HOOFDSTUK 2: MEETPROCEDURES, TECHNIEKEN EN
WETMATIGHEDEN VAN MOTORISCHE CONTROLE
CLASSIFICATIE VAN MOTORISCHE ANTWOORDEN
Motorische antwoorden/vaardigheden = aangeleerde vrijwillige beweging van ledematen en/of romp
met een bepaald doel.
Er bestaat een grote diversiteit aan vaardigheden die mogelijk hun eigen wetmatigheden hebben.
Vandaar is het belangrijk om structuur te brengen en deze onder te verdelen in dimensies:
- Groot motoriek: grote spiergroepen, minder precieze bewegingen
- Fijn motoriek: kleinere spiergroepen, nauwkeurigere bewegingen, oog-hand coördinatie)
- Discrete bewegingen: bewegingen met een duidelijk begin en eind, ze kunnen van zeer korte
of langere duur zijn
- Continue bewegingen: bewegingen zonder een duidelijk begin of einde, ze kunnen in principe
oneindig voortgezet worden
- Seriële bewegingen: bewegingen die tussen beide hogergenoemde categorieën geplaatst
kunnen worden. Deze bewegingen bestaan uit een aantal componenten die kunnen
samengevoegd worden.
- Open taken: de omgeving verandert voortdurend zodat het motorisch antwoord niet duidelijk
vooraf of niet lang vooraf kan gepland worden
» Succes wordt bepaald door demogelijkheid om snel in te spelen op de zich wijzigende
omgevingsomstandigheden
- Gesloten taken: de omgeving blijft stabiel en voorspelbaar zodat bewegingen op voorhand
gepland kunnen worden
Open en gesloten taken kunnen als leidraad dienen voor de bepaling van de moeilijkheidsgraad van
opdrachten of de manier waarop de moeilijkheidsgraad van een taak tijdens een leerproces
systematisch zou kunnen gemanipuleerd worden.
- Een taak wordt eerst onder gesloten omstandigheden ingeoefend
- Vervolgens wordt de stabiliteit van de omgeving progressief afgebouwd
8
, AFHANKELIJKE VARIABELEN
De evolutie van bewegingspatronen als gevolg van leren kan op kwalitatieve of kwantitatieve wijze
beoordeeld worden waarbij men vooral aandacht heeft voor het bereikte antwoordresultaat of voor
de wijzigingen die zich in de uitvoeringswijze voordoen.
De veranderingen in de prestatie als gevolg van oefening en ervaring kunnen in kaart gebracht
worden:
- Meting van de geleverde prestatie
- Grafische uitzetten van fouten
- Elementaire vereisten: objectiviteit, betrouwbaarheid en validiteit
In de neurowetenschappen wordt frequent gebruik gemaakt van kinematische of kinetische
registratietechnieken om de uitgevoerde verplaatsingspatronen of geproduceerde krachten te
bepalen. Hierbij wordt voorts de elektrische activiteit in de spieren gemeten, dit kan op 2 manieren:
- Oppervlakte EMG: meet welke spieren op welk moment actief zijn, antwoord-productie
- Naaldelectroden die in de spieren geplaatst worden en de registratie van de activiteit van
motorische eenheden mogelijk maken
Het combineren van dergelijke gedragsmaten met activiteit die tegelijkertijd in de hersenen plaatsvindt, is
erg waardevol.
Hiervoor gebruikt men medische beeldvorming om de anatomie en de functies van de verschillende
hersenstructuren in kaart te brengen:
1. Structurele MRI (sMRI)
» Geven een beeld van de structuur van het brein
» Witte, grijze, en hersenvloeistof zijn te onderscheiden doordat ze verschillende
waterstofdichtheden hebben
2. Diffusion Tensor Imaging (DTI)
» MRI scanner
» Kijken naar de integriteit van de witte hersenstof en niet naar de functie van een
bepaald gebied
▪ Witte hersenstof → betrekking op de verbinding tussen de delen van de
hersenen
» Info verzamelen over de manier waarop moleculen zich in verschillende weefsels
verspreiden
▪ Anisotrope diffusie: de watermoleculen hebben een voorkeursrichting
▪ Isotrope diffusie: de watermoleculen verspreiden zich in eender welke richting
» Hoe hoger de fractionele anisotropie (FA) en hoe lager de gemiddelde diffusiviteit
(MD), hoe beter de integriteit van de witte stof
» Uit onderzoek: hersenstructuren kunne plastische veranderingen ondergaan als gevolg
van oefening en interventie
9
WETMATIGHEDEN VAN MOTORISCHE CONTROLE
CLASSIFICATIE VAN MOTORISCHE ANTWOORDEN
Motorische antwoorden/vaardigheden = aangeleerde vrijwillige beweging van ledematen en/of romp
met een bepaald doel.
Er bestaat een grote diversiteit aan vaardigheden die mogelijk hun eigen wetmatigheden hebben.
Vandaar is het belangrijk om structuur te brengen en deze onder te verdelen in dimensies:
- Groot motoriek: grote spiergroepen, minder precieze bewegingen
- Fijn motoriek: kleinere spiergroepen, nauwkeurigere bewegingen, oog-hand coördinatie)
- Discrete bewegingen: bewegingen met een duidelijk begin en eind, ze kunnen van zeer korte
of langere duur zijn
- Continue bewegingen: bewegingen zonder een duidelijk begin of einde, ze kunnen in principe
oneindig voortgezet worden
- Seriële bewegingen: bewegingen die tussen beide hogergenoemde categorieën geplaatst
kunnen worden. Deze bewegingen bestaan uit een aantal componenten die kunnen
samengevoegd worden.
- Open taken: de omgeving verandert voortdurend zodat het motorisch antwoord niet duidelijk
vooraf of niet lang vooraf kan gepland worden
» Succes wordt bepaald door demogelijkheid om snel in te spelen op de zich wijzigende
omgevingsomstandigheden
- Gesloten taken: de omgeving blijft stabiel en voorspelbaar zodat bewegingen op voorhand
gepland kunnen worden
Open en gesloten taken kunnen als leidraad dienen voor de bepaling van de moeilijkheidsgraad van
opdrachten of de manier waarop de moeilijkheidsgraad van een taak tijdens een leerproces
systematisch zou kunnen gemanipuleerd worden.
- Een taak wordt eerst onder gesloten omstandigheden ingeoefend
- Vervolgens wordt de stabiliteit van de omgeving progressief afgebouwd
8
, AFHANKELIJKE VARIABELEN
De evolutie van bewegingspatronen als gevolg van leren kan op kwalitatieve of kwantitatieve wijze
beoordeeld worden waarbij men vooral aandacht heeft voor het bereikte antwoordresultaat of voor
de wijzigingen die zich in de uitvoeringswijze voordoen.
De veranderingen in de prestatie als gevolg van oefening en ervaring kunnen in kaart gebracht
worden:
- Meting van de geleverde prestatie
- Grafische uitzetten van fouten
- Elementaire vereisten: objectiviteit, betrouwbaarheid en validiteit
In de neurowetenschappen wordt frequent gebruik gemaakt van kinematische of kinetische
registratietechnieken om de uitgevoerde verplaatsingspatronen of geproduceerde krachten te
bepalen. Hierbij wordt voorts de elektrische activiteit in de spieren gemeten, dit kan op 2 manieren:
- Oppervlakte EMG: meet welke spieren op welk moment actief zijn, antwoord-productie
- Naaldelectroden die in de spieren geplaatst worden en de registratie van de activiteit van
motorische eenheden mogelijk maken
Het combineren van dergelijke gedragsmaten met activiteit die tegelijkertijd in de hersenen plaatsvindt, is
erg waardevol.
Hiervoor gebruikt men medische beeldvorming om de anatomie en de functies van de verschillende
hersenstructuren in kaart te brengen:
1. Structurele MRI (sMRI)
» Geven een beeld van de structuur van het brein
» Witte, grijze, en hersenvloeistof zijn te onderscheiden doordat ze verschillende
waterstofdichtheden hebben
2. Diffusion Tensor Imaging (DTI)
» MRI scanner
» Kijken naar de integriteit van de witte hersenstof en niet naar de functie van een
bepaald gebied
▪ Witte hersenstof → betrekking op de verbinding tussen de delen van de
hersenen
» Info verzamelen over de manier waarop moleculen zich in verschillende weefsels
verspreiden
▪ Anisotrope diffusie: de watermoleculen hebben een voorkeursrichting
▪ Isotrope diffusie: de watermoleculen verspreiden zich in eender welke richting
» Hoe hoger de fractionele anisotropie (FA) en hoe lager de gemiddelde diffusiviteit
(MD), hoe beter de integriteit van de witte stof
» Uit onderzoek: hersenstructuren kunne plastische veranderingen ondergaan als gevolg
van oefening en interventie
9
