Botfysiologie
19-2-2018 1BALO
Alle weefsels zijn trainbaar.
Bone health in adult cancersurvivors:
Bone health in adult cancersurvivors
- Cancer – phyiscal inactivity
- Several cancer treatments → osteopenie + increased risk for osteoporosis
cancer ~ physical inactivity
- Cancer survivors: prevention (osteoporotic) fractures
several cancer treatments à osteopenia + increased risk
Op het moment dat ze genezen
for osteoporosis verklaard zijn -> half jaar weinig fysieke activiteit ->
botactiviteit aangetast
cancer survivors: prevention (osteoporotic) fractures
Weinig fysieke activiteit slecht voor botweefsel => je krijgt poreuze botten
Chemo/straling is slecht voor de fysiologie van de botten
Primaire bottumoren ontstaan in botweefsel => groen
Lustberg et al. J Clin Oncol. 2012;20:30(30):3665-74.
Witte bot => hoe witter hoe steviger bot is (hoe groter de dichtheid)
Aan de tumor => grijzer/zwart => zeer poreus/zwak
====== > algemeen neveneffect van welke kanker ook de patient heeft doorgemaakt
Mantyh. Pain
2013;154:S54-62
Kennis van osteoporose, gezondheidsovertuigingen en gezond botgedrag bij patiënten die
androgen-deprivation therapy (ADT) gebruiken voor prostaatkanker.
3
175 Canadese patiënten die ADT via injecties kregen
(ADT: er zijn veel hormoongevoelige kanker (gaan voeding halen uit hormonen) → dus men
gaat hormonen onderdrukken via ADT)
- Lage kennis van osteoporose
- 42% voldeed aan de aanbevelingen voor inname van Vitamine D
o Vitamine D → voor voldoende botaanmaak
- 31% voldeed aan trainingsaanbevelingen
- 15% risico op overmatige suppletie met calcium
De meeste patiënten:
- Geen geschikte screening
- Gebrek aan basisinformatie over botgezondheid
1
, - Zich niet bezighouden met passend gezond botgedrag
→ Er is nood aan voorlichting (mensen moeten meer info krijgen) zodat ze weten hoe bot in
elkaar zit
→ Kennis over gezond gedrag voor het botweefsel, wat moeten mensen doen in het leven
om het botweefsel goed en gezond te laten evolueren
→ voeding, fysieke activiteit zijn belangrijkste factoren voor herstellen van kanker
Botweefselfysiologie:
- Functies
- Fysiologie samenstellende elementen
- Botvorming
- Secundaire aanpassingen
- Herstel
Functies van bot:
- Steun
- Bescherming
- Beweging
- Opslagplaats
o Voor calcium en fosfaten; Ca is nodig voor bepaalde enzymen in ons lichaam
en voor de skeletspiercontractie en hartspiercontractie
- Vorming bloedcellen
Spongieus of trabucilair en compact bot
- Compact: doorspekt met zenuwen; als men tegen scheen stampt, pijn want zenuwen
liggen hier in compact bot (buitenkant)
Rol bot in hematopoiesis:
Rood beenmerg is belangrijk voor aanmaak van nieuwe bloedcellen (heel het leen door):
- Kinderen: rood beenmerg heel lichaam
2
, - Volwassenen: caput femoris, caput humeri, platte beenderen: sternum, heup; holle
beederen: geen rood maar geel beenmerg
- Ernstige anemie → geel beenmerg
- Geactiveerd → rood beenmerg
Stralingstherapie gaat aanmaak bloedcellen stilleggen
→ Homeostase ziet dat bloedcellen daalt → gevolg: lichaam reageert en gaat elders in
lichaam het gele beenmerg zeggen dat ze moeten recompenseren wat caput niet kan → geel
beenmerg wordt gereactiveerd
Samenstellende elementen:
Botweefsel heeft een goede bloedvoorziening.
Samenstelling van bot varieert; bv. Femur zien we in diafyse oppervlakkig laag compacta
(massief bot gericht op het opvangen van rotatie- en buigkrachten) en in caput spongiosa
(sponsachtig botweefsel voor opvangen van compressiekrachten).
- Trabeculae in spongiosa typisch gerangschikt volgens richting v/d inwerkende
krachten.
- Collageen: zorgt voor de hardheid en nodige elasticiteit
- Calciumzouten: garanderen vorm v/h bot
- Water: minder belangrijk, water gaat binden met calcium (ipv matrix) waardoor
typische onelastische structuur ontstaat.
- Matrix
- Cellen: osteoclasten, osteoblasten, osteocyten
o Bot is continu in beweging dankzij de cellen
o Botweefsel afzetten → gevolg: osteoblast is in alle dimensies omringt met
botweefsel → vormt zich dan tot osteocyt (osteocyt was ooit osteoblast tot
hij zelf volledig vastzat) → veel lager metabolisme (eigen metabolisme
reduceren) = osteocyt
o Osteoblast produceert bouwstenen collageen, bouwstenen matrix,
calciumzouten en enzymen die in staat zijn het bot zijn typische harde vorm
te geven.
o Kristallisatie: het neerslagen van calciumzouten en fosfaten in de matrix →
harde structuur van botweefsel
- Bloedvaten
- Cytokines (IGF, TGF-B, IL-1, IL-10, TNF-a)
o Signaalmoleculen worden, worden geproduceert door de cellulaire fractie in
verschillende omstandigheden
▪ Inflammatoire cytokines
▪ Ontstekingsproces in botweefsel: door bot te breken, serieuze
kneuzing, vreemde indringers in bot, woekerende kankercellen,
infecties
3
19-2-2018 1BALO
Alle weefsels zijn trainbaar.
Bone health in adult cancersurvivors:
Bone health in adult cancersurvivors
- Cancer – phyiscal inactivity
- Several cancer treatments → osteopenie + increased risk for osteoporosis
cancer ~ physical inactivity
- Cancer survivors: prevention (osteoporotic) fractures
several cancer treatments à osteopenia + increased risk
Op het moment dat ze genezen
for osteoporosis verklaard zijn -> half jaar weinig fysieke activiteit ->
botactiviteit aangetast
cancer survivors: prevention (osteoporotic) fractures
Weinig fysieke activiteit slecht voor botweefsel => je krijgt poreuze botten
Chemo/straling is slecht voor de fysiologie van de botten
Primaire bottumoren ontstaan in botweefsel => groen
Lustberg et al. J Clin Oncol. 2012;20:30(30):3665-74.
Witte bot => hoe witter hoe steviger bot is (hoe groter de dichtheid)
Aan de tumor => grijzer/zwart => zeer poreus/zwak
====== > algemeen neveneffect van welke kanker ook de patient heeft doorgemaakt
Mantyh. Pain
2013;154:S54-62
Kennis van osteoporose, gezondheidsovertuigingen en gezond botgedrag bij patiënten die
androgen-deprivation therapy (ADT) gebruiken voor prostaatkanker.
3
175 Canadese patiënten die ADT via injecties kregen
(ADT: er zijn veel hormoongevoelige kanker (gaan voeding halen uit hormonen) → dus men
gaat hormonen onderdrukken via ADT)
- Lage kennis van osteoporose
- 42% voldeed aan de aanbevelingen voor inname van Vitamine D
o Vitamine D → voor voldoende botaanmaak
- 31% voldeed aan trainingsaanbevelingen
- 15% risico op overmatige suppletie met calcium
De meeste patiënten:
- Geen geschikte screening
- Gebrek aan basisinformatie over botgezondheid
1
, - Zich niet bezighouden met passend gezond botgedrag
→ Er is nood aan voorlichting (mensen moeten meer info krijgen) zodat ze weten hoe bot in
elkaar zit
→ Kennis over gezond gedrag voor het botweefsel, wat moeten mensen doen in het leven
om het botweefsel goed en gezond te laten evolueren
→ voeding, fysieke activiteit zijn belangrijkste factoren voor herstellen van kanker
Botweefselfysiologie:
- Functies
- Fysiologie samenstellende elementen
- Botvorming
- Secundaire aanpassingen
- Herstel
Functies van bot:
- Steun
- Bescherming
- Beweging
- Opslagplaats
o Voor calcium en fosfaten; Ca is nodig voor bepaalde enzymen in ons lichaam
en voor de skeletspiercontractie en hartspiercontractie
- Vorming bloedcellen
Spongieus of trabucilair en compact bot
- Compact: doorspekt met zenuwen; als men tegen scheen stampt, pijn want zenuwen
liggen hier in compact bot (buitenkant)
Rol bot in hematopoiesis:
Rood beenmerg is belangrijk voor aanmaak van nieuwe bloedcellen (heel het leen door):
- Kinderen: rood beenmerg heel lichaam
2
, - Volwassenen: caput femoris, caput humeri, platte beenderen: sternum, heup; holle
beederen: geen rood maar geel beenmerg
- Ernstige anemie → geel beenmerg
- Geactiveerd → rood beenmerg
Stralingstherapie gaat aanmaak bloedcellen stilleggen
→ Homeostase ziet dat bloedcellen daalt → gevolg: lichaam reageert en gaat elders in
lichaam het gele beenmerg zeggen dat ze moeten recompenseren wat caput niet kan → geel
beenmerg wordt gereactiveerd
Samenstellende elementen:
Botweefsel heeft een goede bloedvoorziening.
Samenstelling van bot varieert; bv. Femur zien we in diafyse oppervlakkig laag compacta
(massief bot gericht op het opvangen van rotatie- en buigkrachten) en in caput spongiosa
(sponsachtig botweefsel voor opvangen van compressiekrachten).
- Trabeculae in spongiosa typisch gerangschikt volgens richting v/d inwerkende
krachten.
- Collageen: zorgt voor de hardheid en nodige elasticiteit
- Calciumzouten: garanderen vorm v/h bot
- Water: minder belangrijk, water gaat binden met calcium (ipv matrix) waardoor
typische onelastische structuur ontstaat.
- Matrix
- Cellen: osteoclasten, osteoblasten, osteocyten
o Bot is continu in beweging dankzij de cellen
o Botweefsel afzetten → gevolg: osteoblast is in alle dimensies omringt met
botweefsel → vormt zich dan tot osteocyt (osteocyt was ooit osteoblast tot
hij zelf volledig vastzat) → veel lager metabolisme (eigen metabolisme
reduceren) = osteocyt
o Osteoblast produceert bouwstenen collageen, bouwstenen matrix,
calciumzouten en enzymen die in staat zijn het bot zijn typische harde vorm
te geven.
o Kristallisatie: het neerslagen van calciumzouten en fosfaten in de matrix →
harde structuur van botweefsel
- Bloedvaten
- Cytokines (IGF, TGF-B, IL-1, IL-10, TNF-a)
o Signaalmoleculen worden, worden geproduceert door de cellulaire fractie in
verschillende omstandigheden
▪ Inflammatoire cytokines
▪ Ontstekingsproces in botweefsel: door bot te breken, serieuze
kneuzing, vreemde indringers in bot, woekerende kankercellen,
infecties
3
