CREATIVITY AND COGNITION
Inhoud
Module 1 – Introductie..............................................................................................................................................3
Creativiteit herkennen..........................................................................................................................................3
Definitie van creativiteit........................................................................................................................................3
Reikwijdte onderzoek naar creativiteit.................................................................................................................4
Foci in onderzoek..................................................................................................................................................4
Hoe denken leken erover?....................................................................................................................................5
Wat de praktijkexpert gelooft...............................................................................................................................6
Maatschappelijke relevantie.................................................................................................................................6
Creativiteit en cognitie in New Media Design.......................................................................................................7
Module 2 – Procesmodellen.....................................................................................................................................8
Wat weten jullie al?...............................................................................................................................................8
Basismodellen van creatief denken......................................................................................................................8
Procesmodellen van creativiteit..........................................................................................................................10
Tussentijdse conclusie.........................................................................................................................................12
1. Het begrijpen van de uitdaging.......................................................................................................................13
2. Ideegeneratie..................................................................................................................................................14
3 + 4. Idee-evaluatie en implementatie..............................................................................................................15
Samenvatting.......................................................................................................................................................16
Q&A.....................................................................................................................................................................16
Module 3 – Probleemconstructie............................................................................................................................18
Kennis, cognitie, creativiteit................................................................................................................................18
Wat start een creatief proces?............................................................................................................................19
Probleemrepresentaties......................................................................................................................................20
Probleemidentificatie en –constructie................................................................................................................22
Strategieën..........................................................................................................................................................23
Criteria.................................................................................................................................................................26
Samenvattend.....................................................................................................................................................27
Affinity diagramming & Diagnostic maps............................................................................................................27
Module 4 – Ideegeneratie.......................................................................................................................................29
Wat is ideegeneratie?.........................................................................................................................................29
Associatieve hiërarchieën...................................................................................................................................29
Cognitieve operatoren........................................................................................................................................30
Aandacht.............................................................................................................................................................32
1
, Executieve functies..............................................................................................................................................33
Strategieën..........................................................................................................................................................34
Onbewuste strategieën.......................................................................................................................................35
Voorstellingsvermogen.......................................................................................................................................36
Samenvattend.....................................................................................................................................................36
Sociale cognitie....................................................................................................................................................37
Limitaties van werkgeheugen.............................................................................................................................39
Sociale afstemming hypothese...........................................................................................................................40
Evaluatievrees en sociale angst...........................................................................................................................40
Samenvattend.....................................................................................................................................................41
Module 5 – Het meten van creativiteit...................................................................................................................43
Vragenlijsten........................................................................................................................................................43
Testen van creatief potentieel............................................................................................................................45
Meten van “real-world” creativiteit....................................................................................................................48
Samenvattend.....................................................................................................................................................51
Module 6 – Idee-evaluatie......................................................................................................................................52
Idee-evaluatie......................................................................................................................................................52
Cognitief model idee-evaluatie...........................................................................................................................52
Creativiteit paradox.............................................................................................................................................55
Samenvattend.....................................................................................................................................................58
Module 7 – (Stappen richting) Implementatie........................................................................................................59
Modellen “Cognitiewetenschap” literatuur........................................................................................................59
Van idee naar realisatie (implementatie)............................................................................................................59
Implementatieplanning.......................................................................................................................................61
Prototyping..........................................................................................................................................................63
Adaptieve uitvoering...........................................................................................................................................65
Samenvattend.....................................................................................................................................................66
2
,MODULE 1 – INTRODUCTIE
CREATIVITEIT HERKENNEN
Bibermus Quarry van Paul Cézanne (1895):
Figuratief schilderen was in die tijd de norm, maar Cézanne begon
al abstracter.
- Dat maakte het creatief en daarnaast zinvol en origineel voor
die tijd.
The Mailbox van Apollo 13 (1970):
Een kapot filter moest onder druk worden gerepareerd/een
nieuwe moest worden gemaakt.
- Creativiteit kan dus ook onder restricties.
Niet altijd relaxte omstandigheden.
NeoNurture door Design That Matters (2014):
Couveuse gemaakt van oude auto onderdelen.
- Dus resources beschikbaar en omgeving erg belangrijk.
Babysterfte in Afrika is erg hoog.
- Doordat de couveuses vaak kapot gaan.
- Onderdelen van couveuses niet beschikbaar.
Campagne tegen plastic afval in oceanen:
Creativiteit kan dus ook verkopen en bewustmaken.
Niet per se een metafoor.
Kunst en design hoeft niet persé creatief te zijn.
DEFINITIE VAN CREATIVITEIT
Levert problemen op:
In de jaren 50 werd er gekeken wat creatieve mensen van niet-creatieve mensen scheidt.
- Individuele definities.
CREATIVITEIT = Het ‘creativiteit’ stadium… Gaat over ideegeneratie.
INNOVATIE = De daaropvolgende stappen met betrekking tot het implementeren van ideeën.
3
, Origineel en bruikbaar (appropriate):
Om te scheiden van willekeurige uitingen.
Toepasbaar.
Responses op verbale en figuratieve “divergent denken” testen.
- VB: Bedenk zoveel mogelijk nieuwe manier om een baksteen
te gebruiken.
- Hoe origineler, hoe creatiever.
- Heel bruikbaar is minder creatief.
- Makkelijker te verzinnen, omdat het waarschijnlijk ook minder nieuw is.
Verrassend.
- Verrassing is echter een subjectieve ervaring.
- Wordt misschien ook al gevangen in de originaliteit
Verfrissend (design wereld).
- Niet TE nieuw.
Realiseerbaar.
- Maar als iets bruikbaar is, dan is het toch ook realiseerbaar?
REIKWIJDTE ONDERZOEK NAAR CREATIVITEIT
De 4C’s:
1. MINI-C: Denkstappen.
- De manier waarop informatie geïnterpreteerd en gecombineerd wordt bij de construct van kennis
en begrip.
- Roze + olifant maakt dat je een roze olifant kan inbeelden.
2. KLEINE-C: Alledaags.
- De creatieve activiteiten waar iedereen in kan participeren en/of participeert.
3. PRO-C: Bestuderen op professioneel niveau.
- Ontwikkeling van creatieve vaardigheden voorbij kleine-C creativiteit die nodig zijn om te
functioneren in een professionele omgeving.
4. GROTE-C: Duidelijke, eminente creatieve bijdragen.
FOCI IN ONDERZOEK
De 4 P’s:
1. PRODUCT: Wat iets creatief en anders maakt.
- Theorieën en beoordelingen op basis van analyse van de kenmerken van producten, kunstwerken,
uitvindingen, publicaties, muzikale composities, marketingcampagnes, etc.
2. PERSOON: Wat we van een ander kunnen leren.
- Theorieën verkregen door het vergelijken van wiskundigen, architecten, schrijvers (ontwerpers,
ontwikkelaars van marketingconcepten) in termen van kenmerken die indicatief of contra-
indicatief zijn voor creatief potentieel.
3. PROCES: Welke denkstappen en activiteiten.
4
Inhoud
Module 1 – Introductie..............................................................................................................................................3
Creativiteit herkennen..........................................................................................................................................3
Definitie van creativiteit........................................................................................................................................3
Reikwijdte onderzoek naar creativiteit.................................................................................................................4
Foci in onderzoek..................................................................................................................................................4
Hoe denken leken erover?....................................................................................................................................5
Wat de praktijkexpert gelooft...............................................................................................................................6
Maatschappelijke relevantie.................................................................................................................................6
Creativiteit en cognitie in New Media Design.......................................................................................................7
Module 2 – Procesmodellen.....................................................................................................................................8
Wat weten jullie al?...............................................................................................................................................8
Basismodellen van creatief denken......................................................................................................................8
Procesmodellen van creativiteit..........................................................................................................................10
Tussentijdse conclusie.........................................................................................................................................12
1. Het begrijpen van de uitdaging.......................................................................................................................13
2. Ideegeneratie..................................................................................................................................................14
3 + 4. Idee-evaluatie en implementatie..............................................................................................................15
Samenvatting.......................................................................................................................................................16
Q&A.....................................................................................................................................................................16
Module 3 – Probleemconstructie............................................................................................................................18
Kennis, cognitie, creativiteit................................................................................................................................18
Wat start een creatief proces?............................................................................................................................19
Probleemrepresentaties......................................................................................................................................20
Probleemidentificatie en –constructie................................................................................................................22
Strategieën..........................................................................................................................................................23
Criteria.................................................................................................................................................................26
Samenvattend.....................................................................................................................................................27
Affinity diagramming & Diagnostic maps............................................................................................................27
Module 4 – Ideegeneratie.......................................................................................................................................29
Wat is ideegeneratie?.........................................................................................................................................29
Associatieve hiërarchieën...................................................................................................................................29
Cognitieve operatoren........................................................................................................................................30
Aandacht.............................................................................................................................................................32
1
, Executieve functies..............................................................................................................................................33
Strategieën..........................................................................................................................................................34
Onbewuste strategieën.......................................................................................................................................35
Voorstellingsvermogen.......................................................................................................................................36
Samenvattend.....................................................................................................................................................36
Sociale cognitie....................................................................................................................................................37
Limitaties van werkgeheugen.............................................................................................................................39
Sociale afstemming hypothese...........................................................................................................................40
Evaluatievrees en sociale angst...........................................................................................................................40
Samenvattend.....................................................................................................................................................41
Module 5 – Het meten van creativiteit...................................................................................................................43
Vragenlijsten........................................................................................................................................................43
Testen van creatief potentieel............................................................................................................................45
Meten van “real-world” creativiteit....................................................................................................................48
Samenvattend.....................................................................................................................................................51
Module 6 – Idee-evaluatie......................................................................................................................................52
Idee-evaluatie......................................................................................................................................................52
Cognitief model idee-evaluatie...........................................................................................................................52
Creativiteit paradox.............................................................................................................................................55
Samenvattend.....................................................................................................................................................58
Module 7 – (Stappen richting) Implementatie........................................................................................................59
Modellen “Cognitiewetenschap” literatuur........................................................................................................59
Van idee naar realisatie (implementatie)............................................................................................................59
Implementatieplanning.......................................................................................................................................61
Prototyping..........................................................................................................................................................63
Adaptieve uitvoering...........................................................................................................................................65
Samenvattend.....................................................................................................................................................66
2
,MODULE 1 – INTRODUCTIE
CREATIVITEIT HERKENNEN
Bibermus Quarry van Paul Cézanne (1895):
Figuratief schilderen was in die tijd de norm, maar Cézanne begon
al abstracter.
- Dat maakte het creatief en daarnaast zinvol en origineel voor
die tijd.
The Mailbox van Apollo 13 (1970):
Een kapot filter moest onder druk worden gerepareerd/een
nieuwe moest worden gemaakt.
- Creativiteit kan dus ook onder restricties.
Niet altijd relaxte omstandigheden.
NeoNurture door Design That Matters (2014):
Couveuse gemaakt van oude auto onderdelen.
- Dus resources beschikbaar en omgeving erg belangrijk.
Babysterfte in Afrika is erg hoog.
- Doordat de couveuses vaak kapot gaan.
- Onderdelen van couveuses niet beschikbaar.
Campagne tegen plastic afval in oceanen:
Creativiteit kan dus ook verkopen en bewustmaken.
Niet per se een metafoor.
Kunst en design hoeft niet persé creatief te zijn.
DEFINITIE VAN CREATIVITEIT
Levert problemen op:
In de jaren 50 werd er gekeken wat creatieve mensen van niet-creatieve mensen scheidt.
- Individuele definities.
CREATIVITEIT = Het ‘creativiteit’ stadium… Gaat over ideegeneratie.
INNOVATIE = De daaropvolgende stappen met betrekking tot het implementeren van ideeën.
3
, Origineel en bruikbaar (appropriate):
Om te scheiden van willekeurige uitingen.
Toepasbaar.
Responses op verbale en figuratieve “divergent denken” testen.
- VB: Bedenk zoveel mogelijk nieuwe manier om een baksteen
te gebruiken.
- Hoe origineler, hoe creatiever.
- Heel bruikbaar is minder creatief.
- Makkelijker te verzinnen, omdat het waarschijnlijk ook minder nieuw is.
Verrassend.
- Verrassing is echter een subjectieve ervaring.
- Wordt misschien ook al gevangen in de originaliteit
Verfrissend (design wereld).
- Niet TE nieuw.
Realiseerbaar.
- Maar als iets bruikbaar is, dan is het toch ook realiseerbaar?
REIKWIJDTE ONDERZOEK NAAR CREATIVITEIT
De 4C’s:
1. MINI-C: Denkstappen.
- De manier waarop informatie geïnterpreteerd en gecombineerd wordt bij de construct van kennis
en begrip.
- Roze + olifant maakt dat je een roze olifant kan inbeelden.
2. KLEINE-C: Alledaags.
- De creatieve activiteiten waar iedereen in kan participeren en/of participeert.
3. PRO-C: Bestuderen op professioneel niveau.
- Ontwikkeling van creatieve vaardigheden voorbij kleine-C creativiteit die nodig zijn om te
functioneren in een professionele omgeving.
4. GROTE-C: Duidelijke, eminente creatieve bijdragen.
FOCI IN ONDERZOEK
De 4 P’s:
1. PRODUCT: Wat iets creatief en anders maakt.
- Theorieën en beoordelingen op basis van analyse van de kenmerken van producten, kunstwerken,
uitvindingen, publicaties, muzikale composities, marketingcampagnes, etc.
2. PERSOON: Wat we van een ander kunnen leren.
- Theorieën verkregen door het vergelijken van wiskundigen, architecten, schrijvers (ontwerpers,
ontwikkelaars van marketingconcepten) in termen van kenmerken die indicatief of contra-
indicatief zijn voor creatief potentieel.
3. PROCES: Welke denkstappen en activiteiten.
4
