Hoorcollege 2 – Wetenschapsfi losofi e
Bijlage over geschiedenis wetenschapsfilosofie
Wetenschapsfilosofie stelt zich een aantal vragen (p. 35), bijv. waarin verschilt de wetenschappelijke
kennis van andere vormen van kennis (demarcatiecriterium, demarcatie is afbakening)? Kunnen
buiten wetenschappers, andere mensen ook voorspellingen doen? Kan men beschikken over ware
kennis? Hoe kan men tot wetenschappelijke kennis komen? (methodologie). Welke theorieën zijn
het beste en welke kunnen verworpen worden?
Wanneer spreek je van een wetenschappelijke theorie? Aan welke eisen moet een theorie voldoen
zodat het wetenschappelijke theorie wordt?
Opmerkingen:
- Wetenschapsfilosofie is een normatieve activiteit die kritisch staat t.o.v. bestaande
theorieën.
- Wetenschapsfilosofie is vooral ontwikkeld voor de natuurwetenschappen. Wil niet zeggen
dat dit niet relevant is voor sociale wetenschappen.
o Wetenschappers die beide wetenschappen gelijkstellen: Beide zoeken namelijk naar
wetten, in natuurwetenschappen zijn deze deterministisch, in sociale
wetenschappen probabilistisch wetmatigheden. Beide zijn opzoek naar algemene
kennis.
o Wetenschappers die beide wetenschappen niet gelijkstellen: wetten uit de
natuurwetenschappen weinig bruikbaar voor de sociale wetenschappen
Sociale wetenschappen zijn niet principieel alleen gradueel anders dan de
natuurwetenschappen (continuïteitsthese).
- Wetenschapsfilosofie is gehecht aan logisch redeneren. Wetenschap niet altijd logisch,
intuïtie en creativiteit speelt toch een rol (serendipiteit door toevallige situaties kennis
opdoen). Terrein van wetenschapspsychologie. Een ander terrein van
wetenschapspsychologie is zelfbedrog (je kan zo overtuigd zijn van je eigen theorie zijn dat je
met oogkleppen kijkt) te maken met cognitieve dissonantievermindering (= overtuigd van
de juistheid van handelen, en informatie die dit in twijfel trekt wordt genegeerd, of
geherformuleerd om toch de eigen juistheid van de theorie waar te maken. Opzoek naar
bevestiging van je theorieën (conformation bias) en ogen sluiten van waarnemingen die dit in
twijfel trekken). Terrein van wetenschapspsychologie en als wetenschapsfilosoof niets te
zoeken.
Waar komt kennis vandaan?
18e eeuw – empirisme – rationalisme
Rationalisme in Frankrijk, benadrukt het denken. Menselijk verstand = ratio is de bron van kennis. Dit
is aangeboren. Empirisme staat hier tegenover: niet het denken maar het kijken, het waarnemen van
kennis, zintuigen bron van kennis. = Britse traditie. De mens wordt zonder kennis geboren, maar door
zijn ervaringen krijgt hij kennis binnen. (Kant, Duitse filosoof hij probeert een synthese tussen
rationalisme en empirisme aan te leggen)
19e eeuw – positivisme – Comte
Auguste Comte is de grondlegger van de sociologie en bedenker woord sociologie (net zoals Humbolt
bij wetenschappelijke geografie). Herkent zich in het Britse empirisme, maar spreekt van positivisme.
Positivisme = empirisme. Wetenschappers moeten zich bezighouden met concrete waarneembare
Bijlage over geschiedenis wetenschapsfilosofie
Wetenschapsfilosofie stelt zich een aantal vragen (p. 35), bijv. waarin verschilt de wetenschappelijke
kennis van andere vormen van kennis (demarcatiecriterium, demarcatie is afbakening)? Kunnen
buiten wetenschappers, andere mensen ook voorspellingen doen? Kan men beschikken over ware
kennis? Hoe kan men tot wetenschappelijke kennis komen? (methodologie). Welke theorieën zijn
het beste en welke kunnen verworpen worden?
Wanneer spreek je van een wetenschappelijke theorie? Aan welke eisen moet een theorie voldoen
zodat het wetenschappelijke theorie wordt?
Opmerkingen:
- Wetenschapsfilosofie is een normatieve activiteit die kritisch staat t.o.v. bestaande
theorieën.
- Wetenschapsfilosofie is vooral ontwikkeld voor de natuurwetenschappen. Wil niet zeggen
dat dit niet relevant is voor sociale wetenschappen.
o Wetenschappers die beide wetenschappen gelijkstellen: Beide zoeken namelijk naar
wetten, in natuurwetenschappen zijn deze deterministisch, in sociale
wetenschappen probabilistisch wetmatigheden. Beide zijn opzoek naar algemene
kennis.
o Wetenschappers die beide wetenschappen niet gelijkstellen: wetten uit de
natuurwetenschappen weinig bruikbaar voor de sociale wetenschappen
Sociale wetenschappen zijn niet principieel alleen gradueel anders dan de
natuurwetenschappen (continuïteitsthese).
- Wetenschapsfilosofie is gehecht aan logisch redeneren. Wetenschap niet altijd logisch,
intuïtie en creativiteit speelt toch een rol (serendipiteit door toevallige situaties kennis
opdoen). Terrein van wetenschapspsychologie. Een ander terrein van
wetenschapspsychologie is zelfbedrog (je kan zo overtuigd zijn van je eigen theorie zijn dat je
met oogkleppen kijkt) te maken met cognitieve dissonantievermindering (= overtuigd van
de juistheid van handelen, en informatie die dit in twijfel trekt wordt genegeerd, of
geherformuleerd om toch de eigen juistheid van de theorie waar te maken. Opzoek naar
bevestiging van je theorieën (conformation bias) en ogen sluiten van waarnemingen die dit in
twijfel trekken). Terrein van wetenschapspsychologie en als wetenschapsfilosoof niets te
zoeken.
Waar komt kennis vandaan?
18e eeuw – empirisme – rationalisme
Rationalisme in Frankrijk, benadrukt het denken. Menselijk verstand = ratio is de bron van kennis. Dit
is aangeboren. Empirisme staat hier tegenover: niet het denken maar het kijken, het waarnemen van
kennis, zintuigen bron van kennis. = Britse traditie. De mens wordt zonder kennis geboren, maar door
zijn ervaringen krijgt hij kennis binnen. (Kant, Duitse filosoof hij probeert een synthese tussen
rationalisme en empirisme aan te leggen)
19e eeuw – positivisme – Comte
Auguste Comte is de grondlegger van de sociologie en bedenker woord sociologie (net zoals Humbolt
bij wetenschappelijke geografie). Herkent zich in het Britse empirisme, maar spreekt van positivisme.
Positivisme = empirisme. Wetenschappers moeten zich bezighouden met concrete waarneembare
