Samenvatting STEM - Thijs Eeckhout

STEM
1. INLEIDING
1.1STEM: EEN MODEGRIL OF UITDAGING?
STEM = noodzaak
Noodzaak wordt vertaald in het STEM-actieplan en het STEM-kader (houvast voor het
werkveld bij het uitbouwen van STEM-onderwijs)
Uitdagingen voor kwaliteit STEM-activiteiten
1) Nood aan meet inhoudelijke en didactische opbouw van STEM-lessen
2) Er moet meer doelgericht, evenwichtig en geïntegreerd gewerkt worden
3) Meer afstemming en samenwerking binnen een onderwijsteam
à Uitdagingen noodzakelijk om onderzoekend, probleemoplossend en creatief denken in
het basisonderwijs te bevorderen

1.2WAAROM IS STEM BELANGRIJK ?
- Leven in een snel veranderende kennismaatschappij
- Technologische, wetenschappelijke en ICT-ontwikkelingen steeds grotere invloed
op ons dagelijks leven
 Nieuwsgierigheid, kritische zin, vragen stellen en betrokkenheid belangrijke
eigenschappen
- Economische, maatschappelijke en persoonsgebonden redenen


2. EEN KADER VOOR STEM IN HET BASISONDERWIJS
2.1STEM IN HET BUITENLAND
STEM is wereldwijd aanwezig en niet weg te denken uit de huidige maatschappij
- Wetenschappers voeren onderzoek, ingenieurs gaan steeds verder in onze kennis
- Mensen zijn gemotiveerd om levenslang te leren
- Wetenschappelijke kennis wordt door heel wat mensen gebruikt voor hun werk,
hobby of in het dagelijks leven

2.2STEM IN HET VLAAMSE ONDERWIJS
2.2.1 WAT IS STEM?
Science (wetenschappen) à samenhangend geheel dat wordt ingezet om
Technology (techniek) complexe vragen en levensechte
problemen op te
Engineering (bouwkunde) lossen
Mathematics (wiskunde)
- Motivatie
 Kwaliteitsvol onderwijs moet aantrekkelijk aanbod voorzien zodat kinderen zich
in STEM kunnen verdiepen
 Aansluiten bij waarden, interesses en leefwereld van kinderen
- Sociale interactie
 Kinderen moeten in staat zijn om met elkaar in gesprek te gaan
 Samen een oplossing voor het probleem vinden
- Voorkennis
 Nieuwe kennis en vaardigheden moeten gekoppeld worden aan kennis en
vaardigheden waarover het kind al beschikt
- Proces
 STEM-processen: redeneren, onderzoeken, ontwerpen, probleemoplossend
denken, ….
 Op een creatieve manier benaderen

1

, 2.2.2 STEM-KADER
= algemeen kader met een korte beschrijving en verduidelijking van wat STEM is en wat
er nodig is om aan goed STEM-onderwijs te doen
- Richt zich zowel op STEM-geletterdheid als op STEM-specialisatie
- Bevat belangrijke STEM-principes en doelstellingen die belangrijk zijn bij het
organiseren van STEM-activiteiten
 Principe: interactie tussen STEM-componenten met behoud eigenheid van elke
component
 Vaardigheden: probleemoplossend leren, vaardig en creatief onderzoeken en
ontwerpen
 21e-eeuwse competenties: denken, redeneren, modelleren, abstraheren,
strategisch gebruiken en ontwikkelen van technologieën

2.2.3 STEM-ACTIEPLAN
Zorgt voor vernieuwend, inhoudelijk en uitdagend STEM-onderwijs zodat jongeren kiezen
voor een STEM-richting en een STEM-job.
Acht doelstellingen:
1) Aanbieden aantrekkelijk STEM-onderwijs
2) Versterken van leraren, opleiders en begeleiders
3) Verbeteren van het proces van studie- en loopbaankeuze
4) Meer meisjes in STEM-richtingen en beroepen
5) Inzetten op excellentie
6) Aanpassen van opleidingsaanbod
7) Aanmoedigen van sectoren, bedrijven en kennisinstellingen
8) Verhogen van maatschappelijke waardering van technische beroepen


2.3STEM IN DE LERARENOPLEIDING
2.3.1 MODEL: STEM VOOR DE BASIS
Geeft visueel weer waaraan een STEM-coach in het basisonderwijs moet voldoen




De fysische wereld
- Levende natuur, niet-levende natuur en alle technische relaties

2

, - Centraal in het STEM-onderwijs
- Wereld van waaruit alles vertrekt
- Kinderen, wetenschappers, ingenieurs stellen er vragen over zodat ze deze
kunnen gebruiken maar ook kunnen nadenken over het verder ontwerpen ervan

Succesfactoren
Als coach moet je over zoveel mogelijk attitudes beschikken zodat het succes in het
vormgeven van STEM-onderwijs te verzekeren
1) Verwondering door de reële wereld
2) Passie voor het ontdekken en ontwerpen
3) Nieuwsgierigheid naar e reële wereld
4) Zelfvertrouwen en durf: competent voelen als coach, STEM-
uitdagingen aangaan, kind durven loslaten
5) Aandacht voor diversiteit: aandacht besteden aan verschillende
ideeën en visies van kinderen
6) Leerbereidheid: steeds bereid zijn om bij te leren

STEM-geletterd
Zodat je STEM-onderwijs correct kan toepassen en onderwijzen
- Bewustzijn dat wetenschap, techniek, engineering en wiskunde in onze moderne
maatschappij verschillende rollen vervullen
- Vertrouwd zijn met een aantal belangrijkrijke concepten die horen bij
een bepaald discipline
- Basiskennis hebben om de verschillende disciplines te begrijpen
en toe te passen zodat men er in slaagt problemen op te lossen
door nieuwe producten en processen te creëren
- Zien en ontdekken van STEM in de echte wereld
- Verbanden kunnen leggen met STEM in de realiteit, in bedrijven, in
onderzoekscentra, …

STEM-specialisatie = verregaande vorm van STEM-geletterdheid (bewust keuze voor
STEM-richting of STEM-job)
21e eeuw competenties
Nodig om tot een onderzoekende houding te komen
- Cognitieve competenties: kritische, innovatief en creatief denken
- Interpersoonlijke competenties: communicatie, samenwerking,
verantwoordelijkheid en flexibiliteit
- Intrapersoonlijke competenties: initiatief nemen en metacognitie

De praktijk
= Didactische inzichten en tools die de coach heeft om STEM in de klas te brengen
- Doelen bereiken door aandacht te besteden aan de elementen van
goed onderwijs
 Onderzoekend leren
 Ontwerpend leren
 Samenwerkend leren
 Dialoog en debat
 Exploreren
- Doelgericht werken
- Leefwereld van de kinderen gebruiken als vertrekpunt voor STEM-les




De STEM-leerling
Er wordt aan de STEM-geletterdheid gewerkt aan de hand van de 21 e eeuw competenties
à Op dezelfde manier opgebouwd als STEM-coach


3