Leerdoelen OWE 8 Indiceren van Zorg (IVZ) Anatomie & Fysiologie
Week 1
De student kan uitleg geven over de volgende aspecten van een dwarslaesie: de definitie, de
oorzaken, de pathofysiologie, de etiologie en epidemiologie, de symptomen en signalen,
diagnostische onderzoek, behandeling, complicaties en prognose en verloop.
Epidemiologie:
- Incidentie: ongeveer 1920 mensen per jaar.
- Prevalentie: 8000 mensen per jaar komen erbij met een dwarslaesie.
- Morbiditeit en mortaliteit niet bekend.
MBG
Dwarslaesie
Normale bouw en Het ruggenmerg is een uitloper van het centrale
functie van het aangedane zenuwstelsel. Het is een streng van zenuwweefsel
orgaan, lichaamsdeel of stelsel gelegen binnen het wervelkanaal. Het ruggenmerg
bestaat uit grijze en witte stof. De grijze stof zit
binnenin het ruggenmerg en bevat dalende banen
waarmee de hersenen het lichaam aansturen. De witte
stof bevat opstijgende banen die sensorische
informatie doorsturen naar de hersenen.
De wervelkolom bestaat uit 24 wervels gepositioneerd
boven het heiligbeen en staartbeen. De wervels zijn
verbonden door tussenwervelschijven en beschermen
het ruggenmerg in het wervelkanaal. De wervelkolom
bestaat uit drie soorten wervels:
- 7 cervicale wervels
- 12 thoracale wervels
- 5 lumbale wervels
De tussenwervels zorgen voor bewegingsmogelijkheid
van de wervelkolom en dienen als schokdempers.
Oorzaak van de ziekte (aard van Oorzaken van een dwarslaesie kunnen zijn:
oorzaak?) - Verkeersongeval
- Val van hoogte
- Geweld of schotwond
- Sportongeval
- Val bij ouderen
1
, - Tumor
Omschrijving van symptomen en Symptomen die voorkomen bij een dwarslaesie in het
verschijnselen van de ziekte, acute stadium:
stoornis of - Spinale shock: slappe verlamming en
handicap afwezigheid van spierrekkingsreflexen onder
het niveau van de laesie.
- Neurogene shock: cardiovasculaire stoornis
van spinale shock met hypothensie,
bradycardie en hypothermie door uitval van de
sympathicus activiteit.
Symptomen die voorkomen bij dwarslaesie in het
chronische stadium:
- In eerste instantie treedt er het volgende op:
• Autonome hyperreflexie (doordat de
remming ontbreekt)
• Overmatige sympathicus activiteit
• Hypertensie
• Bradycardie
Op den duur kan het volgende ook voorkomen:
- Ademhaling: pneumonie (longontsteking),
verlamming diafragma, verlamming
intercostaal spieren
(hulpademhalingsspieren), ventilatie/perfusie
stoornis, verlamming buikspieren, atelectase
(afsluiting van een deel van de long).
- Hartfunctie: hypertensie en bradycardie door
uitval van het sympathische systeem.
- Mictie en defecatie: urineweginfectie,
spastische blaas, atone blaas, paralytische
ileus, obstipatie, maagzweer (bloedingen of
perforaties), rijbroekanesthesie (verlies van
gevoel van de blaas en anus) -> kan wijzen op
een incomplete lage dwarslaesie.
- Vaattonus: trombo-embolie (bloed blijft te
lang stilstaan in bijv. de benen).
- Huid: decubitus.
Paraplegie: volledige verlamming van de benen
inclusief de romp.
Tetraplegie: alle vier de ledenmaten zijn verlamd.
2
,Verklaring van de Longontsteking ontstaat sneller doordat iemand
verschijnselen van minder kracht heeft om goed door te ademen of te
de ziekte, stoornis of hoesten.
handicap Urineweginfectie ontstaat sneller doordat de blaas
niet altijd goed kan worden geledigd.
Paralytisch ileus -> een deel van de darm is verlamd.
Hierdoor blijft de ontlasting te lang in de darmen en
wordt er vaak te veel vocht onttrokken. Dit kan leiden
tot obstipatie.
Trombo-embolie kan ontstaan doordat het bloed te
lang stil blijft staan bijvoorbeeld in de benen.
Welke onderzoeken zijn In een ziekenhuis wordt met behulp van een
nodig om te komen tot anamnese, röntgenfoto’s, CT-scan, MRI-scan en
de diagnose neurologisch lichamelijk onderzoek een diagnose
gesteld.
Welke belasting hebben deze Er is enige stralingsbelasting voor de patiënt.
onderzoeken op de patiënt/cliënt
Behandelingsmogelijkheden bij Na een dwarslaesie richt de arts zich in eerste
deze instantie op herstel van de wervelkolom, werking van
3
, diagnose de blaas en darmen, mobilisatie en voorkoming van
decubitus.
Na een breuk kan een patiënt worden geopereerd om
de wervels opnieuw aan elkaar te zetten. Hierna moet
de patiënt een korset dragen zodat de rug in een
goede houding blijft staan.
Bijwerkingen van de -
verschillende
behandelingsmogelijkheden
Prognose en verloop De prognose verschilt per soort dwarlaesie. Bij een
van de ziekte, de complete dwarslaesie zijn de zenuwbanen geheel
stoornis of de handicap doorgesneden en is herstel vaak niet meer mogelijk
en zal de verlamming blijvend zijn. Hierbij is er zowel
een motorieke als een senbiliteitsstoornis. Bij een
incomplete dwarslaesie kan een patiënt veel bereiken
met revalidatie. Hierbij is er of een sensibiliteits- of
motorische stoornis.
Potentiële complicaties bij deze - Ademhaling: pneumonie (longontsteking),
ziekte verlamming diafragma, verlamming
intercostaal spieren
(hulpademhalingsspieren), ventilatie/perfusie
stoornis, verlamming buikspieren, atelectase
(afsluiting van een deel van de long).
- Hartfunctie: hypertensie en bradycardie door
uitval van het sympathische systeem.
- Mictie en defecatie: urineweginfectie,
spastische blaas, atone blaas, paralytische
ileus, obstipatie, maagzweer (bloedingen of
perforaties), rijbroekanesthesie (verlies van
gevoel van de blaas en anus) -> kan wijzen op
een incomplete lage dwarslaesie.
- Vaattonus: trombo-embolie (bloed blijft te
lang stilstaan in bijv. de benen).
- Huid: decubitus.
De preventieve mogelijkheden Primaire preventie:
Primair - Dragen van een gordel in de auto.
Secundair
Tertiair Secundaire preventie:
- Controle voor mensen met een verhoogd
risico op tumoren rondom het ruggenmerg.
Tertiaire preventie:
- Voorkomen van decubitus, wisselligging.
- Katheter ter voorkoming van
urineweginfectie (denk aan suprapubisch).
4
Week 1
De student kan uitleg geven over de volgende aspecten van een dwarslaesie: de definitie, de
oorzaken, de pathofysiologie, de etiologie en epidemiologie, de symptomen en signalen,
diagnostische onderzoek, behandeling, complicaties en prognose en verloop.
Epidemiologie:
- Incidentie: ongeveer 1920 mensen per jaar.
- Prevalentie: 8000 mensen per jaar komen erbij met een dwarslaesie.
- Morbiditeit en mortaliteit niet bekend.
MBG
Dwarslaesie
Normale bouw en Het ruggenmerg is een uitloper van het centrale
functie van het aangedane zenuwstelsel. Het is een streng van zenuwweefsel
orgaan, lichaamsdeel of stelsel gelegen binnen het wervelkanaal. Het ruggenmerg
bestaat uit grijze en witte stof. De grijze stof zit
binnenin het ruggenmerg en bevat dalende banen
waarmee de hersenen het lichaam aansturen. De witte
stof bevat opstijgende banen die sensorische
informatie doorsturen naar de hersenen.
De wervelkolom bestaat uit 24 wervels gepositioneerd
boven het heiligbeen en staartbeen. De wervels zijn
verbonden door tussenwervelschijven en beschermen
het ruggenmerg in het wervelkanaal. De wervelkolom
bestaat uit drie soorten wervels:
- 7 cervicale wervels
- 12 thoracale wervels
- 5 lumbale wervels
De tussenwervels zorgen voor bewegingsmogelijkheid
van de wervelkolom en dienen als schokdempers.
Oorzaak van de ziekte (aard van Oorzaken van een dwarslaesie kunnen zijn:
oorzaak?) - Verkeersongeval
- Val van hoogte
- Geweld of schotwond
- Sportongeval
- Val bij ouderen
1
, - Tumor
Omschrijving van symptomen en Symptomen die voorkomen bij een dwarslaesie in het
verschijnselen van de ziekte, acute stadium:
stoornis of - Spinale shock: slappe verlamming en
handicap afwezigheid van spierrekkingsreflexen onder
het niveau van de laesie.
- Neurogene shock: cardiovasculaire stoornis
van spinale shock met hypothensie,
bradycardie en hypothermie door uitval van de
sympathicus activiteit.
Symptomen die voorkomen bij dwarslaesie in het
chronische stadium:
- In eerste instantie treedt er het volgende op:
• Autonome hyperreflexie (doordat de
remming ontbreekt)
• Overmatige sympathicus activiteit
• Hypertensie
• Bradycardie
Op den duur kan het volgende ook voorkomen:
- Ademhaling: pneumonie (longontsteking),
verlamming diafragma, verlamming
intercostaal spieren
(hulpademhalingsspieren), ventilatie/perfusie
stoornis, verlamming buikspieren, atelectase
(afsluiting van een deel van de long).
- Hartfunctie: hypertensie en bradycardie door
uitval van het sympathische systeem.
- Mictie en defecatie: urineweginfectie,
spastische blaas, atone blaas, paralytische
ileus, obstipatie, maagzweer (bloedingen of
perforaties), rijbroekanesthesie (verlies van
gevoel van de blaas en anus) -> kan wijzen op
een incomplete lage dwarslaesie.
- Vaattonus: trombo-embolie (bloed blijft te
lang stilstaan in bijv. de benen).
- Huid: decubitus.
Paraplegie: volledige verlamming van de benen
inclusief de romp.
Tetraplegie: alle vier de ledenmaten zijn verlamd.
2
,Verklaring van de Longontsteking ontstaat sneller doordat iemand
verschijnselen van minder kracht heeft om goed door te ademen of te
de ziekte, stoornis of hoesten.
handicap Urineweginfectie ontstaat sneller doordat de blaas
niet altijd goed kan worden geledigd.
Paralytisch ileus -> een deel van de darm is verlamd.
Hierdoor blijft de ontlasting te lang in de darmen en
wordt er vaak te veel vocht onttrokken. Dit kan leiden
tot obstipatie.
Trombo-embolie kan ontstaan doordat het bloed te
lang stil blijft staan bijvoorbeeld in de benen.
Welke onderzoeken zijn In een ziekenhuis wordt met behulp van een
nodig om te komen tot anamnese, röntgenfoto’s, CT-scan, MRI-scan en
de diagnose neurologisch lichamelijk onderzoek een diagnose
gesteld.
Welke belasting hebben deze Er is enige stralingsbelasting voor de patiënt.
onderzoeken op de patiënt/cliënt
Behandelingsmogelijkheden bij Na een dwarslaesie richt de arts zich in eerste
deze instantie op herstel van de wervelkolom, werking van
3
, diagnose de blaas en darmen, mobilisatie en voorkoming van
decubitus.
Na een breuk kan een patiënt worden geopereerd om
de wervels opnieuw aan elkaar te zetten. Hierna moet
de patiënt een korset dragen zodat de rug in een
goede houding blijft staan.
Bijwerkingen van de -
verschillende
behandelingsmogelijkheden
Prognose en verloop De prognose verschilt per soort dwarlaesie. Bij een
van de ziekte, de complete dwarslaesie zijn de zenuwbanen geheel
stoornis of de handicap doorgesneden en is herstel vaak niet meer mogelijk
en zal de verlamming blijvend zijn. Hierbij is er zowel
een motorieke als een senbiliteitsstoornis. Bij een
incomplete dwarslaesie kan een patiënt veel bereiken
met revalidatie. Hierbij is er of een sensibiliteits- of
motorische stoornis.
Potentiële complicaties bij deze - Ademhaling: pneumonie (longontsteking),
ziekte verlamming diafragma, verlamming
intercostaal spieren
(hulpademhalingsspieren), ventilatie/perfusie
stoornis, verlamming buikspieren, atelectase
(afsluiting van een deel van de long).
- Hartfunctie: hypertensie en bradycardie door
uitval van het sympathische systeem.
- Mictie en defecatie: urineweginfectie,
spastische blaas, atone blaas, paralytische
ileus, obstipatie, maagzweer (bloedingen of
perforaties), rijbroekanesthesie (verlies van
gevoel van de blaas en anus) -> kan wijzen op
een incomplete lage dwarslaesie.
- Vaattonus: trombo-embolie (bloed blijft te
lang stilstaan in bijv. de benen).
- Huid: decubitus.
De preventieve mogelijkheden Primaire preventie:
Primair - Dragen van een gordel in de auto.
Secundair
Tertiair Secundaire preventie:
- Controle voor mensen met een verhoogd
risico op tumoren rondom het ruggenmerg.
Tertiaire preventie:
- Voorkomen van decubitus, wisselligging.
- Katheter ter voorkoming van
urineweginfectie (denk aan suprapubisch).
4
