Samenvatting Literatuur
Week 1
College 1.1
Hfdst. 12 ~ The four conditions for perfect competition – Frank &
Cartwright
Om te voorspellen wat de output zijn die een bedrijf zal produceren, hebben economen de theorie
van perfecte competitie ontwikkeld. Hiervoor zijn vier voorwaarden:
1. Bedrijven verkopen een gestandaardiseerd product
a. In een perfecte competitieve markt, het product dat door de ene onderneming
wordt verkocht, wordt verondersteld een perfecte vervanging te zijn voor het
product dat door een andere onderneming wordt verkocht
b. Dit komt niet vaak voor in de praktijk
c. Dit komt alleen in de agrarische sector bijna voor
2. Bedrijven zijn prijsnemers
a. Dit betekent dat de individuele onderneming de marktprijs van het product
behandelt zoals gegeven
b. Het moet geloven dat de marktprijzen niet worden beïnvloed bij hoeveel output het
produceert
3. Vrije in- en uitgang, met perfecte mobiele productiefactoren op de lange termijn
a. Eén implicatie van deze voorwaarde is dat als een bedrijf een winstgevende zakelijke
kans op een bepaald tijdstip en een bepaalde locatie waarneemt, kan het de
productiefactoren inhuren die nodig zijn om hiervan te profiteren
b. Evenzo, als zijn huidige onderneming niet langer aantrekkelijk lijkt in relatie tot
alternatieve zakelijke ondernemingen, is het vrij om zijn productiefactoren te
ontladen, die zich dan zullen verplaatsen naar sectoren waar de kansen groter zijn
c. Maar niemand gelooft dat resources perfect mobiel zijn
4. Bedrijven en klanten hebben perfecte informatie
a. Een bedrijf heeft geen reden om zijn huidige industrie te verlaten als hij geen manier
heeft om te weten over het bestaan van meer winstgevende kansen ergens anders
b. Voor een klant geldt hetzelfde. Een klant heeft geen motief om te switchen van een
hoog geprijsd product naar een laag geprijsd product als zij niet weet over het
bestaan van de ander
Bijna geen markten voldoen aan alle vier de voorwaarden. Perfecte competitie is een geïdealiseerd
concept.
Hand in hand: op zoek naar de juiste balans tussen marktwerking en
overheidsingrijpen in de gezondheidszorg – M. Varkevisser
1. Inleiding
Er is sprake van een complex geheel van wetten, regels en betalingen die in samenhang de basis van
ons zorgstelsel vormen.
2. Geen vrije marktwerking
Bij de organisatie van gezondheidszorg wordt steeds meer gebruik gemaakt van marktprikkels. Voor
de afstemming van vraag en aanbod van zorg wordt niet langer vertrouwd op gedetailleerde aanbod-
,en prijsregulering door de overheid. Onderlinge concurrentie wordt nu belangrijker. Veel prijzen zijn
nu onderhandelbaar tussen zorgaanbieders en verzekeraars en staan niet meer vast.
De gezondheidszorg heeft veel specifieke kenmerken die maken ‘de onzichtbare hand van de markt’.
De gezondheidszorg komt niet overeen met de kenmerken van de perfecte marktwerking:
- Er is geen sprake van homogene producten en diensten ze zijn zeer heterogeen
- Zorgaanbieders hebben niet allemaal een verwaarloosbaar klein marktaandeel dus ze zijn
geen machteloze prijsnemers
- De toe- en uittreding is niet vrij er gelden veel strenge voorwaarden
- De zorgmarkten zijn niet transparant niemand beschikt over alle benodigde informatie
3. Gereguleerde marktwerking
Nederland heeft een zorgstelsel met veel particulier initiatief, in de vorm van private zorgaanbieders
en private zorgverzekeraars. Maar dit wel in combinatie met strakke overheidsregulering. Vanaf de
jaren 90 is er steeds meer een marktwerking.
Er zijn nu 3 verschillende onderling samenhangende markten:
- Zorgverleningsmarkt patiënten kunnen hier vrij kiezen uit de aanwezige zorgaanbieders
- Zorgverzekeringsmarkt iedere Nederlander mag één keer per jaar van zorgverzekeraar of
verzekeringspolis wisselen
- Zorginkoopmarkt zorgverzekeraars onderhandelen met zorgaanbieders over welke zorg
tegen welke voorwaarden wordt geleverd. Zij hoeven niet met iedere aanbieder een contract
aan te gaan
4. Mededingingstoezicht
Hiervoor is de Autoriteit Consument & Markt (ACM) verantwoordelijk. Er zijn een paar regels in de
mededingingswet:
- Het is niet toegestaan om via onderlinge samenwerking de concurrentie uit te schakelen
- Een eventuele machtspositie mag niet worden misbruikt
- Het is verplicht om vooraf toestemming te vragen voor een fusie
5. Keuzegedrag van patiënten
Voor het functioneren van het Nederlandse zorgstelsel met gereguleerde marktwerking is het van
belang dat een voldoende grote groep patiënten bewust voor een bepaalde zorgaanbieder kiest of
zich hierbij laat adviseren.
6. Faillissement en winstuitkering
Sinds de gereguleerde marktwerking is onderlinge concurrentie belangrijk en zijn de inkomsten van
zorgaanbieders niet langer gegarandeerd in standaard budgetten. Om de marktwerking te laten
werken is het belangrijk dat het voortbestaan van afzonderlijke zorgaanbieders niet vanzelfsprekend
is.
Tegenwoordig is er geen rol voor de overheid in het voorkomen van faillissementen. Bij faillissement
staat de zorgplicht van de verzekeraars centraal. De verzekeraars moeten hun verzekerden
onderbrengen bij een andere instantie.
Het Nederlandse zorgstelsel – Ministerie VWS
Inleiding
Het zorgstelsel in Nederland wordt geregeld met vier stelselwetten:
- De Zorgverzekeringswet (Zvw)
- De Wet langdurige zorg (Wlz)
, - De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
- De Jeugdwet
De Zorgverzekeringswet
De vergoeding van de curatieve zorg in Nederland wordt geregeld met de Zvw. De overheid is
betrokken bij de invulling van de Zvw en stelt publieke randvoorwaarden:
- Burgers zijn verplicht een zorgverzekering af te sluiten en zijn vrij in het kiezen van een
verzekeraar
- Zorgverzekeraars moeten burgers accepteren, ongeacht hun gezondheidstoestand
- De premie van een aangeboden polis is gelijk voor iedere verzekerde
- Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht
- De inhoud van het basispakket is wettelijk bepaald
Basispakket
De rijksoverheid is eindverantwoordelijk voor de inhoud en omvang van het wettelijk verzekerde
zorgpakket. Zij laten zich daarbij adviseren door het Zorginstituut Nederland.
Daarnaast kunnen zorgverzekeraars aanvullende pakketten aanbieden voor extra zorg.
Kwaliteit
Burgers, zorgverzekeraars en zorgaanbieders zijn van belang bij de Zvw. Zij hebben allemaal een rol
in het sturen van de kwaliteit van de geleverde zorg en de kwaliteit van de verzekering.
De burgers kunnen ieder jaar van zorgaanbieder wisselen voor een betere of goedkopere. Hierdoor
moeten de zorgverzekeringsconcerns werken om de burgers te lokken. Als burgers niet tevreden zijn
met de kwaliteit van zorg of de verzekering kunnen ze naar onafhankelijke instanties toestappen.
De zorgverzekeraars controleren de kwaliteit en doelmatigheid van zorg wanneer zij dit inkopen. Het
budget voor de zorg staat vast, dus ze moeten ook doelmatig inkopen.
De zorgaanbieders bepalen hoe de zorg wordt geleverd. Hiervoor zijn kwaliteitsrichtlijnen opgesteld
binnen de beroepsgroep.
Toezicht
Voor het toezicht op de kwaliteitseisen zijn er verschillende overheidsinstanties:
- De Nederlandse Zorgautoriteit ziet erop toe de Zvw rechtmatig wordt uitgevoerd en is de
marktmeester op de zorgmarkten
- De Autoriteit Consument & Markt ziet toe op de mededinging in de zorg in het belang van
patiënten en verzekerden
- De Inspectie voor de Gezondheidszorg houdt toezicht en handhaaft op de kwaliteit en
veiligheid van zorg
De Wet langdurige zorg
Deze wet is er voor mensen die permanent toezicht of 24-uurszorg in de nabijheid nodig hebben.
Deze wet vervangt de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). De Wlz wordt op landelijk
niveau in opdracht van de rijksoverheid uitgevoerd door Wlz-uitvoerders. De Wlz is een verplichte
volksverzekering op basis van solidariteit: iedereen die in Nederland inkomstenbelasting afdraagt,
betaalt er premie voor.
, Kwaliteit
De cliënten en hun vertegenwoordigers, het Rijk, het CIZ, de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza), de
zorgkantoren en de zorgaanbieders zijn de belangrijkste partijen bij de Wlz. Samen bepalen zij de
kwaliteit van de wet en de vergoede zorg.
Zorg uit de Wlz
De meest voorkomende functies uit de Wlz zijn:
- Verblijf in een instelling
- Persoonlijke verzorging
- Verpleging
- Wlz-behandeling
- Vervoer van en naar de dagbesteding en dagbehandeling
Toegang tot zorg
Wie de meest zware en intensieve zorg nodig heeft, kan zich melden bij het CIZ. Het CIZ bepaalt de
indicatie van de zorg en vervolgens informeren zij het zelfstandig werkende zorgkantoor.
De Wet maatschappelijke ondersteuning
De gemeenten hebben de opdracht gekregen om mensen met een beperking ondersteuning te
bieden.
De Jeugdwet
De gemeente is nu voor deze wet verantwoordelijk. Bij de Jeugdwet gaat het om ondersteuning, hulp
en zorg voor jeugdigen en hun families bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen
en stoornissen.
College 1.2
§6.3 ~ Asymmetrische informatie en aanbodgeïnduceerde vraag –
Schut & Varkevisser
Vaak is de patiënt niet in staat zelf te beoordelen welke soort en hoeveelheid medische zorg
noodzakelijk is. Met andere woorden, consumenten zijn vaak onvoldoende geïnformeerd over de
technische productierelatie tussen medische hulp en gezondheid. Dit betekent dat de
productiefunctie h van gezondheid niet deterministisch is, maar dat de gezondheidsuitkomst een
stochastische variabele is waarover de consument meestal wel een zeker idee heeft in de vorm van
een verdeling f(h). Tegen deze onzekerheid kan men zich niet verzekeren. Wel kan de onzekerheid
worden gereduceerd door het inwinnen van additionele informatie over h.
In het uiterste geval resulteert het vragen van informatie feitelijk in het delegeren van de
beslissingsmacht aan de arts als belangenbehartiger (agent) van de patiënt. Of de consument al dan
niet een doktersadvies zal vragen (kopen), hangt af van de verwachte nutswinst daarvan. De
aanbieder kan zijn medische kennis gebruiken om de vraag naar zijn diensten te beïnvloeden. Deze
situatie kan aanleiding geven tot aanbodgeïnduceerde vraag.
6.3.1 Agentschaprelatie en aanbodgeïnduceerde vraag
Er zijn drie typen gebruik van medische hulp:
- Type 1 gebruik van medische hulp op initiatief van de patiënt zelf. De invloed van
zorgaanbieders is beperkt of afwezig
- Type 2 gebruik van medische hulp verstrekt door andere aanbieders dan de voorschrijver
van die zorg
Week 1
College 1.1
Hfdst. 12 ~ The four conditions for perfect competition – Frank &
Cartwright
Om te voorspellen wat de output zijn die een bedrijf zal produceren, hebben economen de theorie
van perfecte competitie ontwikkeld. Hiervoor zijn vier voorwaarden:
1. Bedrijven verkopen een gestandaardiseerd product
a. In een perfecte competitieve markt, het product dat door de ene onderneming
wordt verkocht, wordt verondersteld een perfecte vervanging te zijn voor het
product dat door een andere onderneming wordt verkocht
b. Dit komt niet vaak voor in de praktijk
c. Dit komt alleen in de agrarische sector bijna voor
2. Bedrijven zijn prijsnemers
a. Dit betekent dat de individuele onderneming de marktprijs van het product
behandelt zoals gegeven
b. Het moet geloven dat de marktprijzen niet worden beïnvloed bij hoeveel output het
produceert
3. Vrije in- en uitgang, met perfecte mobiele productiefactoren op de lange termijn
a. Eén implicatie van deze voorwaarde is dat als een bedrijf een winstgevende zakelijke
kans op een bepaald tijdstip en een bepaalde locatie waarneemt, kan het de
productiefactoren inhuren die nodig zijn om hiervan te profiteren
b. Evenzo, als zijn huidige onderneming niet langer aantrekkelijk lijkt in relatie tot
alternatieve zakelijke ondernemingen, is het vrij om zijn productiefactoren te
ontladen, die zich dan zullen verplaatsen naar sectoren waar de kansen groter zijn
c. Maar niemand gelooft dat resources perfect mobiel zijn
4. Bedrijven en klanten hebben perfecte informatie
a. Een bedrijf heeft geen reden om zijn huidige industrie te verlaten als hij geen manier
heeft om te weten over het bestaan van meer winstgevende kansen ergens anders
b. Voor een klant geldt hetzelfde. Een klant heeft geen motief om te switchen van een
hoog geprijsd product naar een laag geprijsd product als zij niet weet over het
bestaan van de ander
Bijna geen markten voldoen aan alle vier de voorwaarden. Perfecte competitie is een geïdealiseerd
concept.
Hand in hand: op zoek naar de juiste balans tussen marktwerking en
overheidsingrijpen in de gezondheidszorg – M. Varkevisser
1. Inleiding
Er is sprake van een complex geheel van wetten, regels en betalingen die in samenhang de basis van
ons zorgstelsel vormen.
2. Geen vrije marktwerking
Bij de organisatie van gezondheidszorg wordt steeds meer gebruik gemaakt van marktprikkels. Voor
de afstemming van vraag en aanbod van zorg wordt niet langer vertrouwd op gedetailleerde aanbod-
,en prijsregulering door de overheid. Onderlinge concurrentie wordt nu belangrijker. Veel prijzen zijn
nu onderhandelbaar tussen zorgaanbieders en verzekeraars en staan niet meer vast.
De gezondheidszorg heeft veel specifieke kenmerken die maken ‘de onzichtbare hand van de markt’.
De gezondheidszorg komt niet overeen met de kenmerken van de perfecte marktwerking:
- Er is geen sprake van homogene producten en diensten ze zijn zeer heterogeen
- Zorgaanbieders hebben niet allemaal een verwaarloosbaar klein marktaandeel dus ze zijn
geen machteloze prijsnemers
- De toe- en uittreding is niet vrij er gelden veel strenge voorwaarden
- De zorgmarkten zijn niet transparant niemand beschikt over alle benodigde informatie
3. Gereguleerde marktwerking
Nederland heeft een zorgstelsel met veel particulier initiatief, in de vorm van private zorgaanbieders
en private zorgverzekeraars. Maar dit wel in combinatie met strakke overheidsregulering. Vanaf de
jaren 90 is er steeds meer een marktwerking.
Er zijn nu 3 verschillende onderling samenhangende markten:
- Zorgverleningsmarkt patiënten kunnen hier vrij kiezen uit de aanwezige zorgaanbieders
- Zorgverzekeringsmarkt iedere Nederlander mag één keer per jaar van zorgverzekeraar of
verzekeringspolis wisselen
- Zorginkoopmarkt zorgverzekeraars onderhandelen met zorgaanbieders over welke zorg
tegen welke voorwaarden wordt geleverd. Zij hoeven niet met iedere aanbieder een contract
aan te gaan
4. Mededingingstoezicht
Hiervoor is de Autoriteit Consument & Markt (ACM) verantwoordelijk. Er zijn een paar regels in de
mededingingswet:
- Het is niet toegestaan om via onderlinge samenwerking de concurrentie uit te schakelen
- Een eventuele machtspositie mag niet worden misbruikt
- Het is verplicht om vooraf toestemming te vragen voor een fusie
5. Keuzegedrag van patiënten
Voor het functioneren van het Nederlandse zorgstelsel met gereguleerde marktwerking is het van
belang dat een voldoende grote groep patiënten bewust voor een bepaalde zorgaanbieder kiest of
zich hierbij laat adviseren.
6. Faillissement en winstuitkering
Sinds de gereguleerde marktwerking is onderlinge concurrentie belangrijk en zijn de inkomsten van
zorgaanbieders niet langer gegarandeerd in standaard budgetten. Om de marktwerking te laten
werken is het belangrijk dat het voortbestaan van afzonderlijke zorgaanbieders niet vanzelfsprekend
is.
Tegenwoordig is er geen rol voor de overheid in het voorkomen van faillissementen. Bij faillissement
staat de zorgplicht van de verzekeraars centraal. De verzekeraars moeten hun verzekerden
onderbrengen bij een andere instantie.
Het Nederlandse zorgstelsel – Ministerie VWS
Inleiding
Het zorgstelsel in Nederland wordt geregeld met vier stelselwetten:
- De Zorgverzekeringswet (Zvw)
- De Wet langdurige zorg (Wlz)
, - De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)
- De Jeugdwet
De Zorgverzekeringswet
De vergoeding van de curatieve zorg in Nederland wordt geregeld met de Zvw. De overheid is
betrokken bij de invulling van de Zvw en stelt publieke randvoorwaarden:
- Burgers zijn verplicht een zorgverzekering af te sluiten en zijn vrij in het kiezen van een
verzekeraar
- Zorgverzekeraars moeten burgers accepteren, ongeacht hun gezondheidstoestand
- De premie van een aangeboden polis is gelijk voor iedere verzekerde
- Zorgverzekeraars hebben een zorgplicht
- De inhoud van het basispakket is wettelijk bepaald
Basispakket
De rijksoverheid is eindverantwoordelijk voor de inhoud en omvang van het wettelijk verzekerde
zorgpakket. Zij laten zich daarbij adviseren door het Zorginstituut Nederland.
Daarnaast kunnen zorgverzekeraars aanvullende pakketten aanbieden voor extra zorg.
Kwaliteit
Burgers, zorgverzekeraars en zorgaanbieders zijn van belang bij de Zvw. Zij hebben allemaal een rol
in het sturen van de kwaliteit van de geleverde zorg en de kwaliteit van de verzekering.
De burgers kunnen ieder jaar van zorgaanbieder wisselen voor een betere of goedkopere. Hierdoor
moeten de zorgverzekeringsconcerns werken om de burgers te lokken. Als burgers niet tevreden zijn
met de kwaliteit van zorg of de verzekering kunnen ze naar onafhankelijke instanties toestappen.
De zorgverzekeraars controleren de kwaliteit en doelmatigheid van zorg wanneer zij dit inkopen. Het
budget voor de zorg staat vast, dus ze moeten ook doelmatig inkopen.
De zorgaanbieders bepalen hoe de zorg wordt geleverd. Hiervoor zijn kwaliteitsrichtlijnen opgesteld
binnen de beroepsgroep.
Toezicht
Voor het toezicht op de kwaliteitseisen zijn er verschillende overheidsinstanties:
- De Nederlandse Zorgautoriteit ziet erop toe de Zvw rechtmatig wordt uitgevoerd en is de
marktmeester op de zorgmarkten
- De Autoriteit Consument & Markt ziet toe op de mededinging in de zorg in het belang van
patiënten en verzekerden
- De Inspectie voor de Gezondheidszorg houdt toezicht en handhaaft op de kwaliteit en
veiligheid van zorg
De Wet langdurige zorg
Deze wet is er voor mensen die permanent toezicht of 24-uurszorg in de nabijheid nodig hebben.
Deze wet vervangt de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ). De Wlz wordt op landelijk
niveau in opdracht van de rijksoverheid uitgevoerd door Wlz-uitvoerders. De Wlz is een verplichte
volksverzekering op basis van solidariteit: iedereen die in Nederland inkomstenbelasting afdraagt,
betaalt er premie voor.
, Kwaliteit
De cliënten en hun vertegenwoordigers, het Rijk, het CIZ, de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza), de
zorgkantoren en de zorgaanbieders zijn de belangrijkste partijen bij de Wlz. Samen bepalen zij de
kwaliteit van de wet en de vergoede zorg.
Zorg uit de Wlz
De meest voorkomende functies uit de Wlz zijn:
- Verblijf in een instelling
- Persoonlijke verzorging
- Verpleging
- Wlz-behandeling
- Vervoer van en naar de dagbesteding en dagbehandeling
Toegang tot zorg
Wie de meest zware en intensieve zorg nodig heeft, kan zich melden bij het CIZ. Het CIZ bepaalt de
indicatie van de zorg en vervolgens informeren zij het zelfstandig werkende zorgkantoor.
De Wet maatschappelijke ondersteuning
De gemeenten hebben de opdracht gekregen om mensen met een beperking ondersteuning te
bieden.
De Jeugdwet
De gemeente is nu voor deze wet verantwoordelijk. Bij de Jeugdwet gaat het om ondersteuning, hulp
en zorg voor jeugdigen en hun families bij opgroei- en opvoedingsproblemen, psychische problemen
en stoornissen.
College 1.2
§6.3 ~ Asymmetrische informatie en aanbodgeïnduceerde vraag –
Schut & Varkevisser
Vaak is de patiënt niet in staat zelf te beoordelen welke soort en hoeveelheid medische zorg
noodzakelijk is. Met andere woorden, consumenten zijn vaak onvoldoende geïnformeerd over de
technische productierelatie tussen medische hulp en gezondheid. Dit betekent dat de
productiefunctie h van gezondheid niet deterministisch is, maar dat de gezondheidsuitkomst een
stochastische variabele is waarover de consument meestal wel een zeker idee heeft in de vorm van
een verdeling f(h). Tegen deze onzekerheid kan men zich niet verzekeren. Wel kan de onzekerheid
worden gereduceerd door het inwinnen van additionele informatie over h.
In het uiterste geval resulteert het vragen van informatie feitelijk in het delegeren van de
beslissingsmacht aan de arts als belangenbehartiger (agent) van de patiënt. Of de consument al dan
niet een doktersadvies zal vragen (kopen), hangt af van de verwachte nutswinst daarvan. De
aanbieder kan zijn medische kennis gebruiken om de vraag naar zijn diensten te beïnvloeden. Deze
situatie kan aanleiding geven tot aanbodgeïnduceerde vraag.
6.3.1 Agentschaprelatie en aanbodgeïnduceerde vraag
Er zijn drie typen gebruik van medische hulp:
- Type 1 gebruik van medische hulp op initiatief van de patiënt zelf. De invloed van
zorgaanbieders is beperkt of afwezig
- Type 2 gebruik van medische hulp verstrekt door andere aanbieders dan de voorschrijver
van die zorg
