Hoorcollege 13
17e-eeuws NL: 'Kunstmarkt & Kunstproductie'
Situatie in de Republiek der Nederlanden
In al die centra in noordelijke NL / republiek spelen de kerk en vorsten een beperkte rol.
Geen staatskerk. Daarom weinig altaarstukken. Ze zijn er wel, maar ze zijn kleiner, want
dan waren ze bedoeld voor een katholieke. Maar niet zo’n enorm werk als dat van
Rubens natuurlijk (Dat was bedoeld om te overtuigen)
Huizen:
Waarom zo weinig 17e-eeuwse NL huizen over? = grootschalige renovaties
Reconstructie zaal Rembrandt huis, gebaseerd op:
… Toen Rembrandt failliet ging is er in 1656 een boedel inventaris opgeschreven.
spullen uit Rembrandt huis verkocht om schuldeisers af te betalen.
… werken waarop zijn interieur op is afgebeeld.
… Van Rembrandt’ overlijdensinventaris 1669: wat hij in huis had.
Dingen die standaard missen van zo’n inventaris: dingen die geërfd zijn; dingen
die vast zitten (“vastgoed”) zoals kast; schilderij in de muur; open haard etc..
BRONNEN voor hoe die burgerhuizen uitzagen, zijn o.a.:
- inventarissen
- interieurstukken (schilderijen, tekeningen, etsen, etc.)
- poppenhuizen*
*Petronella Oortman meest bruikbare poppenhuizen als bron…
Waarom? zij wilde: alles in verhouding + alle materialen die je ziet
in het oorspronkelijke materiaal wilde hebben + huis zou heel goed
mogelijk representatie van haar huis kunnen zijn. Zij leefde in de
einde van de 17e eeuw.
, KUNSTMARKT & kijken vanuit sociaaleconomisch standpunt
Sociaaleconomisch onderzoek
‘Sociaaleconomisch onderzoek’ (gebaseerd op archiefbronnen, zoals inventarissen of
huwelijksakten) (maar niet op schilderijen zelf), is belangrijk onderdeel kunsthistorisch
onderzoek.
In de Republiek waren belangrijkste opdrachtgevers de burgers. Daarom waren de
soorten kunstwerken en afgebeelde thema’s divers.
Uit een sociaaleconomisch onderzoek (o.a. onderzoek naar inventarissen) is gebleken,
dat in de 17e eeuw Bijbelse thema’s in kunst afnemen; de vraag naar portretten
hetzelfde blijft, en de vraag naar landschappen stijgt.
Waarom werk Amsterdam belangrijk kunstcentrum na 1580?
- er zijn veel mensen in Noorden: te maken met immigratie: veel immigratie naar A’dam
(o.a. door afsluiting schelde), en tussen die immigranten veel kunstenaars. Kortom: veel
kunstenaars => groot aanbod kunst
- Meer inkomsten; burgers houden geld over ! groei koopkracht ! vraag naar
luxegoederen groeit, zoals schilderkunst; schilderijen; kleding; zwaar gedecoreerd
aardewerk, etc. Kortom: stijging inkomen => stijging vraag naar kunst
KUNSTPRODUCTIE
Concurrentie & druk op de kunstenaars
Stijging kunstvraag en kunstaanbod, legt druk op de kunstenaars: concurreren is nodig.
Kunstenaars ontwikkelde verschillende manieren om hun inkomen te verhogen, o.a. door:
Proces- & product innovatie
• Proces innovatie (technische innovatie): productie vergroten door nieuwe technieken
te introduceren (terugbrengen van de productiekosten), zonder de waarde van het
product te verlagen. Oftewel: hoe je iets maakt: het proces. Iets sneller goedkoper
maken maar voor hetzelfde verkopen.
17e-eeuws NL: 'Kunstmarkt & Kunstproductie'
Situatie in de Republiek der Nederlanden
In al die centra in noordelijke NL / republiek spelen de kerk en vorsten een beperkte rol.
Geen staatskerk. Daarom weinig altaarstukken. Ze zijn er wel, maar ze zijn kleiner, want
dan waren ze bedoeld voor een katholieke. Maar niet zo’n enorm werk als dat van
Rubens natuurlijk (Dat was bedoeld om te overtuigen)
Huizen:
Waarom zo weinig 17e-eeuwse NL huizen over? = grootschalige renovaties
Reconstructie zaal Rembrandt huis, gebaseerd op:
… Toen Rembrandt failliet ging is er in 1656 een boedel inventaris opgeschreven.
spullen uit Rembrandt huis verkocht om schuldeisers af te betalen.
… werken waarop zijn interieur op is afgebeeld.
… Van Rembrandt’ overlijdensinventaris 1669: wat hij in huis had.
Dingen die standaard missen van zo’n inventaris: dingen die geërfd zijn; dingen
die vast zitten (“vastgoed”) zoals kast; schilderij in de muur; open haard etc..
BRONNEN voor hoe die burgerhuizen uitzagen, zijn o.a.:
- inventarissen
- interieurstukken (schilderijen, tekeningen, etsen, etc.)
- poppenhuizen*
*Petronella Oortman meest bruikbare poppenhuizen als bron…
Waarom? zij wilde: alles in verhouding + alle materialen die je ziet
in het oorspronkelijke materiaal wilde hebben + huis zou heel goed
mogelijk representatie van haar huis kunnen zijn. Zij leefde in de
einde van de 17e eeuw.
, KUNSTMARKT & kijken vanuit sociaaleconomisch standpunt
Sociaaleconomisch onderzoek
‘Sociaaleconomisch onderzoek’ (gebaseerd op archiefbronnen, zoals inventarissen of
huwelijksakten) (maar niet op schilderijen zelf), is belangrijk onderdeel kunsthistorisch
onderzoek.
In de Republiek waren belangrijkste opdrachtgevers de burgers. Daarom waren de
soorten kunstwerken en afgebeelde thema’s divers.
Uit een sociaaleconomisch onderzoek (o.a. onderzoek naar inventarissen) is gebleken,
dat in de 17e eeuw Bijbelse thema’s in kunst afnemen; de vraag naar portretten
hetzelfde blijft, en de vraag naar landschappen stijgt.
Waarom werk Amsterdam belangrijk kunstcentrum na 1580?
- er zijn veel mensen in Noorden: te maken met immigratie: veel immigratie naar A’dam
(o.a. door afsluiting schelde), en tussen die immigranten veel kunstenaars. Kortom: veel
kunstenaars => groot aanbod kunst
- Meer inkomsten; burgers houden geld over ! groei koopkracht ! vraag naar
luxegoederen groeit, zoals schilderkunst; schilderijen; kleding; zwaar gedecoreerd
aardewerk, etc. Kortom: stijging inkomen => stijging vraag naar kunst
KUNSTPRODUCTIE
Concurrentie & druk op de kunstenaars
Stijging kunstvraag en kunstaanbod, legt druk op de kunstenaars: concurreren is nodig.
Kunstenaars ontwikkelde verschillende manieren om hun inkomen te verhogen, o.a. door:
Proces- & product innovatie
• Proces innovatie (technische innovatie): productie vergroten door nieuwe technieken
te introduceren (terugbrengen van de productiekosten), zonder de waarde van het
product te verlagen. Oftewel: hoe je iets maakt: het proces. Iets sneller goedkoper
maken maar voor hetzelfde verkopen.
