samenvatting burgerlijk recht

Burgerlijk recht
Hoofdstuk 1: algemene inleiding
1. Wat is recht
 Geheel ṽ gedragsregels en normen
 Doel: maatschappelijk leven ordenen  anders chaos
 Regels opgelegd door de overheid
 Regels zijn afdwingbaar-> men dwingt u de gerechtsregels te volgen
 Vb: contract met afbetaling
 Enkel de juridische regels
2. Indeling vh recht: recht heeft ≠ indelingen
2.1. Privaatrecht – publiekrecht
Privaat: tss burgers onderling
 Burgerlijk: familiale verhoudingen, zakelijk, contracten tss burgers
Publiek: regelt algemene belangen
 Betrekking op inrichting werking en onderlinge verhouding vd overheidsorganen
 Verhouding overheid  burger
 Staatsrecht: regels ṽ inrichting en werking vd staat
 Verhouding tss organen vd staat
 Administratiefrecht: regels voor werking overheidsinstanties
 Manier burger richten tot overheid
 Strafrecht: opsporen/ vaststellen ṽ misdrijven/ procedure om beklaagde te vervolgen
 Fiscaalrecht: problematiek vd belastingen
2.2. Andere indelingen:
 Objectieve: regelt menselijke activiteit/ verhouding tss mensen/ verhouding persoon gemeenschap
 Subjectieve: aanspraken persoon t.o.v. ṽ andere
 Gebaseerd op objectieve recht
 Geldig vr iedereen-> opeisbaar
 Materieel: rechten toekennen en plichten opleggen
 Formeel: naleving verzekeren ṽ materiële recht
3. Bronnen vh recht: waar komt het recht vandaan
 Bindende: wetgeving (1)/ gewoonterecht (2)
 Ter inspiratie: rechtspraak (3)/ rechtsleer (4)
3.1. Wetgeving sensu lato-> onderverdeeld in:
3.1.1. Internationale verdragen/ beslissingen ṽ supranationale organisaties: vooral EU mee bedoeld
 Richtlijnen: regels die verplicht ingevoerd moeten ẅ in diverse lidstaten
 Harmoniseren ṽ wetgeving tss lidstaten
 Verordeningen: reglementering rechtstreeks ṽ toepassing in alle lidstaten
 Besluiten: regels ṽ toepassing op aangeduide bestemming
 Internationale verdragen tss 2 staten: regelingen ṽ welk recht dan past etc.
3.1.2. Grondwet: meest fundamentele (Belgische) wet
 Inrichting machten binnen de staat
 Fundamentele rechten/ vrijheden vd burgers-> vb recht ṽ meningsuiting
 Wetgevende/uitvoerende/ rechterlijke macht vastleggen
 Moeilijk te wijzigen-> speciale procedure voor nodig
 Meer dan 2/3 kamer leden moeten aanwezig zijn
 Meerderheid moet akkoord zijn
 Vb: recht op sociale zekerheid/ recht op gelijkheid/ recht op leven/ recht op vrije meningsuiting
3.1.3. Wet sense stricto: wet in strikte vh woord
 Door kamer ṽ volksvertegenwoordigers tot stand gebracht
3.1.4. Decreten: niveau vd gemeenschappen en gewesten
 Zelfde niveau als federale wet
 Sport= deelstaat bevoegdheden= decreten
 Niet in Brussels hoofdstedelijk gewest-> ordonnanties
3.1.5. Koninklijk besluit: federale regering
 Nodig vr uitvoering ṽ bepaalde wetten
 Mag wet zelf niet schorsen of vrijstellen
3.1.6. Besluit vd gemeenschap en gewestregering: op regionaal niveau

, 3.1.7. Schema
Grondwet
Wet Decreet
Koninklijk Besluit Besluit gemeenschap en gewestregering
Ministerieel Besluit Besluit lid ṽ gemeenschap en gewestregering
Federaal Regionaal
3.2. Rechtspraak: wet kan nooit oplossing voorzien op alle gevallen-> algemene bewoording
 Interpreteren: wet moet gekneed en aangepast ẅ
3.3. Rechtsleer: geheel ṽ wetenschappelijke publicaties over Juridische aangelegenheden
 Niet bindend bron ṽ recht
3.4. Gewoonte/ billijkheid: 2% vd wetten
 Beschouwd als bindend  geen wetgevende maatregel
 2 elementen nodig
 Subjectieve overtuiging vereist
Hoofdstuk 4: enkele algemene begrippen ṽ burgerlijk recht
1. Indeling wet artikels: onderscheid tss gebiedende en aanvullende rechtsregels
1.1. Gebiedende rechtsregels: mag nooit ẅ afgeweken
1.1.1. Regels openbare orde: krijg je een gevangstraf bij het overtreden?
 Fundamenteel -> anders = chaos
 Te belangrijk om van af te wijken
 Artikel 2 BW
1.1.2. Goede zeden: vooral lichamelijkheid en seksualiteit
 Zich op een normale manier gedragen
1.1.3. Dwingend recht: beschermen ṽ een bepaalde maatschappelijke groep
 Belangrijk vr bepaalde categorieën mensen-> niet heel de maatschappij
 Vr kwetsbare groepen
 Mogelijk om af te wijken-> moet vrijwillig gebeuren
1.2. Regels ṽ aanvullend recht Regels openbare orde: eender welke regel-> enkel zodat er een regel is
 Afwijken kan bij contract
Deel 2-> Hoofdstuk 1: personenrecht
1. Het begrip persoon: onderverdeling in natuurlijke en rechtspersonen
 Natuurlijke personen: personen ṽ vlees en bloed
 Alleen levende mensen
 Dieren hebben geen persoonlijkheid in recht-> bijzonder statuut in goederenrecht
 Doden-> geen persoonlijk recht, wel bescherming-> niet zomaar als zaak beschouwd
 Aanvang op moment ṽ geboorte-> verwekte/ niet geboren baby’s wel beschermd door rechten
2. Staat vd persoon: bepalen de juridische plaats in familie en maatschappij ṽ een persoon
 Raakt de openbare orde-> aspect ṽ staat niet zomaar wijzigen
 Niet vatbaar voor verjaring
2.1. Naam: bepaalde personen onderscheiden ṽ anderen
 Onderscheid tss voornaam en familienaam-> arttn 370/1-370/4 BW
2.1.1. Voornaam: ẅ vrij gekozen met 3 beperkingen
 Geen aanleiding geven tot verwarring
 Kind/ derden niet kunnen schaden
 Ambtenaar ṽ burgerlijke stand mag weigeren-> ouders mogen uitleggen bij burgerlijk rechtbank
 Recht behoort aan ouders-> geen overeenkomst-> familierechtbank
 Wijzing kan altijd verkregen ẅ-> geen wettig belang nodig
 Lokale overheid kan weigeren-> verzoekschrift neergelegd bij familierechtbank
2.1.2. Familienaam: ouders kunnen kiezen vr naam ṽ moeder/ vader/ beiden in gewilde volgorde
 Geen akkoord-> kind draagt naam ṽ ouders naast elkaar in alfabetische volgorde-> vanaf 1 januari 2017
 Enkel 1 naam ṽ elk-> ouders kiezen-> geen akkoord-> bepaald op basis ṽ alfabetische volgorde
 Alle kinderen ṽ zelfde familie = naam
 Huwelijk wijzigt niks aan familienaam-> gewoonte familienaam ṽ andere te aanvaarden en gebruiken
 Bijzondere regel in beroepsbetrekking-> naam ṽ echtgenoot gebruiken vr beroepsdoeleinde
 Instemming nodig
 Wijzing enkel bij ernstige reden-> zelfde 3 beperkingen als voornaam
2.2. Het geslacht: behoren tot mannelijk/ vrouwelijke sekse
 Adhv fysiek/ sociaal/ psychologische criteria bepaald

,  Inter/transseksuelen -> fysieke of psychologische moeilijkheden bij het bepalen
 Transgenderwet België-> geslacht aanpassen zonder medische vereiste -> eigen overtuiging volstaat
2.3. Woonplaats: belangrijk in sommige domeinen vh recht bvb proceshandelingen en fiscale redenen
 Onderscheidene betekenissen in ≠ rechtstakken
 Burgerlijk recht: plaats ṽ centrum ṽ zijn belangen
 Verplicht vrijwillig centrum ṽ belangen daar te hebben
 Niet noodzakelijk plaats ingeschreven in bevolkingsregister
 Gerechtelijk recht: woonplaats-> plaats waar ingeschreven is bij bevolkingsregister als hoofdverblijfplaats
 Woonplaats en verblijfplaats ≠ betekenis
 Verblijfplaats: plaats op grondgebied waar men vertoeft op meer dan toevallige wijze
 Ook al niet de bedoeling op die plaats rechten en plichten uit te oefenen
2.4. Nationaliteit: band ṽ persoon met bepaald land-> ẅ onderdaan ṽ land-> krijgt plichten en rechten
 Op basis ṽ 2 ≠ systemen
 Ius soli: basis ṽ geboorte
 Ius sanguinis: basis ṽ nationaliteit ṽ ouders-> in België toegepast
3. Bekwaamheid vd persoon: onderscheid gemaakt op 3 niveaus
 Feitelijke bekwaamheid: geen juridisch begrip-> in staat zijn om bepaalde dingen te doen
 Rechtsbekwaamheid: hebben ṽ rechten en plichten-> nagenoeg iedereen in België
 Handelingsbekwaamheid: rechten en plichten zelfstandig uit te oefenen
 Uitzonderingen zijn minderjarigen art 388 BW/ geestgestoorden: minderjarige in 2 groepen onderverdeeld
3.1. Niet ontvoogde minderjarige: volledig en algemeen handelingsonbekwaam-> moet vertegenwoordigd ẅ
 Art 371 BW/ art 372 BW/ 395 BW/art 389 BW
3.1.1. Vertegenwoordiging: onderscheid volgens # levende ouders
3.1.1.1. Niet ontvoogde minderjarige met 2 ouders-> art 376 BW
Wie vertegenwoordigt: beide ouders zijn titularis ṽ ouderlijk gezag
 Samenlevende ouders: oefenen gezamenlijk gezag uit -> art 373 BW
 Vermoeden dat ouder die alleen optreedt handelt met instemming ṽ andere
 Bij weigering samen gezamenlijk op treden-> zaak aanhangig ẅ gemaakt bij familierechtbank
 Rechter kan toestemming geven alleen op te trede voor 1/+ handelingen
 Niet samenlevend: eveneens gezamenlijk gezag-> art 374§1 BW
 Zelfde vermoeden/ zelfde mogelijkheid bij weigering
 Gezamenlijke uitoefening niet altijd mogelijk
 Ouders oneens/ overeenstemming strijdig met belang kind-> zaak aanhangig bij familierechtbank
 Kan gezag aan 1 vd ouders toevertrouwen/ bepalen dat beslissingen instemming nodig hebben ṽ beide ouders
 Ouderlijk gezag= rechten en plichten: gezag over de persoon vd minderjarige
 Recht goederen te beheren
 Verplichting opvoeden ṽ kind
 Aansprakelijkheid vr daden vd minderjarige
≠ Rechtshandelingen en vereiste formaliteiten: gezag uitoefenen= minderjarige vertegenwoordigen vr rechtshandelingen
 Voor bepaalde handelingen-> machtiging vd vredesrechter nodig-> art 410 BW
 Vertegenwoordigen gerechtelijke procedure
 Vervreemden ṽ souvenirs/ persoonlijke voorwerpen
 Verzoekschrift indienen bij vredegerecht-> ondertekend door beide ouders of advocaat
 Belangstelling tss ouders en kind-> vrederechter wijst voogd ad hoc aan
 Niet naleven ṽ formaliteiten-> handeling nietig verklaard
3.1.1.2. Niet ontvoogde minderjarig met 1 ouder: voogdij valt niet open-> levende ouder neemt over
 Art 375 BW
 In bepaalde gevallen machtiging nodig ṽ vrederechter-> art 410 BW
3.1.1.3. Niet ontvoogde minderjarige zonder ouders: voogdij valt open
Wie vertegenwoordigt: Vrederechter beveelt maatregelen bescherming ṽ minderjarigen/ beheer ṽ goederen-> art 391 BW
Wie ẅ voogd: afhankelijk of voogd is aangewezen door de ouders-> via testament of verklaring vr notaris-> art 392 BW
 Aangewezen persoon aanvaardt-> vrederechter homologeert aanwijzing
 Behalve redenen in belang ṽ kind om zich te verzetten
 Geen aangewezen persoon-> vrederechter benoemt voogd-> naaste familielid-> art 393 BW
 Niet verplicht voogdij te aanvaarden-> art 396 BW
 Bij wettige redenen kan voogd ontlast ẅ in loop ṽ voogdij
 Kinderen ṽ 12+/ andere familieleden ẅ gehoord bij kiezen/ homologeren voogd-> art 394 BW
 Rechter stelt toeziende voogd aan-> uit andere familietak -> toezicht uit oefenen op voogd-> art 402-404 BW
Werking vd voogdij: voogd voedt op/ vertegenwoordigt/ beheert goederen-> art 405 BW