Neurokinesitherapie 2:
volwassenen
Wim Saeys, Caroline Loos, Charlotte Van Der Waal,
Elissa Embrechts, Renata Loureiro Chaves, Jonas
Schröder en Amber Van Hinsberg
Dorien Heylen
3E BACHELOR REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE
ACADEMIEJAAR 2021-2022
,
,Theorie
NEUROKINESITHERAPIE 2: VOLWASSENEN
DORIEN HEYLEN
3E BACHELOR REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE
ACADEMIEJAAR 2021-2022
1
,2
,1. INLEIDING TOT DE NEUROLOGISCHE
REVALIDATIE EN OEFENTHERAPIE
1. Definitie van neurologische revalidatie
Neurologische revalidatie = een proces dat personen met een handicap helpt bij het bereiken en
behouden van een optimale functie en gezondheid in interactie met de omgeving
Probleemoplossend en educatief proces gericht op het verminderen van een handicap of
handicap die iemand ervaart
Combinatie van kennis, vaardigheden, opleiding en advies nodig om patiënten en hun families te
ondersteunen
2. Conceptueel kader
Fysiek beheer bij neurologische aandoeningen moet gebaseerd zijn op bewijs, rekening houdend met het
feit dat de theoretische verklaring die ten grondslag ligt aan de interventie mogelijk moet veranderen
naarmate het bewijs evolueert
Het gebruik van concepten: ja of nee?
- Bobath
- Carr & Sheppard
- PANAT
- Perfetti
- ...
Voorbeeld: Veerbeek 2014
Blauw: geen evidentie binnen betrouwbaarheidsinterval → niet
zeker of behandeling goed is
Groen: evidentie binnen betrouwbaarheidsinterval
Over de grond wandelen is totaal anders dan op een loopband
wandelen
- Loopband gaat vooral over het repetitieve en het
gangpatroon verbeteren
- Niet altijd even efficiënt voor elke patiënt
BIJ NEUROREVALIDATIE IS ER GEEN HANDLEIDING OVER HOE PATIËNTEN TE BEHANDELEN
Beslissingen worden genomen op basis van
- Beoordeling
- Interpretatie
- Een plan implementeren en behandeldoelen stellen
- Evaluatie, herbeoordeling en bijstellen van het plan en de doelen
Aspecten van het klinisch redeneerproces tegen een achtergrond van evidence-based practice
3
,3. Neurologische stoornissen
POSTURALE CONTROLE
Het lijkt iets dat vanzelf gaat, maar bij neurologische patiënten is dit niet
altijd vanzelfsprekend
- Musculoskeletale component: spierlengte, kracht, articulaire
problemen…
- Neuromusculaire synergiën: werking tussen agonist en antagonist
(wanneer biceps opspant, gaat triceps ook activeren om beweging
te controleren)
- Individuele sensorische systemen: auditief, visus…
- Sensorische strategieën: vb. trein die vertrekt, maar trein naast jou staat stil → visus wordt
uitgeschakeld zodat lichaam toch kan reageren op de vertrekkende trein
- Adaptatie en anticipatie: vb. stap zetten wanneer iemand jou een duw geeft
- Interne representaties: zonder te kijken toch een heel goed beeld hebben van jezelf in de ruimte
(vb. 2 grote stappen zetten tot je aan de trap staat)
Input: feedback dat je krijgt vanuit het lichaam (visus, auditief,
vestibulair…)
Verwerking door de hersenen
Mogelijke mismatch tussen input en output
- Spierzwakte - Stoornissen van motorische planning
o UMN-zwakte o Apraxie
o LMN-zwakte o Bradykinesie
- Vermoeidheid o Akinesie
o Algemene vermoeidheid - ‘Freezing of gait’
o Motorische vermoeidheid - Vestibulaire stoornissen
- Stoornissen van spiertonus o Perifere vestibulaire stoornissen
o Hypertonie o Centraal vestibulaire stoornissen
o Hypotonie - Stoornissen van de visueel-ruimtelijke
o Onvrijwillige spierspasmen waarneming
o Dystonie o Hemianopsie
o Dyskinesieën o Unilateraal spatieel neglect
o Rigiditeit o Tegendraads duwen
- Coördinatieproblemen - Stoornissen van het gevoel
o Cerebellaire ataxie o Sensorisch verlies
o Sensorische ataxie o Paresthesie/dysesthesie
o Rusttremor o Pijn
o Verlies van behendigheid - Secundaire complicaties
o Contractuur
o Lichamelijke inactiviteit en
deconditionering
o Aangeleerd non-use
4
, UMN-zwakte
- UMN kan voorkomen op elk niveau boven de voorhoorn van het ruggenmerg zelf, de hersenstam
of de hersenen
- Klinische symptomen gerelateerd aan UMN-laesies → UMN-syndroom
- Negatieve klinische symptomen
o Zwakheid
o Vermoeidheid
o Verminderde vaardigheid/behendigheid bij het bewegen
- Positieve klinische symptomen
o Hyperreflexieve reacties op spierstrekking en sensorische
stimulatie van de huid → spasticiteit
o Hyperreflexie
o Clonus
o Babinski-teken (overdreven cutaneomusculaire reflexen)
LMN-zwakte
- UMN kan voorkomen op elk niveau van de voorhoorn in het ruggenmerg of de LMN
- Klinische symptomen gerelateerd aan LMN-laesies → LMN-syndroom
- Negatieve klinische symptomen
o Zwakheid
o Hyporeflexie
o Verminderde spierspanning
o Verminderde spierfasciculaties
- Belangrijk vanuit een diagnostisch oogpunt
4. Spastische patronen / hypertonus
Spastisch (decorticatie) patroon bij de hemiplegische patiënt EXAMEN
- Hoofd en CWZ
o Lateroflexie hemiplegische zijde
o Rotatie naar niet-hemiplegische zijde
- Bovenste extremiteit → flexiepatroon
o Scapula in retractie en schoudergordel staat in depressie
o Adductie en endorotatie in het glenohumeraal gewricht
o Elleboog in flexie met pronatie van de onderarm (soms supinatie)
o Pols in palmairflexie, meestal met ulnaire deviatie
o Vingers in flexie en adductie
- Romp → verkorting
o Lateroflexie hemiplegische zijde
o Romp meestal in totale flexie en aan de hemiplegische kant naar achteren gedraaid
- Onderste extremiteit → extensiepatroon
o Bekken aan de hemiplegische zijde naar achteren gedraaid (retractie) en afhankelijk van
de uitgangshouding omhoog getrokken (elevatie)
o Heup in extensie, adductie en endorotatie (soms exorotatie)
o Knie in extensie
o Voet in plantairflexie en inversie
o Tenen in flexie en adductie (teken van Babinski!)
5
volwassenen
Wim Saeys, Caroline Loos, Charlotte Van Der Waal,
Elissa Embrechts, Renata Loureiro Chaves, Jonas
Schröder en Amber Van Hinsberg
Dorien Heylen
3E BACHELOR REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE
ACADEMIEJAAR 2021-2022
,
,Theorie
NEUROKINESITHERAPIE 2: VOLWASSENEN
DORIEN HEYLEN
3E BACHELOR REVALIDATIEWETENSCHAPPEN EN KINESITHERAPIE
ACADEMIEJAAR 2021-2022
1
,2
,1. INLEIDING TOT DE NEUROLOGISCHE
REVALIDATIE EN OEFENTHERAPIE
1. Definitie van neurologische revalidatie
Neurologische revalidatie = een proces dat personen met een handicap helpt bij het bereiken en
behouden van een optimale functie en gezondheid in interactie met de omgeving
Probleemoplossend en educatief proces gericht op het verminderen van een handicap of
handicap die iemand ervaart
Combinatie van kennis, vaardigheden, opleiding en advies nodig om patiënten en hun families te
ondersteunen
2. Conceptueel kader
Fysiek beheer bij neurologische aandoeningen moet gebaseerd zijn op bewijs, rekening houdend met het
feit dat de theoretische verklaring die ten grondslag ligt aan de interventie mogelijk moet veranderen
naarmate het bewijs evolueert
Het gebruik van concepten: ja of nee?
- Bobath
- Carr & Sheppard
- PANAT
- Perfetti
- ...
Voorbeeld: Veerbeek 2014
Blauw: geen evidentie binnen betrouwbaarheidsinterval → niet
zeker of behandeling goed is
Groen: evidentie binnen betrouwbaarheidsinterval
Over de grond wandelen is totaal anders dan op een loopband
wandelen
- Loopband gaat vooral over het repetitieve en het
gangpatroon verbeteren
- Niet altijd even efficiënt voor elke patiënt
BIJ NEUROREVALIDATIE IS ER GEEN HANDLEIDING OVER HOE PATIËNTEN TE BEHANDELEN
Beslissingen worden genomen op basis van
- Beoordeling
- Interpretatie
- Een plan implementeren en behandeldoelen stellen
- Evaluatie, herbeoordeling en bijstellen van het plan en de doelen
Aspecten van het klinisch redeneerproces tegen een achtergrond van evidence-based practice
3
,3. Neurologische stoornissen
POSTURALE CONTROLE
Het lijkt iets dat vanzelf gaat, maar bij neurologische patiënten is dit niet
altijd vanzelfsprekend
- Musculoskeletale component: spierlengte, kracht, articulaire
problemen…
- Neuromusculaire synergiën: werking tussen agonist en antagonist
(wanneer biceps opspant, gaat triceps ook activeren om beweging
te controleren)
- Individuele sensorische systemen: auditief, visus…
- Sensorische strategieën: vb. trein die vertrekt, maar trein naast jou staat stil → visus wordt
uitgeschakeld zodat lichaam toch kan reageren op de vertrekkende trein
- Adaptatie en anticipatie: vb. stap zetten wanneer iemand jou een duw geeft
- Interne representaties: zonder te kijken toch een heel goed beeld hebben van jezelf in de ruimte
(vb. 2 grote stappen zetten tot je aan de trap staat)
Input: feedback dat je krijgt vanuit het lichaam (visus, auditief,
vestibulair…)
Verwerking door de hersenen
Mogelijke mismatch tussen input en output
- Spierzwakte - Stoornissen van motorische planning
o UMN-zwakte o Apraxie
o LMN-zwakte o Bradykinesie
- Vermoeidheid o Akinesie
o Algemene vermoeidheid - ‘Freezing of gait’
o Motorische vermoeidheid - Vestibulaire stoornissen
- Stoornissen van spiertonus o Perifere vestibulaire stoornissen
o Hypertonie o Centraal vestibulaire stoornissen
o Hypotonie - Stoornissen van de visueel-ruimtelijke
o Onvrijwillige spierspasmen waarneming
o Dystonie o Hemianopsie
o Dyskinesieën o Unilateraal spatieel neglect
o Rigiditeit o Tegendraads duwen
- Coördinatieproblemen - Stoornissen van het gevoel
o Cerebellaire ataxie o Sensorisch verlies
o Sensorische ataxie o Paresthesie/dysesthesie
o Rusttremor o Pijn
o Verlies van behendigheid - Secundaire complicaties
o Contractuur
o Lichamelijke inactiviteit en
deconditionering
o Aangeleerd non-use
4
, UMN-zwakte
- UMN kan voorkomen op elk niveau boven de voorhoorn van het ruggenmerg zelf, de hersenstam
of de hersenen
- Klinische symptomen gerelateerd aan UMN-laesies → UMN-syndroom
- Negatieve klinische symptomen
o Zwakheid
o Vermoeidheid
o Verminderde vaardigheid/behendigheid bij het bewegen
- Positieve klinische symptomen
o Hyperreflexieve reacties op spierstrekking en sensorische
stimulatie van de huid → spasticiteit
o Hyperreflexie
o Clonus
o Babinski-teken (overdreven cutaneomusculaire reflexen)
LMN-zwakte
- UMN kan voorkomen op elk niveau van de voorhoorn in het ruggenmerg of de LMN
- Klinische symptomen gerelateerd aan LMN-laesies → LMN-syndroom
- Negatieve klinische symptomen
o Zwakheid
o Hyporeflexie
o Verminderde spierspanning
o Verminderde spierfasciculaties
- Belangrijk vanuit een diagnostisch oogpunt
4. Spastische patronen / hypertonus
Spastisch (decorticatie) patroon bij de hemiplegische patiënt EXAMEN
- Hoofd en CWZ
o Lateroflexie hemiplegische zijde
o Rotatie naar niet-hemiplegische zijde
- Bovenste extremiteit → flexiepatroon
o Scapula in retractie en schoudergordel staat in depressie
o Adductie en endorotatie in het glenohumeraal gewricht
o Elleboog in flexie met pronatie van de onderarm (soms supinatie)
o Pols in palmairflexie, meestal met ulnaire deviatie
o Vingers in flexie en adductie
- Romp → verkorting
o Lateroflexie hemiplegische zijde
o Romp meestal in totale flexie en aan de hemiplegische kant naar achteren gedraaid
- Onderste extremiteit → extensiepatroon
o Bekken aan de hemiplegische zijde naar achteren gedraaid (retractie) en afhankelijk van
de uitgangshouding omhoog getrokken (elevatie)
o Heup in extensie, adductie en endorotatie (soms exorotatie)
o Knie in extensie
o Voet in plantairflexie en inversie
o Tenen in flexie en adductie (teken van Babinski!)
5
