1
Microbiologie theorie
1. Historiek
1.1. Inleiding
Wat betekent de term microbiologie?
Afkomstig van het Grieks
De leer ( logos ) van het microscopisch ( micro ) kleine leven ( bios )
De wetenschap die zich bezighoudt met het studeren van de bouw en de
levensverrichtingen van de micro-organismen
Wat zijn micro-organismen?
Alles wat leeft en uitsluitend met behulp van een microscoop of
elektronenmiscroop te zien is.
Dit omvat de archaea, de virussen, bacteriën, schimmels, gisten,
microscopische wieren en ‘diertjes’
1.2. Geschiedenis van de microbiologie
1.2.1. De eerste microscopen
Wat is een microscoop?
Een instrument waarmee micro-organismen, die normaal niet zichtbaar zijn door
hun kleine afmetingen, wel zichtbaar worden door vergroting
Wat waren de eerste microscopen?
Één-lensmicroscoop
Twee-lenzensysteem
1.2.2. Theorie van generatio spontanea
Wat vertelt de theorie?
levend materiaal gaat dood, maar de levenskrachten verdwijnen niet.
Dood materiaal zou spontaan levend kunnen worden en daarna weer
voortplanten
Hoe is dit bewezen?
Er werd een kolf gevuld met vocht ( vleesnat, urine, aftreksel van hooi,… )
Kolf werd opgekookt om vloeistof steriel te maken
Kolf werd afgesloten met een kurk
Na enige tijd werd het vocht troebel
Micro-organismen waren aanwezig
Door wie en hoe werd het tegendeel bewezen?
Louis pasteur
Zwanehalskolfexperiment
Een kolf die in open verbinding stond met de
openlucht en een gebogen hals
Vulde de kolf met vloeistof
Verhitte de kolf
, 2
Kolf bleef helder want de micro-organismen bleven in het laagste deel van
de kolf
Na afbreken van de zwanehals werd de vloeistof toch troebel want de
micro-organismen van in de lucht konden in de kolf vallen
1.2.3. Germ theory of disease
Smetstof = ziektekiem: pasteur begon te vermoeden dat micro-organismen een
smetstof zou kunnen zijn voor bepaalde ziektes.
Hoe werd de ziekmakende theorie van pasteur bevestigd?
Door Robert Koch
Hij legde een verband tussen ziektemakende MO’s en de ziekte zelf
Hij bestudeerde anthrax ( miltvuur ) ( bacterie: bacillus anthracis )
Koch ontdekte door middel van microscopie dat die MO’s te vinden was in
het bloed van besmette dieren.
Voor meer zekerheid spoot hij bloed van de besmette dieren in bij muizen.
Zij ontwikkelden de ziekte en stierven er ook aan.
Hij ontdekte ook zo dat we MO’s kunnen ontwikkelen op voedingsbodems
o.b.v. deze bevindingen formuleerde Koch 4 criteria of postulaten:
1. het micro-organisme moet
steeds aanwezig zijn in
dieren die aan de ziekte
lijden en mag niet
teruggevonden worden in
gezonde dieren
2. MO moet na isolatie uit een
ziek dier in reincultuur
kunnen worden gekweekt.
3. MO uit reincultuur moet, na
inspuiting bij gezonde
dieren, ziektesymptomen
veroorzaken.
4. MO moet uit ziek dier
kunnen gehaald worden en opnieuw ontwikkeld worden op een
voedingsbodem.
Reincultuur= een kweekwaarin alleen dit MO voorkomt
Postulaat= een theorietisch onbewijsbare stelling, noodzakelijk om bepaalde
feiten te kunnen begrijpen
2. Microscopie
Welke microscopen bestaan er en wat is het verschil?
Lichtmicroscoop: bestuderen van de meeste MO’s
Elektronenmicroscoop: visualiseren van virussen
2.1. De gewone lichtmicroscoop
Welke 2 soorten?
Enkelvoudig: 1 lens
Samengesteld: meerdere lenzen
, 3
Wat is de invloed van het tussenmedium op de lichtbreking?
Immersie-olie kan het objectief veel meer vergroten(100x) dan lucht ( 4x, 10x,
40x ).
Hoe kan je de lichtintensiteit regelen?
Aan/uitschakelaar en dimregelaar
Grootte van de opening van het diafragma
Hoogte van de condensor
Filterglaasje boven de lichtbron
Wat is het oplossend vermogen?
+/- 200 nm
1m = 102 cm = 103 mm = 106 micrometer ( omgekeerde h ) = 109 nm
, 4
2.2. De elektronenmicroscoop
Hier worden elektronen gebruikt in plaats van licht
Oplossong vermogen van 0,2 nm.
3. De wereld van de micro-organismen
3.1. Prokaryoot vs. Eukaryoot
Wat is een cel?
De kleinste organisatie-eenheid van een organisme. Een organisme kan ééncellig
opgebouwd zijn ( opgebouwd uit slechts 1 enkele cel ) of meercellig ( meerdere
cellen )
Wat is het verschil tussen een prokaryoot en een eukaryoot?
– eukaryoten: DNA is omgeven door een membraan, en zit dus
ongesloten in een kern ( nucleus )
- prokaryoten: DNA ligt los in de cel.
Microbiologie theorie
1. Historiek
1.1. Inleiding
Wat betekent de term microbiologie?
Afkomstig van het Grieks
De leer ( logos ) van het microscopisch ( micro ) kleine leven ( bios )
De wetenschap die zich bezighoudt met het studeren van de bouw en de
levensverrichtingen van de micro-organismen
Wat zijn micro-organismen?
Alles wat leeft en uitsluitend met behulp van een microscoop of
elektronenmiscroop te zien is.
Dit omvat de archaea, de virussen, bacteriën, schimmels, gisten,
microscopische wieren en ‘diertjes’
1.2. Geschiedenis van de microbiologie
1.2.1. De eerste microscopen
Wat is een microscoop?
Een instrument waarmee micro-organismen, die normaal niet zichtbaar zijn door
hun kleine afmetingen, wel zichtbaar worden door vergroting
Wat waren de eerste microscopen?
Één-lensmicroscoop
Twee-lenzensysteem
1.2.2. Theorie van generatio spontanea
Wat vertelt de theorie?
levend materiaal gaat dood, maar de levenskrachten verdwijnen niet.
Dood materiaal zou spontaan levend kunnen worden en daarna weer
voortplanten
Hoe is dit bewezen?
Er werd een kolf gevuld met vocht ( vleesnat, urine, aftreksel van hooi,… )
Kolf werd opgekookt om vloeistof steriel te maken
Kolf werd afgesloten met een kurk
Na enige tijd werd het vocht troebel
Micro-organismen waren aanwezig
Door wie en hoe werd het tegendeel bewezen?
Louis pasteur
Zwanehalskolfexperiment
Een kolf die in open verbinding stond met de
openlucht en een gebogen hals
Vulde de kolf met vloeistof
Verhitte de kolf
, 2
Kolf bleef helder want de micro-organismen bleven in het laagste deel van
de kolf
Na afbreken van de zwanehals werd de vloeistof toch troebel want de
micro-organismen van in de lucht konden in de kolf vallen
1.2.3. Germ theory of disease
Smetstof = ziektekiem: pasteur begon te vermoeden dat micro-organismen een
smetstof zou kunnen zijn voor bepaalde ziektes.
Hoe werd de ziekmakende theorie van pasteur bevestigd?
Door Robert Koch
Hij legde een verband tussen ziektemakende MO’s en de ziekte zelf
Hij bestudeerde anthrax ( miltvuur ) ( bacterie: bacillus anthracis )
Koch ontdekte door middel van microscopie dat die MO’s te vinden was in
het bloed van besmette dieren.
Voor meer zekerheid spoot hij bloed van de besmette dieren in bij muizen.
Zij ontwikkelden de ziekte en stierven er ook aan.
Hij ontdekte ook zo dat we MO’s kunnen ontwikkelen op voedingsbodems
o.b.v. deze bevindingen formuleerde Koch 4 criteria of postulaten:
1. het micro-organisme moet
steeds aanwezig zijn in
dieren die aan de ziekte
lijden en mag niet
teruggevonden worden in
gezonde dieren
2. MO moet na isolatie uit een
ziek dier in reincultuur
kunnen worden gekweekt.
3. MO uit reincultuur moet, na
inspuiting bij gezonde
dieren, ziektesymptomen
veroorzaken.
4. MO moet uit ziek dier
kunnen gehaald worden en opnieuw ontwikkeld worden op een
voedingsbodem.
Reincultuur= een kweekwaarin alleen dit MO voorkomt
Postulaat= een theorietisch onbewijsbare stelling, noodzakelijk om bepaalde
feiten te kunnen begrijpen
2. Microscopie
Welke microscopen bestaan er en wat is het verschil?
Lichtmicroscoop: bestuderen van de meeste MO’s
Elektronenmicroscoop: visualiseren van virussen
2.1. De gewone lichtmicroscoop
Welke 2 soorten?
Enkelvoudig: 1 lens
Samengesteld: meerdere lenzen
, 3
Wat is de invloed van het tussenmedium op de lichtbreking?
Immersie-olie kan het objectief veel meer vergroten(100x) dan lucht ( 4x, 10x,
40x ).
Hoe kan je de lichtintensiteit regelen?
Aan/uitschakelaar en dimregelaar
Grootte van de opening van het diafragma
Hoogte van de condensor
Filterglaasje boven de lichtbron
Wat is het oplossend vermogen?
+/- 200 nm
1m = 102 cm = 103 mm = 106 micrometer ( omgekeerde h ) = 109 nm
, 4
2.2. De elektronenmicroscoop
Hier worden elektronen gebruikt in plaats van licht
Oplossong vermogen van 0,2 nm.
3. De wereld van de micro-organismen
3.1. Prokaryoot vs. Eukaryoot
Wat is een cel?
De kleinste organisatie-eenheid van een organisme. Een organisme kan ééncellig
opgebouwd zijn ( opgebouwd uit slechts 1 enkele cel ) of meercellig ( meerdere
cellen )
Wat is het verschil tussen een prokaryoot en een eukaryoot?
– eukaryoten: DNA is omgeven door een membraan, en zit dus
ongesloten in een kern ( nucleus )
- prokaryoten: DNA ligt los in de cel.
