IWW EXAMEN 2021-2022
Inhoudsopgave
1. DEEL 1: Wetenschappelijke bronnen zoeken en beoordelen ..................................................................3
1.1 Hoofdstuk 1: Wetenschapper zijn op een ethische wijze.................................................................3
1.1.1 Wetenschappers .......................................................................................................................3
1.1.2 WETENSCHAPPELIJK WERK .......................................................................................................3
1.1.3 Wetenschappelijke integriteit ..................................................................................................4
1.1.4 Citeren & parafraseren, plagiaat & fraude ...............................................................................5
1.2 Hoofdstuk 2: wetenschapsmodellen ................................................................................................6
1.2.1 Wat is wetenschap....................................................................................................................6
1.2.2 Wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke kennis ............................................................7
1.2.3 Wetenschappelijke paradigma’s.............................................................................................12
1.2.4 De sociale wetenschappen .....................................................................................................14
1.2.5 Drie grondleggers: drie wetenschapsmodellen ......................................................................14
1.3 Hoofdstuk 3: informatie zoeken .....................................................................................................18
1.3.1 Waarom informatie zoeken (waarom?) .................................................................................18
1.3.2 Wetenschappelijke bronnen (wat?) .......................................................................................20
1.3.3 Vindplaatsen van informatie (waar) .......................................................................................26
1.3.4 Zoekstrategieën (hoe?) ...........................................................................................................29
1.4 Hoofdstuk 4: informatie beoordelen ..............................................................................................34
1.4.1 Beoordeling op beschikbaarheid ............................................................................................34
1.4.2 Beoordeling op relevantie ......................................................................................................35
1.4.3 Beoordeling op kwaliteit.........................................................................................................36
1.4.4 Beoordeling van auteurs.........................................................................................................39
1.4.5 De “dark side” van het publiceren ..........................................................................................41
1.4.6 De tegenbeweging (open access) ...........................................................................................43
1.5 Hoofdstuk 5: statistieken zoeken ...................................................................................................47
1.5.1 Belgische statistieken .............................................................................................................47
1.5.2 Vlaamse statistieken ...............................................................................................................49
1.5.3 Europese statistieken .............................................................................................................49
1.5.4 Globale statistieken ................................................................................................................51
1.6 Hoofdstuk 6: online survey-data gebruiken ...................................................................................52
1
, 1.6.1 De European Social Survey (ESS) ............................................................................................52
1.6.2 ZACAT – GESIS (= archief ≠ database) .....................................................................................52
1.6.3 Online analyse met nesstar ....................................................................................................54
1.6.4 Voorbeeld 1: European Social Survey (ESS) ............................................................................54
1.6.5 Voorbeeld 2: ZACAT (ISSP – Eurobarometer – EVS) ...............................................................55
2. DEEL 2: Citeren en refereren ..................................................................................................................55
2.1 Hoofdstuk 1: Refereren en citeren (APA7) .....................................................................................55
2.1.1 Basisprincipes .........................................................................................................................55
2.1.2 Auteurs bij in-tekstreferenties................................................................................................59
2.1.3 Bibliografieën ..........................................................................................................................62
2.2 Hoofdstuk 2: Refereren en citeren inoefenen (bevraging januari) ................................................65
2.3 Hoofdstuk 2: Endnote .....................................................................................................................68
2.3.1 Deel 1: basis gebruik met word ..............................................................................................68
2.3.2 ENDNOTE EN WORD – I ..........................................................................................................71
2.3.3 ENDNOTE EN WORD – 2 .........................................................................................................71
2.3.4 ENDNOTE EN WORD – 3 .........................................................................................................72
2.3.5 ENDNOTE EN WORD – 5 .........................................................................................................72
2.4 Hoofdstuk 4: Online & gevorderd gebruik van Endnote ................................................................75
2.4.1 Online werken met endnote...................................................................................................75
3. DEEL 3: Schrijven en visualiseren............................................................................................................87
3.1 Hoofdstuk 1: Academisch schrijven ................................................................................................87
3.1.1 Het schrijfproces .....................................................................................................................87
3.1.2 De voorbereiding & het bredere kader ..................................................................................88
3.1.3 De macrostructuur..................................................................................................................89
3.1.4 De microstructuur...................................................................................................................91
3.1.5 Extra dingen zelf uit boek gehaald: ........................................................................................91
3.1.6 Schrijfstijl ................................................................................................................................91
3.2 Hoofdstuk 2: Visualiseren (tabellen en grafieken) .........................................................................92
3.2.1 Inleiding tot het visualiseren ..................................................................................................92
3.2.2 Tabellen ..................................................................................................................................93
3.2.3 Figuren en grafieken ...............................................................................................................95
3.2.4 Gevaren...................................................................................................................................95
3.2.5 Misbruiken van grafieken .......................................................................................................97
2
,1. DEEL 1: Wetenschappelijke bronnen zoeken en beoordelen
1.1 Hoofdstuk 1: Wetenschapper zijn op een ethische wijze
1.1.1 Wetenschappers
niet (apart) in boek → PDF BB eventueel nog lezen?
Professoren:
1) Onderwijs (40%)
2) Onderzoek 40% → hier gaat de cursus over
3) Dienstverlening 20%
1.1.2 WETENSCHAPPELIJK WERK
Wat doet een onderzoeker als werk?
Sociaalwetenschappelijk onderzoek betekent dat wetenschappers informatie verzamelen en gebruiken
over het voorwerp van hun onderzoek, dat met het oog op de ontwikkeling van een theorie en/of ter
staving van een hypothese, met als doel de werkelijkheid beter te begrijpen (en aldus de onzekerheid
daarover te reduceren).
Alles begint met een idee/vraag. Wetenschappers zijn probleemzoekers. Een eerste kladversie omvat het
probleem/de vraag en deze wordt afgetoetst bij collega’s en in de literatuur (is er niet iemand die dit al
gedaan heeft?). De kladversie wordt dan een eerste versie die onderbouwd wordt met gegevens adhv
kwantitatieve/kwalitatieve onderzoeksmethoden. Deze versie wordt voorgelegd en gepresenteerd op
conferenties tot er een uiteindelijke versie uit de bus komt.
1) Idee/ vraag (wat is wetenschap?)
2) Kladversie (HS4 schrijven)
3) Aftoetsen bij collega’s en aftoetsen in de literatuur (2.2 wetenschappelijke bronnen)
4) Onderbouwen met gegevens (2.4.5 online tabellen maken)
5) Eerste versie (Word, HS8 Endnote, HS6 citeren, HS6+7 refereren met APA7)
6) Presenteren aan (interantonale) collega’s (HS5 visualiseren)
7) 10de versie (HS4 herschrijven)
8) Voorleggen aan peer review (HS3 informatie beoordelen)
9) 15de versie (HS4 herschrijven)
10) Publicatie in tijdschrift of boek
Voorbeeld UDC = Universele Decimale Classificatie: duizenden begrippen uitwerken aan de hand van
cijfercodes.
3
, ‘Informatiemaatschappij’ = niet enkel bedoeld dat er méér info is, maar ook dat het maatschappelijke
leven wijzigt als gevolg van de toename van en de toegang tot informatie. Dit kan in 5 dimensies
beschreven worden:
• Technologische dimensie: Opkomst technologische innovaties
• Economische dimensie: Info steeds belangrijker voor eco-vooruitgang
• Tewerkstellingsdimensie: Dominantie ‘kenniswerkers’
• Ruimtelijke dimensie: Ontstaan van informatienetwerken over tijd en ruimte heen
• Culturele dimensie: Collectieve toegang tot gebruik van informatie en informatiekanalen
1.1.3 Wetenschappelijke integriteit
Bestaat al lang maar relatief nieuw op de agenda. Ruimer begrip dan ethiek in onderzoek en ethische
codes die voorschrijven hoe je op een ethische manier aan onderzoek kan doen (vb: toestemming vragen
aan respondenten in kwalitatief onderzoek; je moet toestemming vragen om mee te doen = informed
consent).
Het gaat nu niet enkel om de ethische codes maar over allerlei probleemgevallen (cfr Stapel: die zijn
carrière heeft gebouwd op het verzinnen van data dat uitgekomen is en zo ook zijn doctoraatsstudenten
voor een voldongen feit zette).
• Wetenschappelijk werk is gericht op excellentie
• Wetenschappelijk werk is gericht op kennisopbouw
MAAR:
• Wetenschappelijk werk is in toenemende mate werk met aandacht voor de ethische component
van onderzoek doen!
Europese code
• European Code of Conduct for Research Integrity (All European Academies)
Belgische code
• Ethische Code van het Wetenschappelijk Onderzoek in België (Koninklijke Vlaamse Academie van
België voor Wetenschappen en Kunsten [KVAB]
4
Inhoudsopgave
1. DEEL 1: Wetenschappelijke bronnen zoeken en beoordelen ..................................................................3
1.1 Hoofdstuk 1: Wetenschapper zijn op een ethische wijze.................................................................3
1.1.1 Wetenschappers .......................................................................................................................3
1.1.2 WETENSCHAPPELIJK WERK .......................................................................................................3
1.1.3 Wetenschappelijke integriteit ..................................................................................................4
1.1.4 Citeren & parafraseren, plagiaat & fraude ...............................................................................5
1.2 Hoofdstuk 2: wetenschapsmodellen ................................................................................................6
1.2.1 Wat is wetenschap....................................................................................................................6
1.2.2 Wetenschappelijke en niet-wetenschappelijke kennis ............................................................7
1.2.3 Wetenschappelijke paradigma’s.............................................................................................12
1.2.4 De sociale wetenschappen .....................................................................................................14
1.2.5 Drie grondleggers: drie wetenschapsmodellen ......................................................................14
1.3 Hoofdstuk 3: informatie zoeken .....................................................................................................18
1.3.1 Waarom informatie zoeken (waarom?) .................................................................................18
1.3.2 Wetenschappelijke bronnen (wat?) .......................................................................................20
1.3.3 Vindplaatsen van informatie (waar) .......................................................................................26
1.3.4 Zoekstrategieën (hoe?) ...........................................................................................................29
1.4 Hoofdstuk 4: informatie beoordelen ..............................................................................................34
1.4.1 Beoordeling op beschikbaarheid ............................................................................................34
1.4.2 Beoordeling op relevantie ......................................................................................................35
1.4.3 Beoordeling op kwaliteit.........................................................................................................36
1.4.4 Beoordeling van auteurs.........................................................................................................39
1.4.5 De “dark side” van het publiceren ..........................................................................................41
1.4.6 De tegenbeweging (open access) ...........................................................................................43
1.5 Hoofdstuk 5: statistieken zoeken ...................................................................................................47
1.5.1 Belgische statistieken .............................................................................................................47
1.5.2 Vlaamse statistieken ...............................................................................................................49
1.5.3 Europese statistieken .............................................................................................................49
1.5.4 Globale statistieken ................................................................................................................51
1.6 Hoofdstuk 6: online survey-data gebruiken ...................................................................................52
1
, 1.6.1 De European Social Survey (ESS) ............................................................................................52
1.6.2 ZACAT – GESIS (= archief ≠ database) .....................................................................................52
1.6.3 Online analyse met nesstar ....................................................................................................54
1.6.4 Voorbeeld 1: European Social Survey (ESS) ............................................................................54
1.6.5 Voorbeeld 2: ZACAT (ISSP – Eurobarometer – EVS) ...............................................................55
2. DEEL 2: Citeren en refereren ..................................................................................................................55
2.1 Hoofdstuk 1: Refereren en citeren (APA7) .....................................................................................55
2.1.1 Basisprincipes .........................................................................................................................55
2.1.2 Auteurs bij in-tekstreferenties................................................................................................59
2.1.3 Bibliografieën ..........................................................................................................................62
2.2 Hoofdstuk 2: Refereren en citeren inoefenen (bevraging januari) ................................................65
2.3 Hoofdstuk 2: Endnote .....................................................................................................................68
2.3.1 Deel 1: basis gebruik met word ..............................................................................................68
2.3.2 ENDNOTE EN WORD – I ..........................................................................................................71
2.3.3 ENDNOTE EN WORD – 2 .........................................................................................................71
2.3.4 ENDNOTE EN WORD – 3 .........................................................................................................72
2.3.5 ENDNOTE EN WORD – 5 .........................................................................................................72
2.4 Hoofdstuk 4: Online & gevorderd gebruik van Endnote ................................................................75
2.4.1 Online werken met endnote...................................................................................................75
3. DEEL 3: Schrijven en visualiseren............................................................................................................87
3.1 Hoofdstuk 1: Academisch schrijven ................................................................................................87
3.1.1 Het schrijfproces .....................................................................................................................87
3.1.2 De voorbereiding & het bredere kader ..................................................................................88
3.1.3 De macrostructuur..................................................................................................................89
3.1.4 De microstructuur...................................................................................................................91
3.1.5 Extra dingen zelf uit boek gehaald: ........................................................................................91
3.1.6 Schrijfstijl ................................................................................................................................91
3.2 Hoofdstuk 2: Visualiseren (tabellen en grafieken) .........................................................................92
3.2.1 Inleiding tot het visualiseren ..................................................................................................92
3.2.2 Tabellen ..................................................................................................................................93
3.2.3 Figuren en grafieken ...............................................................................................................95
3.2.4 Gevaren...................................................................................................................................95
3.2.5 Misbruiken van grafieken .......................................................................................................97
2
,1. DEEL 1: Wetenschappelijke bronnen zoeken en beoordelen
1.1 Hoofdstuk 1: Wetenschapper zijn op een ethische wijze
1.1.1 Wetenschappers
niet (apart) in boek → PDF BB eventueel nog lezen?
Professoren:
1) Onderwijs (40%)
2) Onderzoek 40% → hier gaat de cursus over
3) Dienstverlening 20%
1.1.2 WETENSCHAPPELIJK WERK
Wat doet een onderzoeker als werk?
Sociaalwetenschappelijk onderzoek betekent dat wetenschappers informatie verzamelen en gebruiken
over het voorwerp van hun onderzoek, dat met het oog op de ontwikkeling van een theorie en/of ter
staving van een hypothese, met als doel de werkelijkheid beter te begrijpen (en aldus de onzekerheid
daarover te reduceren).
Alles begint met een idee/vraag. Wetenschappers zijn probleemzoekers. Een eerste kladversie omvat het
probleem/de vraag en deze wordt afgetoetst bij collega’s en in de literatuur (is er niet iemand die dit al
gedaan heeft?). De kladversie wordt dan een eerste versie die onderbouwd wordt met gegevens adhv
kwantitatieve/kwalitatieve onderzoeksmethoden. Deze versie wordt voorgelegd en gepresenteerd op
conferenties tot er een uiteindelijke versie uit de bus komt.
1) Idee/ vraag (wat is wetenschap?)
2) Kladversie (HS4 schrijven)
3) Aftoetsen bij collega’s en aftoetsen in de literatuur (2.2 wetenschappelijke bronnen)
4) Onderbouwen met gegevens (2.4.5 online tabellen maken)
5) Eerste versie (Word, HS8 Endnote, HS6 citeren, HS6+7 refereren met APA7)
6) Presenteren aan (interantonale) collega’s (HS5 visualiseren)
7) 10de versie (HS4 herschrijven)
8) Voorleggen aan peer review (HS3 informatie beoordelen)
9) 15de versie (HS4 herschrijven)
10) Publicatie in tijdschrift of boek
Voorbeeld UDC = Universele Decimale Classificatie: duizenden begrippen uitwerken aan de hand van
cijfercodes.
3
, ‘Informatiemaatschappij’ = niet enkel bedoeld dat er méér info is, maar ook dat het maatschappelijke
leven wijzigt als gevolg van de toename van en de toegang tot informatie. Dit kan in 5 dimensies
beschreven worden:
• Technologische dimensie: Opkomst technologische innovaties
• Economische dimensie: Info steeds belangrijker voor eco-vooruitgang
• Tewerkstellingsdimensie: Dominantie ‘kenniswerkers’
• Ruimtelijke dimensie: Ontstaan van informatienetwerken over tijd en ruimte heen
• Culturele dimensie: Collectieve toegang tot gebruik van informatie en informatiekanalen
1.1.3 Wetenschappelijke integriteit
Bestaat al lang maar relatief nieuw op de agenda. Ruimer begrip dan ethiek in onderzoek en ethische
codes die voorschrijven hoe je op een ethische manier aan onderzoek kan doen (vb: toestemming vragen
aan respondenten in kwalitatief onderzoek; je moet toestemming vragen om mee te doen = informed
consent).
Het gaat nu niet enkel om de ethische codes maar over allerlei probleemgevallen (cfr Stapel: die zijn
carrière heeft gebouwd op het verzinnen van data dat uitgekomen is en zo ook zijn doctoraatsstudenten
voor een voldongen feit zette).
• Wetenschappelijk werk is gericht op excellentie
• Wetenschappelijk werk is gericht op kennisopbouw
MAAR:
• Wetenschappelijk werk is in toenemende mate werk met aandacht voor de ethische component
van onderzoek doen!
Europese code
• European Code of Conduct for Research Integrity (All European Academies)
Belgische code
• Ethische Code van het Wetenschappelijk Onderzoek in België (Koninklijke Vlaamse Academie van
België voor Wetenschappen en Kunsten [KVAB]
4
