Biologie
Inleiding
Ons algemeen mensbeeld is het BIO-PSYCHO-SOCIAAL model
3 belangrijkste pijlers:
- Bio(logie): aanleg, erfelijkheid, ziekte, medicijnen, drugs en alcohol (vanuit genen)
- Psycho(logie): persoonlijkheid, karaktertrekken, eigenschappen
- Sociaal (sociologie): gezin, vrienden, werk (vanuit context)
De mens is hieruit te verklaren en deze pijlers hangen onlosmakelijk aan elkaar samen en
beïnvloeden elkaar.
Vb. ligt uiten van agressie in ‘persoonlijkheid’ ? -> psycho
of ligt het in het afrekenen met iemand ? -> socio
of was er een niet aangeboren hersenletsel -> bio
1. Anatomie en fysiologie
Anatomie = de wetenschap v/h bestuderen van inwendige en uitwendige structuren en de fysieke
relatie tussen lichaamsdelen. (m.a.w. hoe lichaam en onderdelen eruit ziet)
Fysiologie = bestudeer hoe het lichaam functioneert (de werking van het lichaam)
moleculen: koolstofverbindingen zijn basis v/h leven; Cellen bestaan vooral uit water
-> cellen : specifieke bouw en specifieke functies. Ze zijn afkomstig van één en dezelfde cel
(bevruchte eicel). Bouw en functie zijn in biologie met elkaar verweven.
-> weefsels: opgebouwd uit cellen van dezelfde soort. Rangschikking cellen zorgt dat het weefsel zijn
functie kan uitoefenen
-> organen: opgebouwd uit meerdere types weefsels die samenwerken om specifieke functie uit te
voeren.
-> orgaanstelsel: opgebouwd uit minstens 2 organen
Jargon = taal binnen een vakgebied
Enkele termen:
Anterieur = voorkant of Ventraal (synoniem) = buikzijde
Posterieur = achterzijde of dorsaal (synoniem) = rugzijde
Craniaal = in richting van het hoofd/schedel
, Superieur = boven, hoger
Caudaal = in richting van staart/suit
Inferieur = onder, lager
Mediaal = (naar) het midden v/h lichaam
Lateraal = (naar) de zijkant van het lichaam
Proximaal = dichtbij de romp, in richting van het aanhechtingspunt
Distaal = weg van de romp, weg van aanhechtingspunt
Sagittaal = sagittale doorsnede scheid linker- en rechtergedeelte
Midsagittaal = loopt door middellijn en scheid links en rechts
Frontaal (of coronaal bij hersenen) = scheidt ventraal en dorsaal gedeelte van het lichaam.
Transversaal of horizontaal = scheidt bovenste en onderste gedeelte van het lichaam
2. Het zenuwstelsel
Hierdoor kunnen we waarnemen, denken, ervaren we emoties en nemen we beslissingen.
Zenuwstelsel en vooral hersenen zijn biologische basis van het gedrag + endocrien (= hormonaal)
stelsel. De hogere functies (uniek; maken ons anders dan andere primaten) liggen in de
hersenen.
Veel disciplines bestuderen menselijk gedrag:
- Neurobiologie: relatie tussen psychologische functies en hersenprocessen (laatste jaren veel
nieuwe kennis)
- Neurologie: bestudeert anatomie, normaal functioneren en ziekten v/h zenuwstelsel
Psychiatrie heeft een neurobiologische invalhoek en zie farmacothearpie en psychotherapie
als 2 volwaardige en complementaire vormen van therapie.
Zenuwstelsel stuurt ook:
- Motoriek (zeer complex) -> spieren worden geactiveerd na zenuwprikkel
- Organen -> behoud van homeostase; zenuwstelsel (snelle reacties via zenuwimpulsen) doet
dit samen met endocrien stelsel (traag maar niet minder effectief, afscheiden v. hormonen)
Functies van het zenuwstelsel
Verschillende taken dankzij 3 basisfuncties: sensoriële-, integratieve- en motorische functies.
Sensoriële functie: detecteren v. informatie via receptoren (1) en die prikkels naar het
ruggenmerg of hersenen sturen (2). Receptoren detecteren prikkel (bv. geur) en de
sensoriële of prikkelaanvoerende neuronen vervoeren deze info naar hersenen of
ruggenmerg.
Integratieve functie: verwerken en bewaren v. informatie (1) en beslissingen nemen (2).
Zenuwstelsel integreert sensoriële (zintuigelijke) informatie door die te analyseren,
combineren met andere sensoriële informatie en gedeeltes te bewaren. Beslissingen
nemen is het meest complexe. Alle psychologische functies gaan gepaard met integratie
en dat gebeurt in het centraal zenuwstelsel.
Motorische functie: beslissing uitvoeren via sturen van prikkels naar effectoren (= spieren
en klieren). Na integratie, volgt een motorische respons.
Inleiding
Ons algemeen mensbeeld is het BIO-PSYCHO-SOCIAAL model
3 belangrijkste pijlers:
- Bio(logie): aanleg, erfelijkheid, ziekte, medicijnen, drugs en alcohol (vanuit genen)
- Psycho(logie): persoonlijkheid, karaktertrekken, eigenschappen
- Sociaal (sociologie): gezin, vrienden, werk (vanuit context)
De mens is hieruit te verklaren en deze pijlers hangen onlosmakelijk aan elkaar samen en
beïnvloeden elkaar.
Vb. ligt uiten van agressie in ‘persoonlijkheid’ ? -> psycho
of ligt het in het afrekenen met iemand ? -> socio
of was er een niet aangeboren hersenletsel -> bio
1. Anatomie en fysiologie
Anatomie = de wetenschap v/h bestuderen van inwendige en uitwendige structuren en de fysieke
relatie tussen lichaamsdelen. (m.a.w. hoe lichaam en onderdelen eruit ziet)
Fysiologie = bestudeer hoe het lichaam functioneert (de werking van het lichaam)
moleculen: koolstofverbindingen zijn basis v/h leven; Cellen bestaan vooral uit water
-> cellen : specifieke bouw en specifieke functies. Ze zijn afkomstig van één en dezelfde cel
(bevruchte eicel). Bouw en functie zijn in biologie met elkaar verweven.
-> weefsels: opgebouwd uit cellen van dezelfde soort. Rangschikking cellen zorgt dat het weefsel zijn
functie kan uitoefenen
-> organen: opgebouwd uit meerdere types weefsels die samenwerken om specifieke functie uit te
voeren.
-> orgaanstelsel: opgebouwd uit minstens 2 organen
Jargon = taal binnen een vakgebied
Enkele termen:
Anterieur = voorkant of Ventraal (synoniem) = buikzijde
Posterieur = achterzijde of dorsaal (synoniem) = rugzijde
Craniaal = in richting van het hoofd/schedel
, Superieur = boven, hoger
Caudaal = in richting van staart/suit
Inferieur = onder, lager
Mediaal = (naar) het midden v/h lichaam
Lateraal = (naar) de zijkant van het lichaam
Proximaal = dichtbij de romp, in richting van het aanhechtingspunt
Distaal = weg van de romp, weg van aanhechtingspunt
Sagittaal = sagittale doorsnede scheid linker- en rechtergedeelte
Midsagittaal = loopt door middellijn en scheid links en rechts
Frontaal (of coronaal bij hersenen) = scheidt ventraal en dorsaal gedeelte van het lichaam.
Transversaal of horizontaal = scheidt bovenste en onderste gedeelte van het lichaam
2. Het zenuwstelsel
Hierdoor kunnen we waarnemen, denken, ervaren we emoties en nemen we beslissingen.
Zenuwstelsel en vooral hersenen zijn biologische basis van het gedrag + endocrien (= hormonaal)
stelsel. De hogere functies (uniek; maken ons anders dan andere primaten) liggen in de
hersenen.
Veel disciplines bestuderen menselijk gedrag:
- Neurobiologie: relatie tussen psychologische functies en hersenprocessen (laatste jaren veel
nieuwe kennis)
- Neurologie: bestudeert anatomie, normaal functioneren en ziekten v/h zenuwstelsel
Psychiatrie heeft een neurobiologische invalhoek en zie farmacothearpie en psychotherapie
als 2 volwaardige en complementaire vormen van therapie.
Zenuwstelsel stuurt ook:
- Motoriek (zeer complex) -> spieren worden geactiveerd na zenuwprikkel
- Organen -> behoud van homeostase; zenuwstelsel (snelle reacties via zenuwimpulsen) doet
dit samen met endocrien stelsel (traag maar niet minder effectief, afscheiden v. hormonen)
Functies van het zenuwstelsel
Verschillende taken dankzij 3 basisfuncties: sensoriële-, integratieve- en motorische functies.
Sensoriële functie: detecteren v. informatie via receptoren (1) en die prikkels naar het
ruggenmerg of hersenen sturen (2). Receptoren detecteren prikkel (bv. geur) en de
sensoriële of prikkelaanvoerende neuronen vervoeren deze info naar hersenen of
ruggenmerg.
Integratieve functie: verwerken en bewaren v. informatie (1) en beslissingen nemen (2).
Zenuwstelsel integreert sensoriële (zintuigelijke) informatie door die te analyseren,
combineren met andere sensoriële informatie en gedeeltes te bewaren. Beslissingen
nemen is het meest complexe. Alle psychologische functies gaan gepaard met integratie
en dat gebeurt in het centraal zenuwstelsel.
Motorische functie: beslissing uitvoeren via sturen van prikkels naar effectoren (= spieren
en klieren). Na integratie, volgt een motorische respons.
