Samenvatting OHP LES COMPETENTIEMODEL

OHP les 8: het
competentiemodel
(Slot en Spanjaard)
Historiek

 Ontstaan id jaren ’70 als reactie op:
o Stoornissenmodel: problemen v jongeren en gezinnen zijn een vorm v
psychopathologie  heel sterk de focus op beperking en stoornis
o Gedragstherapeutische interventies: werden teveel gebruikt om stoornissen te
verminderen en te weinig om nieuw, adequaat gedrag te leren…

 Grondleggers:
o Slot en Spanjaard



Competentiemodel

 Grondslag van competentiemodel= competentievergroting
(doel= iemand zijn competenties gaan vergroten in het hanteren v alledaagse situaties)
o Gebaseerd op:
 Leertheorieën (aan -en afleren van gedrag)
 Ontwikkelingspsychologie (verwachtingen rond bepaalde leeftijd)

 Competentiegericht werken voor wie of waar?
o Ambulant en (semi-) residentieel: oa :
 Jeugdinrichtingen (bv. begeleiden bij aanleren sociale vaardigheden)
 Psychiatrie (bv. versterken/ondersteunen gezonde kant)
 Kamerbegeleiding (bv. om stilaan zelfstandig te worden)
 Begeleid wonen (bv. om zelfstandig te kunnen wonen)
 Justitieel werk (bv. alternatieve sancties, zoals leer -en werkstraffen)
 Jeugddelinquenten (bv. alternatieve sancties, zoals leer-en werkstraffen)
 Personen met verstandelijke beperking (bv. bij begeleid zelfstandig wonen)
 Personen met autisme (bv. leren contact leggen met mensen)
 Scholen (bv. inzetten op weerbaarheidsprogramma’s)
 …

,Uit onderzoek Slot en Spanjaard

 Agressie, delinquentie en probleemgedrag zijn moeilijk te veranderen
 Gedragstherapeutische HV is de meest succesvolle
 Meest succesvolle programma’s zijn gericht op het aanleren v vaardigheden die jongeren in
staat stellen beter te functioneren in het alledaagse leven



Wat is competentie (competent)?

 Je bent competent als je over voldoende vaardigheden beschikt om de ontwikkelingstaken
waarmee je in het dagelijks leven wordt geconfronteerd op adequate wijze te vervullen
o Vaardigheden: zoals zelfstandig wassen, sociale vaardigheden, studeren,…
o Ontwikkelingstaken: voor uzelf zorgen, schoollopen, sociale contacten leggen,…

 Incompetent indien: onvoldoende vaardigheden of ontwikkelingstaken te zwaar voor bv
zijn leeftijd

 Balansmodel competent in evenwicht:




 Uit evenwicht: onvoldoende vaardigheden-, ontwikkelingstaken te
zwaar -of teveel taken tegelijkertijd moeten uitvoeren

,Ontwikkelingstaken

 Specifieke thema’s karakteristiek voor een bepaalde levensfase
 Worden bepaald door veranderingen op biologisch, psychisch en sociaal gebied bij het
vorderen vd leeftijd
 Vragen ve persoon bepaalde gedragingen

 Overzicht ontwikkelingstaken 4-12jr:
o Vormgeven ad relatie met ouder(s) en familie
o Omgaan met volwassenen
o Omgaan met leeftijdsgenootjes
o Omgaan met eigen lichaam (zelfverzorging)
o Participeren in het onderwijs
o Invullen v vrije tijd (jezelf vermaken)
o Nemen v deelverantwoordelijkheden id thuissituatie (zelfredzaamheid)

 Overzicht ontwikkelingstaken 12-21jr:
o Vormgeven aan veranderende relaties binnen het gezin
o Participeren in onderwijs of werk
o Creëren en onderhouden ve eigen woon -en leefsituatie
o Omgaan met autoriteiten en instanties
o Zorgdragen voor gezondheid en uiterlijk
o Opbouwen en onderhouden van sociale contacten en vriendschappen
o Vormgeven aan intimiteit en seksualiteit



Vaardigheden

 Een handeling die je moet uitvoeren om een ontwikkelingstaak te volbrengen

 Voorbeelden:
o Om vrienden te maken moet je beschikken over sociale vaardigheden
o Om zelfstandig te koken moet je beschikken over een aantal praktische vaardigheden

, Het balansmodel: de 5 componenten




 Stoornissen (psychopathologie):
o Psychopathologie/stoornissen: bv. depressie, ASS, ADHD, alcohol/drugsverslaving

 Stressoren:
o Invloed waaraan men zich niet/moeilijk kan onttrekken die negatieve invloed heeft
op het functioneren
o Bv. sterfgeval, ziekte, drank/drugsmisbruik ve ouder

 Protectieve factoren (beschermende factoren):
o Beschermende factoren tegen invloeden stressoren en/of stoornissen
o Voorbeelden: positief zelfbeeld, financiële mogelijkheden, veilige omgeving, familie
waarop men kan terugvallen, eigenschappen/karaktertrekken zoals doorzetting en
veerkrachtigheid

 Balansmodel: uit evenwicht
o Want bv. stoornissen en stressoren kunnen extra invloed uitoefenen

 Balansmodel: in evenwicht
o Als protectieve factoren sterk genoeg zijn om balans terug te brengen