Module 2
Hyperemesis gravidarum
Definitie:
= excessief braken tijdens zwangerschap = pathologische zwangerschapsbraken
Ongeveer van 5e zwschapsweek tot 16e zwschapsweek; bij enkele gedurende de hele zwschap.
Prevalentie:
3-10 per 1000 zwangere vrouwen
Oorzaken:
- Somatisch (lichamelijk)
- Psychische factoren
- Verhoogde HCG-productie
- Familiale en etnische voorgeschiktheid
Klinische uitingen/ symptomen:
- Excessief braken
- Dehydratatie
- Gewichtsverlies
- Ketonurie = teken dat lichaam is overgegaan op vetverbranding om aan energie te komen, en dat er geen of
weinig koolhydraten meer worden verbrand.
- Elektrolytenstoornissen
o Oligurie met sterk geconcentreerde urine
o Uitputting glycogeenreserves
o Metabole acidose
o Hemoconcentratie
o Hypovolemie
o Sterk geconcentreerde urine
o Daling K+
o Geen of geringe daling Na+
o Verhoogde levenenzymenwaarden in plasma
o Vitaminedeficiëntie, vitamine C, foliumzuur en vitamine B1
Bijkomende symptomen/complicaties:
- Huidturgor verminderd
- Vrouw voelt zich ellendig, verzwakt
- Apathische indruk
- Hartkloppingen
- Duizeligheid
- Verlaagde BD
- Klamme huid
- Ogen zijn ingevallen
- Verminderde reflexen
- AH ruikt naar aceton (appeltjesgeur)
Diagnose:
Wordt gesteld als het braken excessief is, waardoor er gewichtsverlies en tekens van dehydratatie optreedt. Het vaststellen
van elektrolytenstoornissen en vooral van ketonurie bevestigd de diagnose.
Differentieel diagnose:
- Hoge HCG-waarden:
o Molazwangerschap
o Meerlingenzwangerschap
- Ziekte van maag- en darmkanaal
- Hepatitis
- Neurologische ziekte
- Metabool: diabetes mellitus, schildklierziekten
- Bij braken in 2e trimester: hernia diafragmatica, pyelitis gravidarum, pre-eclampsie
13
, Beleid:
Algemene tips:
- Frequentere, kleine voedingen
- Rust
- Koolhydraatrijke voeding
- Koolzuurhoudende dranken
- Gember en gemberextracten
Algemeen beleid:
- Grondige anamnese
- Algemeen klinisch onderzoek:
o Dagelijkse controle vitale parameters (BD!)
o Dagelijkse controle gewicht (zelfde omstandigheden, zelfde weegschaal)
- Bloedname (complet en ionogram)
- Urinecontrole: aceton/ketonen
- Vochtbalans bijhouden
- Geen voeding per os gedurende 24u, opklimmend dieet wanneer het braken gestopt is
- Eenpersoonskamer, donkere kamer, minimaal bezoek
- Bij opname een echografie (toestand foetus)
Infuusbeleid:
- 1 liter Plasmalyte
- Geen glucose 5% (dat verhoogd risico op hypokaliëmie)
- In geval van hypokaliëmie (serum-K)
- Hyponatriënemie moet meestal niet gecorrigeerd worden
- Anti-emeticum
- Elke dag wordt 1 ampul van 100 mg thiamine IV (vit B1) ter preventie van Wernicke-encefalopathie toegediend
- Bij bijzondere weersomstandigheden (extreme warmte dat zweten tot gevolg heeft) kan het infuus opgedreven
worden tot 3L/24u
- Liefst geen glucose in infuus: kan Wernicke-encefalopathie uitlokken, om dezelfde reden ook geen
koolhydraatrijke voeding: ‘mixed’ bevat te weinig natrium
Aanvullend medicamenteus beleid:
- Chloorpromazine (anti-psychotica)
- Promethazine
- Haldol
- Corticoïden
- Maarzuugsecretieremmers
Beleid:
- Opklimmende voeding van zodra 24u niet gebraakt, licht verteerbaar, met diëtiste af te spreken
- Wekelijks echo
- Ionogram, afh van evolutie, ten minste wekelijks
- Indien bedlegerig: tromboseprofylaxe (bewegingen met voeten, kousen en fraxiparine 0,3)
- Indien meer dan 1 week geen voeding: start met sondeveoding (1L per dag)
- TPN (totale parentale nutritie) wordt pas overwogen na falen van corticosteroïden, ondansetrone en
sondevoeding
- Het heeft geen zin om dagelijks het aceton in urine te volgen, dat blijft enige tijd aanwezig en bepaalt niet
wanneer terug met voeding gestart kan worden
Aandachtspunten:
- Neem de vrouwen serieus!
- Als vrouwen HG uitgedroogd zijn, wordt IV vocht gegeven.
- Wees sensitief bij inbrengen van sonde voor sondevoeding
- Oorzaak vaak onbekend emotioneel trauma
- HG kan emotioneel en psychische problemen veroorzaken
- Vrouwen met HG stellen zich niet aan en zoeken niet naar aandacht!
14
Hyperemesis gravidarum
Definitie:
= excessief braken tijdens zwangerschap = pathologische zwangerschapsbraken
Ongeveer van 5e zwschapsweek tot 16e zwschapsweek; bij enkele gedurende de hele zwschap.
Prevalentie:
3-10 per 1000 zwangere vrouwen
Oorzaken:
- Somatisch (lichamelijk)
- Psychische factoren
- Verhoogde HCG-productie
- Familiale en etnische voorgeschiktheid
Klinische uitingen/ symptomen:
- Excessief braken
- Dehydratatie
- Gewichtsverlies
- Ketonurie = teken dat lichaam is overgegaan op vetverbranding om aan energie te komen, en dat er geen of
weinig koolhydraten meer worden verbrand.
- Elektrolytenstoornissen
o Oligurie met sterk geconcentreerde urine
o Uitputting glycogeenreserves
o Metabole acidose
o Hemoconcentratie
o Hypovolemie
o Sterk geconcentreerde urine
o Daling K+
o Geen of geringe daling Na+
o Verhoogde levenenzymenwaarden in plasma
o Vitaminedeficiëntie, vitamine C, foliumzuur en vitamine B1
Bijkomende symptomen/complicaties:
- Huidturgor verminderd
- Vrouw voelt zich ellendig, verzwakt
- Apathische indruk
- Hartkloppingen
- Duizeligheid
- Verlaagde BD
- Klamme huid
- Ogen zijn ingevallen
- Verminderde reflexen
- AH ruikt naar aceton (appeltjesgeur)
Diagnose:
Wordt gesteld als het braken excessief is, waardoor er gewichtsverlies en tekens van dehydratatie optreedt. Het vaststellen
van elektrolytenstoornissen en vooral van ketonurie bevestigd de diagnose.
Differentieel diagnose:
- Hoge HCG-waarden:
o Molazwangerschap
o Meerlingenzwangerschap
- Ziekte van maag- en darmkanaal
- Hepatitis
- Neurologische ziekte
- Metabool: diabetes mellitus, schildklierziekten
- Bij braken in 2e trimester: hernia diafragmatica, pyelitis gravidarum, pre-eclampsie
13
, Beleid:
Algemene tips:
- Frequentere, kleine voedingen
- Rust
- Koolhydraatrijke voeding
- Koolzuurhoudende dranken
- Gember en gemberextracten
Algemeen beleid:
- Grondige anamnese
- Algemeen klinisch onderzoek:
o Dagelijkse controle vitale parameters (BD!)
o Dagelijkse controle gewicht (zelfde omstandigheden, zelfde weegschaal)
- Bloedname (complet en ionogram)
- Urinecontrole: aceton/ketonen
- Vochtbalans bijhouden
- Geen voeding per os gedurende 24u, opklimmend dieet wanneer het braken gestopt is
- Eenpersoonskamer, donkere kamer, minimaal bezoek
- Bij opname een echografie (toestand foetus)
Infuusbeleid:
- 1 liter Plasmalyte
- Geen glucose 5% (dat verhoogd risico op hypokaliëmie)
- In geval van hypokaliëmie (serum-K)
- Hyponatriënemie moet meestal niet gecorrigeerd worden
- Anti-emeticum
- Elke dag wordt 1 ampul van 100 mg thiamine IV (vit B1) ter preventie van Wernicke-encefalopathie toegediend
- Bij bijzondere weersomstandigheden (extreme warmte dat zweten tot gevolg heeft) kan het infuus opgedreven
worden tot 3L/24u
- Liefst geen glucose in infuus: kan Wernicke-encefalopathie uitlokken, om dezelfde reden ook geen
koolhydraatrijke voeding: ‘mixed’ bevat te weinig natrium
Aanvullend medicamenteus beleid:
- Chloorpromazine (anti-psychotica)
- Promethazine
- Haldol
- Corticoïden
- Maarzuugsecretieremmers
Beleid:
- Opklimmende voeding van zodra 24u niet gebraakt, licht verteerbaar, met diëtiste af te spreken
- Wekelijks echo
- Ionogram, afh van evolutie, ten minste wekelijks
- Indien bedlegerig: tromboseprofylaxe (bewegingen met voeten, kousen en fraxiparine 0,3)
- Indien meer dan 1 week geen voeding: start met sondeveoding (1L per dag)
- TPN (totale parentale nutritie) wordt pas overwogen na falen van corticosteroïden, ondansetrone en
sondevoeding
- Het heeft geen zin om dagelijks het aceton in urine te volgen, dat blijft enige tijd aanwezig en bepaalt niet
wanneer terug met voeding gestart kan worden
Aandachtspunten:
- Neem de vrouwen serieus!
- Als vrouwen HG uitgedroogd zijn, wordt IV vocht gegeven.
- Wees sensitief bij inbrengen van sonde voor sondevoeding
- Oorzaak vaak onbekend emotioneel trauma
- HG kan emotioneel en psychische problemen veroorzaken
- Vrouwen met HG stellen zich niet aan en zoeken niet naar aandacht!
14
