Omgaan met
agressie
Thema 1
4
, 1. Omgaan met agressie
1.1 Wat is agressie
1.1.1 Definitie van agressie
Agressie
= Iedere vorm van dreigend en/of destructief gedrag dat leidt tot schade
(psychisch/fysisch/materieel) aan de ander of zichzelf
Agressie en geweld
• Soms : nog onderscheid gemaakt tussen agressie en geweld
→ Geweld : opzettelijk en doelbewust aanwenden van agressief gedrag
1.1.2 Agressie : een subjectief en normatief begrip
Agressie is subjectief
• Gedrag dat door de een agressief wordt ervaren kan voor de ander door de
beugel
→ Iedereen heeft een andere invulling van wat agressie is
• Interpretatie : wat betekend dit gedrag voor jou
Agressie is normatief
• Wanneer iets als agressief wordt bestempeld : geeft aan dat er een norm is
→ Op basis van die norm wordt gedrag als agressief bestempeld
• Norm : relatief en afhankelijk van context, tijdsgeest en cultuur
1.2 Ontstaan van agressie
1.2.1 Psychoanalyse
Algemene denkpiste van de psychoanalyse
• Agressie = acting-out gedrag vanuit emotioneel/psychisch beladen inhouden
→ Gaat ervan uit dat er belangrijke thema’s geestelijk bij de mens leven en
dat zij zodanig overladen worden met emoties dat men agressief gedrag
gaat stellen
• Agressie is een acting-out van onverwerkte en/of zwaar beladen emotionele
inhouden die hun weg zoeken
5
, Stroming van de thanatos
• Zegt dat we van bij de geboorte destructie in ons dragen
• Agressie : manifestatie van de doodsdrift die deel uitmaakt van iedereen
→ Agressie is het uiten van de thanatos
1.2.2 Systeemtheorie
Visie van systeemtheorie op agressie
• Agressie = gedrag als symptoom van dysfunctie in het systeem
→ IP (identified patiënt) signaleert via zijn gedrag dat iets binnen zijn
systeem of contexten niet goed functioneert
1.2.3 Contextuele theorie : Nagy
Destructief recht als visie op agressie
• Iemand die veel onrecht en destructiviteit heeft meegemaakt eigent zich van
daaruit onbewust het recht toe zelf destructief gedrag te stellen
→ De wereld behandelt mij zo dus ik heb het recht de wereld ook zo te
behandelen
Generationeel (roulerend) destructief gedrag
• Veel ouders stellen zelf het destructief gedrag dat ze zelf als kind hebben
ondergaan
→ Door hun zware emotionele bagage samen met emotioneel getriggerd
worden zorgt voor het bijna reflexmatig optreden van destructief recht
De roulerende rekening
• Begeleider : vaak meermaals per dag slachtoffer van destructief recht
→ Ondergaan agressie en destructief recht dat voor iemand anders is
bedoeld
→ Niet persoonlijk maar is het uiten van wat niet verteerd is geraakt
• Agressief gedrag bekijken binnen dimensie van de feiten, psychologie, interactie
en de relationele ethiek
1.2.4 Agressie-frustratietheorie
Wat?
• Agressie komt steeds voort uit frustratie
→ Men kan niet bereiken wat men wil of kan niet ontwijken wat men wil
ontwijken en dat zet zich om in agressie
6
agressie
Thema 1
4
, 1. Omgaan met agressie
1.1 Wat is agressie
1.1.1 Definitie van agressie
Agressie
= Iedere vorm van dreigend en/of destructief gedrag dat leidt tot schade
(psychisch/fysisch/materieel) aan de ander of zichzelf
Agressie en geweld
• Soms : nog onderscheid gemaakt tussen agressie en geweld
→ Geweld : opzettelijk en doelbewust aanwenden van agressief gedrag
1.1.2 Agressie : een subjectief en normatief begrip
Agressie is subjectief
• Gedrag dat door de een agressief wordt ervaren kan voor de ander door de
beugel
→ Iedereen heeft een andere invulling van wat agressie is
• Interpretatie : wat betekend dit gedrag voor jou
Agressie is normatief
• Wanneer iets als agressief wordt bestempeld : geeft aan dat er een norm is
→ Op basis van die norm wordt gedrag als agressief bestempeld
• Norm : relatief en afhankelijk van context, tijdsgeest en cultuur
1.2 Ontstaan van agressie
1.2.1 Psychoanalyse
Algemene denkpiste van de psychoanalyse
• Agressie = acting-out gedrag vanuit emotioneel/psychisch beladen inhouden
→ Gaat ervan uit dat er belangrijke thema’s geestelijk bij de mens leven en
dat zij zodanig overladen worden met emoties dat men agressief gedrag
gaat stellen
• Agressie is een acting-out van onverwerkte en/of zwaar beladen emotionele
inhouden die hun weg zoeken
5
, Stroming van de thanatos
• Zegt dat we van bij de geboorte destructie in ons dragen
• Agressie : manifestatie van de doodsdrift die deel uitmaakt van iedereen
→ Agressie is het uiten van de thanatos
1.2.2 Systeemtheorie
Visie van systeemtheorie op agressie
• Agressie = gedrag als symptoom van dysfunctie in het systeem
→ IP (identified patiënt) signaleert via zijn gedrag dat iets binnen zijn
systeem of contexten niet goed functioneert
1.2.3 Contextuele theorie : Nagy
Destructief recht als visie op agressie
• Iemand die veel onrecht en destructiviteit heeft meegemaakt eigent zich van
daaruit onbewust het recht toe zelf destructief gedrag te stellen
→ De wereld behandelt mij zo dus ik heb het recht de wereld ook zo te
behandelen
Generationeel (roulerend) destructief gedrag
• Veel ouders stellen zelf het destructief gedrag dat ze zelf als kind hebben
ondergaan
→ Door hun zware emotionele bagage samen met emotioneel getriggerd
worden zorgt voor het bijna reflexmatig optreden van destructief recht
De roulerende rekening
• Begeleider : vaak meermaals per dag slachtoffer van destructief recht
→ Ondergaan agressie en destructief recht dat voor iemand anders is
bedoeld
→ Niet persoonlijk maar is het uiten van wat niet verteerd is geraakt
• Agressief gedrag bekijken binnen dimensie van de feiten, psychologie, interactie
en de relationele ethiek
1.2.4 Agressie-frustratietheorie
Wat?
• Agressie komt steeds voort uit frustratie
→ Men kan niet bereiken wat men wil of kan niet ontwijken wat men wil
ontwijken en dat zet zich om in agressie
6
