch!
Althara officinalis  Slijmoplossing: vehiculum bij hoestpreparaten
 Vormt een beschermende laag op de luchtwegen
Heparine  Polymeer van uronzuren afgewisseld D-glucosamine en talrijke sulfaatgroepen
 Geproduceerd in runderlongen en varkensingewanden
 Anti-coagulans: inhibeert de bloedstolling -> wordt gebruikt als behandeling en
preventie van thrombose (bloedstolsels die onstaan en loskomen en op andere plekken
schade veroorzaken)
 Hydrolyseproducten = derivaten van heparine met laag moleculair gewicht =
Enoxaparine en Nadroparine
ricinusolie  Sterk laxatieva
 Wordt niet meer gebruikt want is irriterend voor de darmwand
Levertraan  Gewonnen uit de lever van kabeljauw en heilbot
 Rijk aan omega-3 vetzuren, vitamine A en D
polyines  Vetzuren met driedubbele bindingen
 Kunnen ook toxisch zijn: cirutoxine & oenanthotoxine


2. Secundaire metabolieten
1. Polyketiden
1.1 Macroliden -> grote ring via een esterfunctie gesloten
Zearelenone  Fungaal toxine
 Geen farmaceutisch belang
Polyeen antibiotica: Amphotericine en  Antibiotica
Nystatine  Antifungale activiteit
 Mechanisme: complexvorming met sterolen in de eukaryotische membraan (10x
sterker met de ergosterol van de fungi dan met de cholesterol van de mens) ->
verandering permeabiliteit van de celwand en vorming van poriën -> verlies van
elektrolyten -> celdood
Macrolide antibiotica: Erythromycine  Antibioticum

2

,  Antibacteriële werking: Gram + kiemen
 Mechanisme: inhibitie van bacteriële proteïne synthese (binding met het 50S subunit
van bacteriële ribosomen)
Avermectines: Ivermectine  Breed spectrum antibioticum tegen rondwormen
 Zeer actief bij rivier blindheid (chronische inflammatie van de cornea)
 Zeer actief bij lymfatische filariasise (lymfeoedeem)
 Mechanisme: werkt in op de glutamate-gated chloride channels
Tacrolimus  Immunosuppresivum gebruikt na orgaantransplantaties of lokaal (eczeem)
 Mechanisme: inhibitie van T-cel activatie
 Neveneffecten: neuro – en nefrotoxiciteit
 Everolimus: semi-synthetisch derivaat, betere orale beschikbaarheid & gegeven bij nier
– en harttransplantaties


1.2 polyethers -> meerdere etherbruggen
Monensine A  veterinair antibioticum
 werkzaam als ionofoor: vormt een mantel rond de natrium-ionen -> meer Na-influx in
de parasiet -> meer osmotische druk -> bacteriën breken open
Mariene toxines: Ciguatoxine &  geproduceerd door dinoflagellaten en opgenomen door schaaldieren
Brevetoxine  veroorzaken diarree en neurologische afwijkingen
Halichondrine B  polyether en een macrolide
 antitumorale activiteit: inhibitie van de tubuline polymerisatie
 activiteit is te wijten aan het macrolide deel
Eribuline  gebruikt bij lokaal gevorderde of gemetastaseerde borstkanker
 gebruikt bij liposarcoom (kwaadaardige tumor van de vetcellen)




3