Samenvatting Neonatologie

NEONATOLOGIE
Dr. F. Cools


HOOFDSTUK 1: De Foetus & Zijn Omgeving
Verschillende factoren hebben een invloed op de ontwikkeling van de foetus. Deze factoren zijn o.a.:
Toxische factoren Infecties Maternele factoren
Medicatie TORCHES Leeftijd
Drugs HIV Ziekten (diabetes of
Alcohol TBC hypertensie)
Tabak Hepatitis B/C


1. Congenitale infecties
Congenitale infecties zijn infecties die intra-uterien / peripartaal worden opgelopen.
TORCHES
Toxoplasmose, Rubella, Cytomegalie Virus, Herpes Simplex, Syfilis
1.1. Congenitale cytomegalie virus (CMV)
Besmetting
De meeste mensen hebben CMV als kind meegemaakt, maar de infectie komt meestal voor zonder
symptomen (soms griepachtig beeld).
Hierdoor ontwikkel je antistoffen, maar geen permanente immuniteit  je kan opnieuw
geïnfecteerd geraken.
Een zwangere vrouw heeft kans op drie soorten van besmetting:
 Primaire infectie (eerste keer CMV opgelopen)
 Reactivatie van infectie (gekend virus opnieuw  je hebt dus al antistoffen)
 Herinfectie (nieuwe soort CMV opgelopen)
Besmetting gebeurt transplacentair (via placenta) en via seksueel contact, orgaantransplantatie,
bloedtransfusie en moedermelk.
Symptomen
Deze variëren sterk van asymptomatisch tot ernstig multi-orgaan lijden, maar gelukkig komt dit
laatste maar voor 10% voor.
CMV slaat vooral op de hersenen, milt, lever en het beenmerg. Hierdoor zien de symptomen eruit als
volgende:
 Anemie
 Huidbloedingen
 Hepatomegalie/ splenomegalie
 Geelzucht (bij aantasting van de lever)
 Hersenverkalkingen (soms ook vorming van kistjes)
 Microcefalie (aandoening centrale zenuwstelsel)
 Chorioretinitis (ontsteking binnenkant oog = retina, komt niet vaak voor)
 IUGR (=intra-uteriene groeirestrictie  groeivertraging)
 Prematuriteit


1

,Bij een vroegtijdige vaststelling van CMV, wordt de zwangerschap onderbroken. Bij overleven
hebben deze kinderen bijna altijd een mentale en/of motorische handicap.
MAAR aangezien CMV asymptomatisch is bij de geboorte (90%), hebben de meeste kinderen
restletsels op lange termijn onder andere:
 Gehoorsvermindering (tot doofheid)
 Kan nog ontstaan in de eerste 2 à 3 levensjaren + belangrijkste oorzaak van doofheid bij
kinderen
 Vertraagde psychomotore ontwikkeling
 Neurologische opvolging van deze kinderen in belangrijk
 Tandafwijkingen
 Chorioretinitis (komt zelden voor)
Diagnose
Tijdens de zwangerschap neem je bloed bij de moeder en ga je bij vermoeden van CMV (door
griepachtige klachten) op zoek naar eventuele antistoffen: IgG en IgM.
Bij het kind zelf is het moeilijker te bepalen aan de hand van een bloedafname omdat de antistoffen
IgG kunnen worden uitgewisseld via de placenta en in dat geval dus aan de moeder toebehoren. Je
zou ook IgM bij het kind kunnen opsporen, maar deze antistoffen worden enkel aangemaakt in de
acute fase, dus de afwezigheid van IgM wilt niet zeggen dat je de infectie niet hebt gehad. (IgG blijft
voor altijd in het bloed).
Snelle diagnose bij het kind kan worden gesteld via lichaamsvochten zoals een urine of
speekselcultuur.
Behandeling
CMV zit in de groep van herpes en is een van de weinige infecties die we kunnen behandelen. Deze
behandeling wordt gestart bij specifieke gevallen zoals bij aantasting van het centraal zenuwstelsel of
symptomatische infectie omdat er ook een lijst van bijwerkingen bestaat.
Er bestaat een oraal medicament (valganciclovir) waarbij de therapie zes maanden duurt of een IV-
medicament (ganciclovir) die zes weken duurt.
Preventie van CMV is niet echt mogelijk (geen vaccin beschikbaar), maar aangezien besmetting
gebeurt door contact met zieke kinderen, zou dit contact kunnen beperkt worden.
1.2. Congenitale toxoplasmose
Besmetting
De verwekker van toxoplasmose is het parasiet toxoplasmose gondii. De hoofdgastheer is de kat 
parasiet bevindt zich in de uitwerpselen. Je kan besmet geraken door in contact te komen met deze
uitwerpselen, maar ook door ongewassen groenten te eten die in aanraking zijn geweest met deze
uitwerpselen.
Ook te weinig gebakken vlees van enkele tussengastheren zoals een koe of varken kunnen zorgen
voor een besmetting.
Toxoplasmose is ook een infectie die relatief veel voorkomt, maar deze heeft wel een levenslange
immuniteit (je kan het maar één keer meemaken).
Symptomen
De meerderheid die deze infectie oploopt vertoont geen symptomen (2/3). De symptomen die dan
wel kunnen voorkomen zijn:


2

,  Aantasting hersenen, ogen en lever
 Hersenverkalking
 Hydrocefalie (= waterhoofd door problemen met circulatie van hersenvocht)
 Mentale retardatie
 Chorioretinitis (kan leiden tot blindheid)
 Prematuriteit
 Anemie
 Thrombocytopenie ( huidbloedingen)
 Geelzucht
 Vergrote lever en milt
Bij vroegtijdige vaststelling van toxoplasmose, wordt de zwangerschap onderbroken.
Diagnose
Toxoplasmose wordt vastgesteld door een bloedafname waarbij er wordt gezocht naar de antistoffen
IgM en IgA of een stijging van IgG (vergelijking van bloedwaardes bij geboorte en een paar weken
later).
Behandeling
De behandeling is een lange, intensieve behandeling die bestaat uit een combinatietherapie (van
pyrimethamine, sulfadiazine en spiramycine) die oraal dient ingenomen te worden gedurende een
jaar.
Preventie
Contact vermijden met katten, eten van ongewassen groenten, onvoldoende gebakken vlees,…
1.3. Congenitale Rubella
Besmetting
Rubella is ondertussen vrij zeldzaam geworden aangezien hier een vaccinatie voor bestaat. Indien er
toch een besmetting plaatsvindt tijdens de zwangerschap, is er ook sprake van een spontane abortus
(eindigen dus vanzelf in vruchtdood).
Symptomen
Dienen niet van buiten gekend te worden, enkel weten dat rubella bestaat.
Preventie
Vaccinatie
1.4. Herpes Neonatorum
Besmetting
De verwekker is het herpes simplex virus type 2 = genitale herpes/ (type 1 = koortsblaasjes).
De besmetting gebeurt meestal bij de passage van het kind door het geboortekanaal, dus dit is
eigenlijk een indicatie voor een keizersnede.
Symptomen
 Huid en mucosae (niet enkel de typische blaasjes, maar soms necrotische letsels)
 Encefalitis ( ernstige aantasting van de hersenen waarbij kinderen stuipen en
bewustzijnsvermindering hebben)
 Multi-orgaan falen (lever, hart, nieren,…)


Behandeling

3