Examenvoorbereiding Sociale Psychologie
1. Studieobject van de sociale psychologie
De mens is bijna obsessief sociaal.
Sociaal in de zin dat we kuddedieren zijn, we hebben andere nodig. Het begint bij de ouders en
breid zich uit naarmate we ouder worden.
Experiment: Voor zelfdoding in Seoul op de brug te proberen redden zijn foto's plaatsen op de
brug van de levensloop sociaal contact stimuleren zodat de mensen zich minder alleen voelen
waardoor ze hopelijk geen zelfmoord plegen. We willen gezien worden in heel onze
complexiteit.
Sociale deprivatie = tekort aan alles wat te maken heeft let sociale, cultuur…. factoren
Ik ben gedepriveerd = ik heb tekort aan iets
Vb.: dieren waarvan eten wordt weggehouden voor experimenten de dieren zijn gedepriveerd
aan eten
Experiment: Weeshuis studie: de helft van de kinderen werd geplaatst bij een liefdevolle
familie, de andere helft werd in het weeshuis gehouden. Je kon dit verschil zien in de hersenen
na een bepaalde tijd. De kinderen in de families hadden meer verbindingen in de hersenen.
Kinderen die in het weeshuis bleven hadden meer kans op leerstoornissen, angststoornissen,
depressie…
Een gevolg van sociale afzondering: Wanneer je lange tijd alleen bent kan het zijn dat de
hersenen stemmen beginnen te produceren voor toch het sociale contact te hebben
Vb.: collega die allen bergen ging beklimmen en na enkele weken mensen hoorde praten
Sociale Paradox = tegenstelling contradictie
We hebben mensen heel hard nodig, maar we vermijden mensen ook zeer vaak. Eerste
contacten vinden we moeilijk
Vb. mensen op de trein: wanneer je op de trein stapt ga je niet naast iemand zitten die je niet
kent je gaat liever ergens alleen te zitten
Connectiekans
Connectie Kans = een persoon aanspreken wanneer je het normaal niet zou doen.
1
,Experiment: de helft van de mensen moest gewoon alleen gaan zitten, de andere helft zet zich
naast iemand en moet hiermee een gesprek aangaan. Dit heeft meestal een positieve ervaring,
wanneer dit een positieve ervaring uitkomt zal de persoon meer connectie kansen creëren
Invloed
We hebben andere mensen nodig, we hebben invloed op elkaar.
We kunnen elkaar beïnvloeden in gedrag en gevoelens
Vb.: je gaat op café en je wil naar huis. Je vrienden proberen je te overtuigen om nog even te
blijven, wanneer je blijft ben je al beïnvloed
Vb.: Sanda Dia, groepsdruk bij dopen van studentenclubs
Impliciet = het gebeurt gewoon omdat we sociale wezens zijn
Expliciet = het wordt echt gevraagd
Amygdala geeft het alarmbelletje wanneer iemand te dicht komt
Doe iets niet omdat een ander het doet
Safety by numbers = als de groep het doet zal het wel niet erg zijn
1.1. Gebiedsomschrijving
Definitie sociale psychologie (Allport): Sociale psychologie is de wetenschappelijke
studie van de manier waarop de gedachten, gevoelens en handelingen van mensen
beïnvloed worden door de feitelijke, voorgestelde of geïmpliceerde aanwezigheid van
andere mensen”.
“wetenschappelijke studie”
Intuïtieve/ alledaagse kennis
- Vb.: volkswijsheden, subjectief
observeren
- Soort zoekt soort/
tegengestelden trekken elkaar
aan
- Toevallige vaststelling -> vaste
overtuiging
2
,Empirische cyclus
- Toevallige vaststelling -> voorlopige hypothese- > concrete voorspelling ->
gerichte observaties -> eventueel bijgestelde hypothese
Vb.: computerende meisjes: je komt binnen in een ICT lokaal en een meisje is heel hard
aan het sukkelen met haar computer, je kan hier als basis op zeggen dat als een meisje
een probleem heeft met een computer snel de hulp inroept van een jongen. -> intuïtieve
/alledaagse kennis
Vb.: de wachtverzachters: hiermee kan je zien hoe lang je nog moet wachten bij een
stoplicht
Voorspelling= concrete stuk van de hypothese -> specifieker
Stroop Test= wordt vaak gebruikt in neurologisch onderzoek
Onafhankelijke variabele = degene die ik als onderzoeker in mijn experiment ga
stoppen. Omdat ik wil zien of er een verschil is door mijn manipulatie
Vb.: de slides die verschillen, het soort water waarmee de plantjes verzorgt word
Afhankelijke variabele = is wat ik meet, waarover ik iets wil weten. Wat ik bestudeer.
Deze hangt af van mijn onafhankelijke variabele. -> kan niet gemanipuleerd worden
Vb.: tijd, de groei van de plant
Mogelijke examenvraag
Een studie vergeleek het angstniveau van twee groepen van vrouwen. De vrouwen werden
random (willekeurig) toegewezen aan twee groepen. De ene groep zag een film over de
gevaren van slangenbeten, de andere groep een film die niets met slangen te maken had. De
onafhankelijke variabele(n) in dit experiment is (zijn)
a. Het angstniveau in beide groepen
b. Zowel of ze de film zagen als hun angstniveau
c. Het soort van film dat de vrouwen te zien kregen
d. De vrouwen
“gedachten, gevoelens en handelingen”
A= affective -> voelen
B= behavior -> gedrag
C= Cognitieve component -> hoe we over onszelf denken
3
, Wanneer je in een groep komt waarin de andere mensen beter zijn als jij, ga je automatisch iets
negatiever denken dan wanneer je in een groep komt waarin de andere mensen niet zo goed
zijn als jou
“feitelijke, voorgestelde of geïmpliceerde aanwezigheid”
Fysiek/ feitelijke aanwezigheid = je fysieke aanwezigheid die heeft invloed op iets
Voorgesteld = wat zou een andere persoon doen-> voorstellen van die persoon.
- VB.: kledij fuif, infodag
Impliciet/onrechtstreeks = er zijn geen mensen aanwezig fysiek of voorgesteld, maar ze gaan
ons wel onrechtstreeks/impliciet beïnvloeden
- Vb.: reclame, verkeer, supermarkt, pijlen op de grond in de ikea…
“We worden niet vooral beïnvloed door wat anderen werkelijk denken. We worden
vooral beïnvloed door wat wíj denken dat anderen denken.”
Enkele aanvullingen
- 1. Beïnvloed worden en ook: beïnvloeden.
- 2. Niet altijd bewuste of intentionele invloed.
- 3. Heel breed terrein | Alles is sociale psychologie! Maar specifieke invalshoek!
1.2. De eigen invalshoek van de sociale psychologie
Sociale psychologie is een snijpunt tussen sociologie en psychologie maar heeft toch
een eigen plekje
Onderscheid sociale psychologie en sociologie
- Maatschappelijke kenmerken of groepskenmerken
- Tegenover aandacht voor het individu
- En dan: individu én onmiddellijke omgeving!
Een eigen plekje in de psychologie
- De persoonlijkheidspsychologie | dispositionisten
- De sociale psychologie | situationisten
“The situation does not absolve personal responsibility
4
1. Studieobject van de sociale psychologie
De mens is bijna obsessief sociaal.
Sociaal in de zin dat we kuddedieren zijn, we hebben andere nodig. Het begint bij de ouders en
breid zich uit naarmate we ouder worden.
Experiment: Voor zelfdoding in Seoul op de brug te proberen redden zijn foto's plaatsen op de
brug van de levensloop sociaal contact stimuleren zodat de mensen zich minder alleen voelen
waardoor ze hopelijk geen zelfmoord plegen. We willen gezien worden in heel onze
complexiteit.
Sociale deprivatie = tekort aan alles wat te maken heeft let sociale, cultuur…. factoren
Ik ben gedepriveerd = ik heb tekort aan iets
Vb.: dieren waarvan eten wordt weggehouden voor experimenten de dieren zijn gedepriveerd
aan eten
Experiment: Weeshuis studie: de helft van de kinderen werd geplaatst bij een liefdevolle
familie, de andere helft werd in het weeshuis gehouden. Je kon dit verschil zien in de hersenen
na een bepaalde tijd. De kinderen in de families hadden meer verbindingen in de hersenen.
Kinderen die in het weeshuis bleven hadden meer kans op leerstoornissen, angststoornissen,
depressie…
Een gevolg van sociale afzondering: Wanneer je lange tijd alleen bent kan het zijn dat de
hersenen stemmen beginnen te produceren voor toch het sociale contact te hebben
Vb.: collega die allen bergen ging beklimmen en na enkele weken mensen hoorde praten
Sociale Paradox = tegenstelling contradictie
We hebben mensen heel hard nodig, maar we vermijden mensen ook zeer vaak. Eerste
contacten vinden we moeilijk
Vb. mensen op de trein: wanneer je op de trein stapt ga je niet naast iemand zitten die je niet
kent je gaat liever ergens alleen te zitten
Connectiekans
Connectie Kans = een persoon aanspreken wanneer je het normaal niet zou doen.
1
,Experiment: de helft van de mensen moest gewoon alleen gaan zitten, de andere helft zet zich
naast iemand en moet hiermee een gesprek aangaan. Dit heeft meestal een positieve ervaring,
wanneer dit een positieve ervaring uitkomt zal de persoon meer connectie kansen creëren
Invloed
We hebben andere mensen nodig, we hebben invloed op elkaar.
We kunnen elkaar beïnvloeden in gedrag en gevoelens
Vb.: je gaat op café en je wil naar huis. Je vrienden proberen je te overtuigen om nog even te
blijven, wanneer je blijft ben je al beïnvloed
Vb.: Sanda Dia, groepsdruk bij dopen van studentenclubs
Impliciet = het gebeurt gewoon omdat we sociale wezens zijn
Expliciet = het wordt echt gevraagd
Amygdala geeft het alarmbelletje wanneer iemand te dicht komt
Doe iets niet omdat een ander het doet
Safety by numbers = als de groep het doet zal het wel niet erg zijn
1.1. Gebiedsomschrijving
Definitie sociale psychologie (Allport): Sociale psychologie is de wetenschappelijke
studie van de manier waarop de gedachten, gevoelens en handelingen van mensen
beïnvloed worden door de feitelijke, voorgestelde of geïmpliceerde aanwezigheid van
andere mensen”.
“wetenschappelijke studie”
Intuïtieve/ alledaagse kennis
- Vb.: volkswijsheden, subjectief
observeren
- Soort zoekt soort/
tegengestelden trekken elkaar
aan
- Toevallige vaststelling -> vaste
overtuiging
2
,Empirische cyclus
- Toevallige vaststelling -> voorlopige hypothese- > concrete voorspelling ->
gerichte observaties -> eventueel bijgestelde hypothese
Vb.: computerende meisjes: je komt binnen in een ICT lokaal en een meisje is heel hard
aan het sukkelen met haar computer, je kan hier als basis op zeggen dat als een meisje
een probleem heeft met een computer snel de hulp inroept van een jongen. -> intuïtieve
/alledaagse kennis
Vb.: de wachtverzachters: hiermee kan je zien hoe lang je nog moet wachten bij een
stoplicht
Voorspelling= concrete stuk van de hypothese -> specifieker
Stroop Test= wordt vaak gebruikt in neurologisch onderzoek
Onafhankelijke variabele = degene die ik als onderzoeker in mijn experiment ga
stoppen. Omdat ik wil zien of er een verschil is door mijn manipulatie
Vb.: de slides die verschillen, het soort water waarmee de plantjes verzorgt word
Afhankelijke variabele = is wat ik meet, waarover ik iets wil weten. Wat ik bestudeer.
Deze hangt af van mijn onafhankelijke variabele. -> kan niet gemanipuleerd worden
Vb.: tijd, de groei van de plant
Mogelijke examenvraag
Een studie vergeleek het angstniveau van twee groepen van vrouwen. De vrouwen werden
random (willekeurig) toegewezen aan twee groepen. De ene groep zag een film over de
gevaren van slangenbeten, de andere groep een film die niets met slangen te maken had. De
onafhankelijke variabele(n) in dit experiment is (zijn)
a. Het angstniveau in beide groepen
b. Zowel of ze de film zagen als hun angstniveau
c. Het soort van film dat de vrouwen te zien kregen
d. De vrouwen
“gedachten, gevoelens en handelingen”
A= affective -> voelen
B= behavior -> gedrag
C= Cognitieve component -> hoe we over onszelf denken
3
, Wanneer je in een groep komt waarin de andere mensen beter zijn als jij, ga je automatisch iets
negatiever denken dan wanneer je in een groep komt waarin de andere mensen niet zo goed
zijn als jou
“feitelijke, voorgestelde of geïmpliceerde aanwezigheid”
Fysiek/ feitelijke aanwezigheid = je fysieke aanwezigheid die heeft invloed op iets
Voorgesteld = wat zou een andere persoon doen-> voorstellen van die persoon.
- VB.: kledij fuif, infodag
Impliciet/onrechtstreeks = er zijn geen mensen aanwezig fysiek of voorgesteld, maar ze gaan
ons wel onrechtstreeks/impliciet beïnvloeden
- Vb.: reclame, verkeer, supermarkt, pijlen op de grond in de ikea…
“We worden niet vooral beïnvloed door wat anderen werkelijk denken. We worden
vooral beïnvloed door wat wíj denken dat anderen denken.”
Enkele aanvullingen
- 1. Beïnvloed worden en ook: beïnvloeden.
- 2. Niet altijd bewuste of intentionele invloed.
- 3. Heel breed terrein | Alles is sociale psychologie! Maar specifieke invalshoek!
1.2. De eigen invalshoek van de sociale psychologie
Sociale psychologie is een snijpunt tussen sociologie en psychologie maar heeft toch
een eigen plekje
Onderscheid sociale psychologie en sociologie
- Maatschappelijke kenmerken of groepskenmerken
- Tegenover aandacht voor het individu
- En dan: individu én onmiddellijke omgeving!
Een eigen plekje in de psychologie
- De persoonlijkheidspsychologie | dispositionisten
- De sociale psychologie | situationisten
“The situation does not absolve personal responsibility
4
