VUB 3Bare
Samenvatting Pneumologie
Module inwendige aandoeningen 2021-2022
, Pneumologie
Inhoudstafel pneumologie
1. Anamnese...........................................................................................................................................5
1.1. Hoesten.......................................................................................................................................5
1.1.2. Complicaties bij het hoesten:...............................................................................................6
1.1.3. Pulmonaire aandoening met een (ab)normale borst X-ray ...................................................7
1.2. Haemoptysis: oorzaken en management....................................................................................7
1.3. Dyspnee.......................................................................................................................................8
1.3.1. Oorzaken...............................................................................................................................9
1.4. Thorax pijn.................................................................................................................................10
1.4.1. Oorzaken.............................................................................................................................10
2. Fysieke examinatie...........................................................................................................................10
3. Complemente onderzoeken.............................................................................................................11
3.1. Bronchoscopie, thorascopie, pleurocentesis.............................................................................11
4. Pulmonaire functionele testen.........................................................................................................12
4.1. Spirometrie................................................................................................................................12
4.1.1. Flow-volume loop...............................................................................................................14
4.1.2. Wat is normaal?..................................................................................................................16
4.1.3. Spirometrie normaal patroon.............................................................................................16
4.1.4. Spirometrie obstructief patroon.........................................................................................17
4.1.5. Spirometrie restrictief patroon...........................................................................................17
, Pneumologie
4.1.6. Spirometrie aandoening.....................................................................................................17
4.2. Pulmonaire volumes..................................................................................................................18
4.3. Pulmonaire diffuse capaciteit....................................................................................................20
5. Pneumologie in praktijk....................................................................................................................21
5.1. Obstructieve longaandoeningen................................................................................................21
5.1.1. COPD...................................................................................................................................21
5.1.2. Acute COPD exacerbatie.....................................................................................................26
5.1.3. Asthma................................................................................................................................28
5.1.4. Bronchiëctasieën................................................................................................................29
5.1.5. Cystic fibrose (CF)...............................................................................................................30
5.2. Pneumonie................................................................................................................................31
5.2.1. Pathogenese.......................................................................................................................32
5.2.2. CAP classificatie (1-4)..........................................................................................................32
5.2.3. Behandeling........................................................................................................................33
5.2.4. Necrotiserende pneumonie................................................................................................33
5.2.5. Longabces...........................................................................................................................33
5.2.6. Tuberculose........................................................................................................................34
5.2.7. Covid-19..............................................................................................................................34
5.2.8. Long-covid...........................................................................................................................34
5.3. Pleuravocht................................................................................................................................35
5.3.1. Pleurale effusie...................................................................................................................35
, Pneumologie
5.3.2. Thoracocentese..................................................................................................................35
5.3.3. Etiologie pleuravocht..........................................................................................................35
5.3.4. Atelectase...........................................................................................................................36
5.4. Hemopteu..................................................................................................................................36
5.5. Neuromusculair lijden (restrictief longlijden)............................................................................37
6. Inhalatie therapie.............................................................................................................................38
6.1. Drugs gebruikt voor inhalatie....................................................................................................38
6.2. Correcte inhalatie......................................................................................................................38
6.3. Incorrecte inhalatie....................................................................................................................39
6.4. Factoren die de depositie beïnvloeden......................................................................................39
6.5. Inhalatie toestellen....................................................................................................................39
6.6. pMDI..........................................................................................................................................40
6.6.1. Voordelen en nadelen........................................................................................................40
6.6.2. Verbeteren van coördinatieproblemen..............................................................................40
6.6.3. Spacers voor pMDI: verschillende types.............................................................................41
6.7. Breath-actuated pMDI...............................................................................................................41
6.8. DPI.............................................................................................................................................42
6.8.1. Voordelen en nadelen........................................................................................................42
6.9. Nebulizer...................................................................................................................................42
6.9.1. Voordelen en nadelen........................................................................................................42
6.9.2. Indicaties voor gebruik zijn beperkt....................................................................................43
, Pneumologie
6.10. Keuze van de beste inhalator...................................................................................................44
7. Acute en chronische respiratoire insufficiëntie/falen.......................................................................44
7.1. Respiratoir falen........................................................................................................................44
7.2. Classificatie respiratoir falen......................................................................................................45
7.2.1. Acuut, chronisch en acuut op chronisch.............................................................................45
7.2.2. Classificatie.........................................................................................................................46
8. Multimodaliteit therapie in chronisch respiratoir falen....................................................................48
8.1. Zuurstof therapie in CRF............................................................................................................48
8.1.1. Vergoedingscriteria voor zuurstoftherapie.........................................................................48
8.1.2. Zuurstofbron en apparatuur...............................................................................................49
9. Cardiopulmonary exercise testing (CPET).........................................................................................51
9.1. Indicaties voor CPET..................................................................................................................51
9.2. Bio-energetische basis van werkprestaties................................................................................52
9.3. Comprehensive CPET.................................................................................................................52
9.4. Acute fysiologische aanpassingen tijdens inspanning................................................................53
9.5. Ventilatoir respons....................................................................................................................53
9.6. Take-home messages.................................................................................................................55
, Pneumologie
1. Anamnese
1.1. Hoesten
Hoesten
Functie Droog
Productief: sputum productie of expectoratie
- Excessieve sputum: bronchorrhea
Bronchoiectasis, long abcess, broncj-ho-alveolaire cel
carcinoom, cystic fibrose
Classificatie - Acuut (minder als 3 weken)
o Oorzaak is vaak een infectieus of inflammatoir proces in
de bovenste of onderste luchtwegen
- Subacuut (tussen 3 à 8 weken)
- Chronisch (meer als 8 weken)
o Eerste manifestatie van een chronische hoest is ten
gevolge van een respiratoire aandoening zoals (COPD,
asthma…)
o Oorzaken zijn roken, pollutie, pulmonaire aandoening
met (ab)normale borst X-ray, psychosomatische hoest 1,
idiopatische hoest2
Epidemiologie - Bijna 40% van de ambulante consultaties
- 75 à 90% heeft een oorzaak die gekend is
- 95% succesvolle behandelingen mogelijk
Aspect/kleur: - Waterig
- Mucus
- Purulent
- Bloederig = haemoptysis
Geur - Geur is een anaeroob proces en dan denken we aan een long
abcess
1.1.1. Hoestreflex:
- Hoest is een complex gegeven beïnvloedt door een heel tal factoren, die het hoestreflex
beïnvloeden
1
Hoest zonder medische oorzaak
2
Hoest waarvan we de oorzak niet kennen
, Pneumologie
1.1.2. Complicaties bij het hoesten:
- Hoesten kan gevaarlijk zijn en lijden tot zeer veel complicaties
, Pneumologie
1.1.3. Pulmonaire aandoening met een (ab)normale borst X-ray
Normale X-ray Abnormale X-ray
- Asthma: ziekte van de luchtwegen - COPD: chronische bronchitis,
met verhoogde prikkelbaarheid van belangrijke oorzaak van chronische
de luchtwegen hoest
- Gastro-oesophagaal reflux: zure - Bronchiolitis: infectieus, drugs
reflux vanuit de maag geinduceerd
- Bovenste luchtwegen hoest - Bronchiectasis: dilatatie van de
syndroom: postnasaal drip/ luchtwegen
rhinosinusitis, probleem is in de
neus en de sinussen maar
veroorzaakt wel hoesten
- Medicatie: ACE-inhibitoren, wordt - Cystic fibrose: bv. mucoviscidose
gegeven aan de mensen die
hartfalen hebben
- Luchtwegen compressie
- Tracheobronchomalacia:
verzwakking van de wand van de
luchtwegen, waardoor ze gaan
toeklappen en dus hoesten gaat
veroorzaken
- Interstitiële long aandoening: long
fibrose, verlitteking van de wand
- Chronische hart falen
- Tubercoluse
- Long abcess
- Longkanker
o Minder als 2% van de gevallen
van chronische hoest
o Nieuwe hoest of nieuw patroon
van hoesten bij rokers
o Haemoptysis zonder tekens van
een luchtwegen infectie
1.2. Haemoptysis: oorzaken en management
Haemoptysis
, Pneumologie
Wat is het? - Ophoesten van bloed
- Er is een verschil tussen blood-tinged
sputum en massieve
- Altijd alarmerend! Zelfs bij patiënten
met anticoagulanten
- Doorgedreven onderzoek vereist
- Differentiaaldiagnose: belangrijk om het
onderscheid te kunnen maken
o Hematemesis (van de maag)
o Bloed van de neus of de keel
-
Oorzaken - Pneumonia
- COPD
- Lungcancer
- Bronchiectasis
- Tuberculosis
- Necrotising infections, abcess,
aspergilloma
- Pulmonary embolism/infarction
- Left heart failure, mitral stenosis
- Rare disorders: Goodpasture,
pulmonary-renal syndromes, pulmonary
alveolar hemorrhage, Rendu-Osler-
Weber, ...
Management - CT scan van de thorax
- Blood examinatie: coagulatie testen..
- Bronchoscopie: lokaliseer en isoleer het
bloeden
- Zet de patiënt op zijn zijde waar hij uit
bloedt, zo kun je de goede long nog
preserveren
o Nood aan ondersteunende
therapie (zuurstof) en exacyl
- Intubatie als het nodig is
- Embolisatie van de bronchiale arterie
(angiographie)
1.3. Dyspnee
- Hoe wordt het beschreven en ervaart door de patiënt?
, Pneumologie
- ’s avonds = orthopnea
o Wanneer je ligt? Kan ook denken aan hartfalen
o Speciale omstandigheden?
- Geassocieerd met wheezing? Er is een piepend geluid bij inademen, terwijl wheezing bij het
uitademen
- Stridor? Corpus alienum
- Je kan de graad van severiteit bepalen op een NYHA-schaal
o 1: geen dyspnee, geen beperking van activiteiten
o 2: dyspnee bij hevige intensiteit oefeningen
o 3: dyspnee bij matige intensiteit oefeningen
o 4: dyspnee bij enige vorm van oefeningen, zelfs bij rust
1.3.1. Oorzaken
- Respiratoire aandoening:
o Obstructieve pulmonaire aandoening zoals asthma, COPD
Samenvatting Pneumologie
Module inwendige aandoeningen 2021-2022
, Pneumologie
Inhoudstafel pneumologie
1. Anamnese...........................................................................................................................................5
1.1. Hoesten.......................................................................................................................................5
1.1.2. Complicaties bij het hoesten:...............................................................................................6
1.1.3. Pulmonaire aandoening met een (ab)normale borst X-ray ...................................................7
1.2. Haemoptysis: oorzaken en management....................................................................................7
1.3. Dyspnee.......................................................................................................................................8
1.3.1. Oorzaken...............................................................................................................................9
1.4. Thorax pijn.................................................................................................................................10
1.4.1. Oorzaken.............................................................................................................................10
2. Fysieke examinatie...........................................................................................................................10
3. Complemente onderzoeken.............................................................................................................11
3.1. Bronchoscopie, thorascopie, pleurocentesis.............................................................................11
4. Pulmonaire functionele testen.........................................................................................................12
4.1. Spirometrie................................................................................................................................12
4.1.1. Flow-volume loop...............................................................................................................14
4.1.2. Wat is normaal?..................................................................................................................16
4.1.3. Spirometrie normaal patroon.............................................................................................16
4.1.4. Spirometrie obstructief patroon.........................................................................................17
4.1.5. Spirometrie restrictief patroon...........................................................................................17
, Pneumologie
4.1.6. Spirometrie aandoening.....................................................................................................17
4.2. Pulmonaire volumes..................................................................................................................18
4.3. Pulmonaire diffuse capaciteit....................................................................................................20
5. Pneumologie in praktijk....................................................................................................................21
5.1. Obstructieve longaandoeningen................................................................................................21
5.1.1. COPD...................................................................................................................................21
5.1.2. Acute COPD exacerbatie.....................................................................................................26
5.1.3. Asthma................................................................................................................................28
5.1.4. Bronchiëctasieën................................................................................................................29
5.1.5. Cystic fibrose (CF)...............................................................................................................30
5.2. Pneumonie................................................................................................................................31
5.2.1. Pathogenese.......................................................................................................................32
5.2.2. CAP classificatie (1-4)..........................................................................................................32
5.2.3. Behandeling........................................................................................................................33
5.2.4. Necrotiserende pneumonie................................................................................................33
5.2.5. Longabces...........................................................................................................................33
5.2.6. Tuberculose........................................................................................................................34
5.2.7. Covid-19..............................................................................................................................34
5.2.8. Long-covid...........................................................................................................................34
5.3. Pleuravocht................................................................................................................................35
5.3.1. Pleurale effusie...................................................................................................................35
, Pneumologie
5.3.2. Thoracocentese..................................................................................................................35
5.3.3. Etiologie pleuravocht..........................................................................................................35
5.3.4. Atelectase...........................................................................................................................36
5.4. Hemopteu..................................................................................................................................36
5.5. Neuromusculair lijden (restrictief longlijden)............................................................................37
6. Inhalatie therapie.............................................................................................................................38
6.1. Drugs gebruikt voor inhalatie....................................................................................................38
6.2. Correcte inhalatie......................................................................................................................38
6.3. Incorrecte inhalatie....................................................................................................................39
6.4. Factoren die de depositie beïnvloeden......................................................................................39
6.5. Inhalatie toestellen....................................................................................................................39
6.6. pMDI..........................................................................................................................................40
6.6.1. Voordelen en nadelen........................................................................................................40
6.6.2. Verbeteren van coördinatieproblemen..............................................................................40
6.6.3. Spacers voor pMDI: verschillende types.............................................................................41
6.7. Breath-actuated pMDI...............................................................................................................41
6.8. DPI.............................................................................................................................................42
6.8.1. Voordelen en nadelen........................................................................................................42
6.9. Nebulizer...................................................................................................................................42
6.9.1. Voordelen en nadelen........................................................................................................42
6.9.2. Indicaties voor gebruik zijn beperkt....................................................................................43
, Pneumologie
6.10. Keuze van de beste inhalator...................................................................................................44
7. Acute en chronische respiratoire insufficiëntie/falen.......................................................................44
7.1. Respiratoir falen........................................................................................................................44
7.2. Classificatie respiratoir falen......................................................................................................45
7.2.1. Acuut, chronisch en acuut op chronisch.............................................................................45
7.2.2. Classificatie.........................................................................................................................46
8. Multimodaliteit therapie in chronisch respiratoir falen....................................................................48
8.1. Zuurstof therapie in CRF............................................................................................................48
8.1.1. Vergoedingscriteria voor zuurstoftherapie.........................................................................48
8.1.2. Zuurstofbron en apparatuur...............................................................................................49
9. Cardiopulmonary exercise testing (CPET).........................................................................................51
9.1. Indicaties voor CPET..................................................................................................................51
9.2. Bio-energetische basis van werkprestaties................................................................................52
9.3. Comprehensive CPET.................................................................................................................52
9.4. Acute fysiologische aanpassingen tijdens inspanning................................................................53
9.5. Ventilatoir respons....................................................................................................................53
9.6. Take-home messages.................................................................................................................55
, Pneumologie
1. Anamnese
1.1. Hoesten
Hoesten
Functie Droog
Productief: sputum productie of expectoratie
- Excessieve sputum: bronchorrhea
Bronchoiectasis, long abcess, broncj-ho-alveolaire cel
carcinoom, cystic fibrose
Classificatie - Acuut (minder als 3 weken)
o Oorzaak is vaak een infectieus of inflammatoir proces in
de bovenste of onderste luchtwegen
- Subacuut (tussen 3 à 8 weken)
- Chronisch (meer als 8 weken)
o Eerste manifestatie van een chronische hoest is ten
gevolge van een respiratoire aandoening zoals (COPD,
asthma…)
o Oorzaken zijn roken, pollutie, pulmonaire aandoening
met (ab)normale borst X-ray, psychosomatische hoest 1,
idiopatische hoest2
Epidemiologie - Bijna 40% van de ambulante consultaties
- 75 à 90% heeft een oorzaak die gekend is
- 95% succesvolle behandelingen mogelijk
Aspect/kleur: - Waterig
- Mucus
- Purulent
- Bloederig = haemoptysis
Geur - Geur is een anaeroob proces en dan denken we aan een long
abcess
1.1.1. Hoestreflex:
- Hoest is een complex gegeven beïnvloedt door een heel tal factoren, die het hoestreflex
beïnvloeden
1
Hoest zonder medische oorzaak
2
Hoest waarvan we de oorzak niet kennen
, Pneumologie
1.1.2. Complicaties bij het hoesten:
- Hoesten kan gevaarlijk zijn en lijden tot zeer veel complicaties
, Pneumologie
1.1.3. Pulmonaire aandoening met een (ab)normale borst X-ray
Normale X-ray Abnormale X-ray
- Asthma: ziekte van de luchtwegen - COPD: chronische bronchitis,
met verhoogde prikkelbaarheid van belangrijke oorzaak van chronische
de luchtwegen hoest
- Gastro-oesophagaal reflux: zure - Bronchiolitis: infectieus, drugs
reflux vanuit de maag geinduceerd
- Bovenste luchtwegen hoest - Bronchiectasis: dilatatie van de
syndroom: postnasaal drip/ luchtwegen
rhinosinusitis, probleem is in de
neus en de sinussen maar
veroorzaakt wel hoesten
- Medicatie: ACE-inhibitoren, wordt - Cystic fibrose: bv. mucoviscidose
gegeven aan de mensen die
hartfalen hebben
- Luchtwegen compressie
- Tracheobronchomalacia:
verzwakking van de wand van de
luchtwegen, waardoor ze gaan
toeklappen en dus hoesten gaat
veroorzaken
- Interstitiële long aandoening: long
fibrose, verlitteking van de wand
- Chronische hart falen
- Tubercoluse
- Long abcess
- Longkanker
o Minder als 2% van de gevallen
van chronische hoest
o Nieuwe hoest of nieuw patroon
van hoesten bij rokers
o Haemoptysis zonder tekens van
een luchtwegen infectie
1.2. Haemoptysis: oorzaken en management
Haemoptysis
, Pneumologie
Wat is het? - Ophoesten van bloed
- Er is een verschil tussen blood-tinged
sputum en massieve
- Altijd alarmerend! Zelfs bij patiënten
met anticoagulanten
- Doorgedreven onderzoek vereist
- Differentiaaldiagnose: belangrijk om het
onderscheid te kunnen maken
o Hematemesis (van de maag)
o Bloed van de neus of de keel
-
Oorzaken - Pneumonia
- COPD
- Lungcancer
- Bronchiectasis
- Tuberculosis
- Necrotising infections, abcess,
aspergilloma
- Pulmonary embolism/infarction
- Left heart failure, mitral stenosis
- Rare disorders: Goodpasture,
pulmonary-renal syndromes, pulmonary
alveolar hemorrhage, Rendu-Osler-
Weber, ...
Management - CT scan van de thorax
- Blood examinatie: coagulatie testen..
- Bronchoscopie: lokaliseer en isoleer het
bloeden
- Zet de patiënt op zijn zijde waar hij uit
bloedt, zo kun je de goede long nog
preserveren
o Nood aan ondersteunende
therapie (zuurstof) en exacyl
- Intubatie als het nodig is
- Embolisatie van de bronchiale arterie
(angiographie)
1.3. Dyspnee
- Hoe wordt het beschreven en ervaart door de patiënt?
, Pneumologie
- ’s avonds = orthopnea
o Wanneer je ligt? Kan ook denken aan hartfalen
o Speciale omstandigheden?
- Geassocieerd met wheezing? Er is een piepend geluid bij inademen, terwijl wheezing bij het
uitademen
- Stridor? Corpus alienum
- Je kan de graad van severiteit bepalen op een NYHA-schaal
o 1: geen dyspnee, geen beperking van activiteiten
o 2: dyspnee bij hevige intensiteit oefeningen
o 3: dyspnee bij matige intensiteit oefeningen
o 4: dyspnee bij enige vorm van oefeningen, zelfs bij rust
1.3.1. Oorzaken
- Respiratoire aandoening:
o Obstructieve pulmonaire aandoening zoals asthma, COPD
