ADHD
Inhoud
Inleiding
o Evolutie
o Geschiedenis
Klinisch beeld
o Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
o Diagnose ADHD: ingedeeld in criteriums
o Wat is ADHD?
ADHD of geen ADHD?
Gedragskenmerken bij ADHD
o ADHD volgens de DSM5
o DSM5 – criteria
o Bijkomende problemen/co-morbiditeit
o Prognostisch belang van ADHD
o Nieuwe accenten ADHD en risico
Prevalentie
Etiologie
o Heterogeen
o Multifactorieel
o Erfelijke belasting (variabiliteit) van ADHD
o Invloed van omgevingsfactoren
o Erfelijke basis indirecte invloed op het gedrag van het kind
o Nieuw accent etiologie
Default netwerk – hypothese
Behandeling/aanpak
o Psycho-educatie
o Film als vertrekpunt
o Gedragstherapeutische behandelingen
Mediatherapie
Cognitieve training
Zelfinstructiemethode van Meichenhaum
Programma alternatieve gedenkstrategieën
o Medicatie
o Voedingstips
o Nieuw inzicht behandeling
o Beweging
o Slaaphygiëne
Inleiding
,ADHD is geëvolueerd van relatief onbekend iets naar een diagnostisch etiket dat
te pas en te onpas wordt gebruikt.
Het werd zo vaak gebruikt dat het zijn geloofwaardigheid verloor en werd snel
gebruikt als mikpunt voor antipsychiatrie bewegingen.
Inbreng van Manon
ADHD heeft altijd bestaan, maar kreeg vroeger geen aandacht.
Geschiedenis
1994: 3 types ADHD + restgroep
Een klinisch beeld – DSM5
Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
Neurobiologische = aangeboren stoornis in de hersenen
Ontwikkelingsstoornis = stoornis die zich gaat manifesteren van de
ontwikkeling bij de geboorte
Diagnose ADHD: ingedeeld in criteriums
= de aanwezigheid van 6 of meer symptomen van de 9
aandachtstekortsymptomen
Symptoomcriteriu
= of aanwezigheid van 6 of meer van de 9
m
hyperactiviteit -/ impulsiviteitssymptomen
= of aanwezigheid van 6 of meer symptomen van beide
= meerdere hyperactiviteit -impulsiviteit of
Leeftijdscriterium onoplettendheid symptomen die beperkingen
veroorzaken voor 12 j
= enkele beperkingen uit de groep symptomen zijn
aanwezigheid op 2 of meer terreinen (bv. Werk,
Contextcriterium
school, vrienden) moeten aanwezig zijn in meer dan 1
context – niet alleen school of alleen gezin
= duidelijke aanwijzingen zijn dat de symptomen het
Beperkingscriteriu
sociale of schoolfunctioneren belemmeren of kwaliteit
m
verminderen
Andere = symptomen kunnen niet verklaard worden door
stoornissen andere diagnose (bv. Angststoornis, stemmingsstoornis
criterium of oppositionele – opstandige stoornis)
ADHD is geen “abnormale” categorie – wel een dimensionale verdeling
Wat is ADHD?
,ADHD is een aandachtstekortstoornis en hyperactiviteits-impulsiviteitsstoornis
Observeerbare kenmerken
er is een ernstgraad – begeleidingsnood
gevalideerd klinisch concept
ADHD of geen ADHD?
Hoever past het gedrag bij de leeftijd? – Leeftijd
Is het gedrag of de reactie in verhouding tot het voorval? – Verhouding
gedrag met voorval
Gedrag te verklaren vanuit socio-culturele achtergrond? – Socio-culturele
achtergrond verklaring
Wanneer begin van gedrag? – Begin gedrag
Hoe frequent komt het gedrag voor? – Frequentie
Ernstig of hardnekkig gedrag? – Ernst gedrag
Gedrag beperkt tot 1 bepaalde situatie of in meerdere contexten? – 1
Situatie of meerdere contexten
Welke reactie lokt gedrag uit in de omgeving? – Reacties omgeving
Wat zijn de gevolgen van het gedrag voor de ontwikkeling? – Gevolgen voor
ontwikkeling
Hoe ervaart het kind zijn eigen gedrag? – Ervaring kind zelf
Opvallende gedragskenmerken bij ADHD
, ADHD volgens de DSM5
ADHD is een neuro-ontwikkelingsstoornis
Vanaf 17 jaar: 5 symptomen om ADHD te hebben in plaats van 6
ADHD kan samen gediagnosticeerd worden met Autismespectrumstoornis
Ernst
o Mild: weinig extra symptomen boven het minimum – beperkt
disfunctioneren
o Matig: tussen beide (2 settings EN 2 domeinen)
o Ernstig: (alle symptomen van ADHD in alle settings) veel extra
symptomen of enkele zeer ernstige en opmerkelijk disfunctioneren
Ernst
De ernst is belangrijk om een diagnostische aflijning te maken ten opzichte
van andere klinische beelden
Ernst kan veranderen in de tijd
Presentatie/beeld kan veranderen in de tijd
ADHD is een gedragsdiagnose – nog geen biomarkers zoals bloed,
hersenscans
DSM5 criteria
1) 6 (Of meer) van de volgende symptomen van aandachtstekort zijn gedurende
ten minste 6 maanden aanwezig geweest in een mate die onaangepast is en
niet past bij het ontwikkelingsniveau.
Eenvoudiger uitgelegd: 6 (Of meer) van de aandachtstekort kenmerken zijn
ten minste 6 maanden aanwezig die onaangepast is en niet past bij het
ontwikkelingsniveau.
2) 6 (Of meer) van de hyperactiviteit – impulsiviteit kenmerken zijn ten
Aandachtstekort kenmerken
minste 6 maanden aanwezig die onaangepast is en niet past bij het
Vaak moeite met de aandacht bij taken of spel te houden
Hyperactiviteit gedragskenmerken
Lijkt vaak niet te luisteren als hij/zij aangesproken wordt
Vaak moeite met het organiseren van taken & activiteiten
Beweegt vaak onrustig met handen of voeten, draait zijn stoel
Vaak gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels
Rent vaak rond of klimt overal op in ongepaste situaties
Vaak vergeetachtig bij dagelijkse bezigheden
Kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met
ontspannende activiteiten
Inhoud
Inleiding
o Evolutie
o Geschiedenis
Klinisch beeld
o Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
o Diagnose ADHD: ingedeeld in criteriums
o Wat is ADHD?
ADHD of geen ADHD?
Gedragskenmerken bij ADHD
o ADHD volgens de DSM5
o DSM5 – criteria
o Bijkomende problemen/co-morbiditeit
o Prognostisch belang van ADHD
o Nieuwe accenten ADHD en risico
Prevalentie
Etiologie
o Heterogeen
o Multifactorieel
o Erfelijke belasting (variabiliteit) van ADHD
o Invloed van omgevingsfactoren
o Erfelijke basis indirecte invloed op het gedrag van het kind
o Nieuw accent etiologie
Default netwerk – hypothese
Behandeling/aanpak
o Psycho-educatie
o Film als vertrekpunt
o Gedragstherapeutische behandelingen
Mediatherapie
Cognitieve training
Zelfinstructiemethode van Meichenhaum
Programma alternatieve gedenkstrategieën
o Medicatie
o Voedingstips
o Nieuw inzicht behandeling
o Beweging
o Slaaphygiëne
Inleiding
,ADHD is geëvolueerd van relatief onbekend iets naar een diagnostisch etiket dat
te pas en te onpas wordt gebruikt.
Het werd zo vaak gebruikt dat het zijn geloofwaardigheid verloor en werd snel
gebruikt als mikpunt voor antipsychiatrie bewegingen.
Inbreng van Manon
ADHD heeft altijd bestaan, maar kreeg vroeger geen aandacht.
Geschiedenis
1994: 3 types ADHD + restgroep
Een klinisch beeld – DSM5
Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen
Neurobiologische = aangeboren stoornis in de hersenen
Ontwikkelingsstoornis = stoornis die zich gaat manifesteren van de
ontwikkeling bij de geboorte
Diagnose ADHD: ingedeeld in criteriums
= de aanwezigheid van 6 of meer symptomen van de 9
aandachtstekortsymptomen
Symptoomcriteriu
= of aanwezigheid van 6 of meer van de 9
m
hyperactiviteit -/ impulsiviteitssymptomen
= of aanwezigheid van 6 of meer symptomen van beide
= meerdere hyperactiviteit -impulsiviteit of
Leeftijdscriterium onoplettendheid symptomen die beperkingen
veroorzaken voor 12 j
= enkele beperkingen uit de groep symptomen zijn
aanwezigheid op 2 of meer terreinen (bv. Werk,
Contextcriterium
school, vrienden) moeten aanwezig zijn in meer dan 1
context – niet alleen school of alleen gezin
= duidelijke aanwijzingen zijn dat de symptomen het
Beperkingscriteriu
sociale of schoolfunctioneren belemmeren of kwaliteit
m
verminderen
Andere = symptomen kunnen niet verklaard worden door
stoornissen andere diagnose (bv. Angststoornis, stemmingsstoornis
criterium of oppositionele – opstandige stoornis)
ADHD is geen “abnormale” categorie – wel een dimensionale verdeling
Wat is ADHD?
,ADHD is een aandachtstekortstoornis en hyperactiviteits-impulsiviteitsstoornis
Observeerbare kenmerken
er is een ernstgraad – begeleidingsnood
gevalideerd klinisch concept
ADHD of geen ADHD?
Hoever past het gedrag bij de leeftijd? – Leeftijd
Is het gedrag of de reactie in verhouding tot het voorval? – Verhouding
gedrag met voorval
Gedrag te verklaren vanuit socio-culturele achtergrond? – Socio-culturele
achtergrond verklaring
Wanneer begin van gedrag? – Begin gedrag
Hoe frequent komt het gedrag voor? – Frequentie
Ernstig of hardnekkig gedrag? – Ernst gedrag
Gedrag beperkt tot 1 bepaalde situatie of in meerdere contexten? – 1
Situatie of meerdere contexten
Welke reactie lokt gedrag uit in de omgeving? – Reacties omgeving
Wat zijn de gevolgen van het gedrag voor de ontwikkeling? – Gevolgen voor
ontwikkeling
Hoe ervaart het kind zijn eigen gedrag? – Ervaring kind zelf
Opvallende gedragskenmerken bij ADHD
, ADHD volgens de DSM5
ADHD is een neuro-ontwikkelingsstoornis
Vanaf 17 jaar: 5 symptomen om ADHD te hebben in plaats van 6
ADHD kan samen gediagnosticeerd worden met Autismespectrumstoornis
Ernst
o Mild: weinig extra symptomen boven het minimum – beperkt
disfunctioneren
o Matig: tussen beide (2 settings EN 2 domeinen)
o Ernstig: (alle symptomen van ADHD in alle settings) veel extra
symptomen of enkele zeer ernstige en opmerkelijk disfunctioneren
Ernst
De ernst is belangrijk om een diagnostische aflijning te maken ten opzichte
van andere klinische beelden
Ernst kan veranderen in de tijd
Presentatie/beeld kan veranderen in de tijd
ADHD is een gedragsdiagnose – nog geen biomarkers zoals bloed,
hersenscans
DSM5 criteria
1) 6 (Of meer) van de volgende symptomen van aandachtstekort zijn gedurende
ten minste 6 maanden aanwezig geweest in een mate die onaangepast is en
niet past bij het ontwikkelingsniveau.
Eenvoudiger uitgelegd: 6 (Of meer) van de aandachtstekort kenmerken zijn
ten minste 6 maanden aanwezig die onaangepast is en niet past bij het
ontwikkelingsniveau.
2) 6 (Of meer) van de hyperactiviteit – impulsiviteit kenmerken zijn ten
Aandachtstekort kenmerken
minste 6 maanden aanwezig die onaangepast is en niet past bij het
Vaak moeite met de aandacht bij taken of spel te houden
Hyperactiviteit gedragskenmerken
Lijkt vaak niet te luisteren als hij/zij aangesproken wordt
Vaak moeite met het organiseren van taken & activiteiten
Beweegt vaak onrustig met handen of voeten, draait zijn stoel
Vaak gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels
Rent vaak rond of klimt overal op in ongepaste situaties
Vaak vergeetachtig bij dagelijkse bezigheden
Kan moeilijk rustig spelen of zich bezighouden met
ontspannende activiteiten
