HOOFDSTUK 1, INLEIDING
§1.2 Plaats van het strafrecht
Strafrecht is tussen de burgers en de Staat
- Alleen de OvJ kan een verdachte van een strafbaar feit voor de (straf) rechter
brengen.
Civiel recht is tussen burgers onderling
- Burgers kunnen elkaar voor de (burgerlijke) rechter ‘slepen’.
Bestuursrecht regelt onder meer de wijze waarop het openbaar bestuur moet functioneren
bij het nemen van beslissingen die de burger direct of indirect raken.
- In Awb
Eigenrichting = het recht in eigen handen nemen; verboden.
§1.3 Doelen van straffen
2 doelen: vergelding en preventie.
Vergelding d.m.v. leedtoevoeging. Kan zorgen voor morele genoegdoening wordt gestraft
voor het strafbare feit.
Preventie behartigt het idee dat strafoplegging moet leiden tot minder mensen die een
strafbaar feit plegen.
- Speciale preventie voor de dader zelf
- Generale preventie voor de samenleving
Voorwaardelijke straffen = worden niet ten uitvoer gelegd op voorwaarde dat de
veroordeelde zich gedurende de proeftijd niet opnieuw aan een strafbaar feit schuldig
maakt.
§1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht
Materieel strafrecht gaat over de vraag wat een strafbaar feit is.
- Bepaalt welk gedrag niet toegestaan is en welke personen daarvoor kunnen worden
gestraft.
- In eerste plaats om strafbepalingen, maar ook uitsluitingen van strafbaarheid en
uitbreiding van strafbaarheid.
Formele strafrecht of strafprocesrecht of de strafvordering.
- Welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiële
strafrecht (vermoedelijk) is overtreden.
Sanctierecht heeft betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen
worden opgelegd en ten uitvoer gelegd.
,Wet in formele zin = is tot stand gekomen door de formele wetgever (regering + S-G), zegt
niks over de inhoud alleen de manier waarop het tot stand gekomen is.
Wet in materiele zin = bevat algemene regels die burgers binden.
§1.5 Commuun en bijzonder strafrecht
Strafrecht in de wetboeken = commune strafrecht.
Bijzondere strafwetten betreffen strafbepalingen aan die behoren tot het materiele
strafrecht, maar ook bevoegdheden hebben die behoren tot het formele strafrecht.
§1.6 Opbouw van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering
Wetboek van Sr heeft 3 boeken.
Boek I: de algemene leerstukken van materieel strafrecht.
- Zijn van toepassing op alle delicten die in het Wb Sr strafbaar zijn gesteld.
- Ook regels met betrekking tot het sanctierecht
Boek II: strafbepalingen, omschrijvingen van het strafbare gedrag en wat de maximaal op te
leggen straffen zijn misdrijven
Boek III: strafbepalingen, omschrijvingen van het strafbare gedrag en wat de maximaal op te
leggen straffen zijn overtredingen
Wetboek van Sv heeft 6 boeken, 3 zijn nu relevant.
Boek I (algemene bepalingen): de belangrijkste bevoegdheden tijdens het
opsporingsonderzoek.
Boek II (strafvordering in eersten aanleg): de vervolgingsbeslissing van de OvJ en de hele
procedure voor de berechting van een verdacht door de rechtbank.
In eersten aanleg = de eerste keer da teen verdacht door een gerecht wordt berecht
voor een bepaald strafbaar feit.
Boek III: geheel gewijd aan rechtsmiddelen (een middel om de beslissing aan te vechten bij
een hogere instantie).
§1.7 De invloed van internationaal en supranationaal recht
Verdragen uit het internationale recht dat tussen staten geldt, heeft gevolgen voor de
verplichtingen van NL over strafbare feiten.
EU-regels zijn supranationaal rechtelijk van aard: het gaat om regels die een internationale
organisatie oplegt waar de lidstaten bij die organisatie zich aan moeten houden.
- Behoren ook de uitspraken van het EHRM bij.
,HOOFDSTUK 2
§2.1 Plaats en structuur van strafbepalingen
Strafbepaling bestaat ut een delictsomschrijving, een kwalificatie-aanduiding en een
strafbedreiging.
Delictsomschrijving = welke ongewenste gedragingen de wetgever strafbaar heeft willen
stellen.
Kwalificatie-aanduiding = maakt duidelijk hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden
benoemd.
Strafbedreiging = welk soort straf mag worden opgelegd en wat het maximum daarbij is.
In bijzonder wetten zijn de strafbepalingen vaak anders opgebouwd en heeft het meer weg
van een verbod op….
§2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten
§2.2.1 Het vierlagenmodel
Een strafbaar feit is een menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke
delictsomschrijving, die wederrechtelijk is en aan schuld te wijten.
4 componenten, hieraan moet worden voldaan voordat iemand gestraft kan worden.
1. Menselijke gedraging (MG)
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO)
3. Wederrechtelijkheid (W)
4. Schuld (verwijtbaarheid) (V)
= het vierlagenmodel
§2.2.2 De menselijke gedraging
De gedraging moet verricht zijn door natuurlijke personen of rechtspersonen.
Niemand kan vervolgd of gestraft worden voor het hebben van bepaalde gedachten, het
moet om handelingen gaan.
Het nalaten van actief handelen kan ook een strafbare gedraging opleveren.
Komt in uitdrukking in de tenlastelegging = een processtuk waarin staat beschreven welke
gedraging de verdachte, volgens de OvJ, zou hebben verricht.
- De feiten zijn de feiten die aan de verdachte verweten worden en waarvoor hij
terecht moet staan.
De rechter buigt zich over de vraag of het ten laste gelegde feit bewezen kan worden
verklaard.
2.2.3 De wettelijke delictsomschrijving
, Gedragingen zijn pas strafbaar als zij in de strafwet terug te vinden zijn (legaliteitsbeginsel).
Niet alles kan in de wet worden genoteerd, daarom zijn gedragingen veralgemeniseerd in de
wet omschreven.
Bij het maken van de vertaalslag van een feitelijke gedraging naar een juridische duiding is er
sprake van interpreteren van de wet.
Kwalificatie: in iedere individuele strafzaak zal de rechter de bewezenverklaarde feitelijke
gedraging uit de tenlastelegging juridisch moeten benoemen.
De rechter moet na de vaststelling dat de verdachte het feit heeft begaan
(bewezenverklaring) bepalen welke wettelijke delictsomschrijving precies van toepassing is
op het bewezenverklaarde.
2.2.4 De wederrechtelijkheid
In strijd met het recht.
Als iemand niet handelt in strijd met het recht, dan dient er ook geen straf te volgen.
Daarom is wederrechtelijkheid een voorwaarde.
Alleen het al dan niet gerechtvaardigd zijn van de daad.
Rechtvaardigingsgrond: grond om aan te nemen dat de gedraging niet wederrechtelijk was.
Indien op voorhand duidelijk is dat de omstandigheden waaronder het feit gepleegd is een
veroordeling onmogelijk maken, dan zal de OvJ doorgaans niet dagvaarden. Er moet
voldoende aanleiding voor zijn.
Als niet alle componenten van het vierlagenmodel zijn bewezen, maar bijv. wel het ten laste
gelegde is verklaard, dan kan diegene niet worden vrijgesproken. Er wordt dan gesproken
van ontslag van alle rechtsvervolgingen.
2.2.5 De schuld
Niemand mag gestraft worden zonder dat hij schuld heeft. Verwijtbaarheid.
Als iemand redelijkerwijs een andere optie had dan het overtreden van de wet, is er
verwijtbaarheid
Schulduitsluitingsgronden: de redenen om aan te nemen dat het vervullen van de
delictsomschrijving niet verwijtbaar is.
§2.3 Legaliteit en Interpretatie
Legaliteitsbeginsel: Geen strafbaar feit zonder wettelijke bepaling.
Kwalificatie: de rechter moet bij het vonnis precies aangeven waar hij in de wet heeft
gevonden dat de verdachte strafbaar heeft gehandeld.
Gedragingen zijn pas strafbaar als het ten tijde van het begaan van het feit in de wet
strafbaar gesteld is. Verbod van terugwerkende kracht.
Rechtszekerheid eist dat omschrijvingen van wettelijke strafbepalingen voldoende helder
zijn. Vaak is dit uitputtend bedoeld en is het dus vaag.
§1.2 Plaats van het strafrecht
Strafrecht is tussen de burgers en de Staat
- Alleen de OvJ kan een verdachte van een strafbaar feit voor de (straf) rechter
brengen.
Civiel recht is tussen burgers onderling
- Burgers kunnen elkaar voor de (burgerlijke) rechter ‘slepen’.
Bestuursrecht regelt onder meer de wijze waarop het openbaar bestuur moet functioneren
bij het nemen van beslissingen die de burger direct of indirect raken.
- In Awb
Eigenrichting = het recht in eigen handen nemen; verboden.
§1.3 Doelen van straffen
2 doelen: vergelding en preventie.
Vergelding d.m.v. leedtoevoeging. Kan zorgen voor morele genoegdoening wordt gestraft
voor het strafbare feit.
Preventie behartigt het idee dat strafoplegging moet leiden tot minder mensen die een
strafbaar feit plegen.
- Speciale preventie voor de dader zelf
- Generale preventie voor de samenleving
Voorwaardelijke straffen = worden niet ten uitvoer gelegd op voorwaarde dat de
veroordeelde zich gedurende de proeftijd niet opnieuw aan een strafbaar feit schuldig
maakt.
§1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht
Materieel strafrecht gaat over de vraag wat een strafbaar feit is.
- Bepaalt welk gedrag niet toegestaan is en welke personen daarvoor kunnen worden
gestraft.
- In eerste plaats om strafbepalingen, maar ook uitsluitingen van strafbaarheid en
uitbreiding van strafbaarheid.
Formele strafrecht of strafprocesrecht of de strafvordering.
- Welke regels moeten worden gevolgd wanneer een norm van het materiële
strafrecht (vermoedelijk) is overtreden.
Sanctierecht heeft betrekking op de voorwaarden waaronder bepaalde straffen mogen
worden opgelegd en ten uitvoer gelegd.
,Wet in formele zin = is tot stand gekomen door de formele wetgever (regering + S-G), zegt
niks over de inhoud alleen de manier waarop het tot stand gekomen is.
Wet in materiele zin = bevat algemene regels die burgers binden.
§1.5 Commuun en bijzonder strafrecht
Strafrecht in de wetboeken = commune strafrecht.
Bijzondere strafwetten betreffen strafbepalingen aan die behoren tot het materiele
strafrecht, maar ook bevoegdheden hebben die behoren tot het formele strafrecht.
§1.6 Opbouw van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering
Wetboek van Sr heeft 3 boeken.
Boek I: de algemene leerstukken van materieel strafrecht.
- Zijn van toepassing op alle delicten die in het Wb Sr strafbaar zijn gesteld.
- Ook regels met betrekking tot het sanctierecht
Boek II: strafbepalingen, omschrijvingen van het strafbare gedrag en wat de maximaal op te
leggen straffen zijn misdrijven
Boek III: strafbepalingen, omschrijvingen van het strafbare gedrag en wat de maximaal op te
leggen straffen zijn overtredingen
Wetboek van Sv heeft 6 boeken, 3 zijn nu relevant.
Boek I (algemene bepalingen): de belangrijkste bevoegdheden tijdens het
opsporingsonderzoek.
Boek II (strafvordering in eersten aanleg): de vervolgingsbeslissing van de OvJ en de hele
procedure voor de berechting van een verdacht door de rechtbank.
In eersten aanleg = de eerste keer da teen verdacht door een gerecht wordt berecht
voor een bepaald strafbaar feit.
Boek III: geheel gewijd aan rechtsmiddelen (een middel om de beslissing aan te vechten bij
een hogere instantie).
§1.7 De invloed van internationaal en supranationaal recht
Verdragen uit het internationale recht dat tussen staten geldt, heeft gevolgen voor de
verplichtingen van NL over strafbare feiten.
EU-regels zijn supranationaal rechtelijk van aard: het gaat om regels die een internationale
organisatie oplegt waar de lidstaten bij die organisatie zich aan moeten houden.
- Behoren ook de uitspraken van het EHRM bij.
,HOOFDSTUK 2
§2.1 Plaats en structuur van strafbepalingen
Strafbepaling bestaat ut een delictsomschrijving, een kwalificatie-aanduiding en een
strafbedreiging.
Delictsomschrijving = welke ongewenste gedragingen de wetgever strafbaar heeft willen
stellen.
Kwalificatie-aanduiding = maakt duidelijk hoe het gedrag in juridisch opzicht moet worden
benoemd.
Strafbedreiging = welk soort straf mag worden opgelegd en wat het maximum daarbij is.
In bijzonder wetten zijn de strafbepalingen vaak anders opgebouwd en heeft het meer weg
van een verbod op….
§2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten
§2.2.1 Het vierlagenmodel
Een strafbaar feit is een menselijke gedraging die valt binnen de grenzen van een wettelijke
delictsomschrijving, die wederrechtelijk is en aan schuld te wijten.
4 componenten, hieraan moet worden voldaan voordat iemand gestraft kan worden.
1. Menselijke gedraging (MG)
2. Wettelijke delictsomschrijving (DO)
3. Wederrechtelijkheid (W)
4. Schuld (verwijtbaarheid) (V)
= het vierlagenmodel
§2.2.2 De menselijke gedraging
De gedraging moet verricht zijn door natuurlijke personen of rechtspersonen.
Niemand kan vervolgd of gestraft worden voor het hebben van bepaalde gedachten, het
moet om handelingen gaan.
Het nalaten van actief handelen kan ook een strafbare gedraging opleveren.
Komt in uitdrukking in de tenlastelegging = een processtuk waarin staat beschreven welke
gedraging de verdachte, volgens de OvJ, zou hebben verricht.
- De feiten zijn de feiten die aan de verdachte verweten worden en waarvoor hij
terecht moet staan.
De rechter buigt zich over de vraag of het ten laste gelegde feit bewezen kan worden
verklaard.
2.2.3 De wettelijke delictsomschrijving
, Gedragingen zijn pas strafbaar als zij in de strafwet terug te vinden zijn (legaliteitsbeginsel).
Niet alles kan in de wet worden genoteerd, daarom zijn gedragingen veralgemeniseerd in de
wet omschreven.
Bij het maken van de vertaalslag van een feitelijke gedraging naar een juridische duiding is er
sprake van interpreteren van de wet.
Kwalificatie: in iedere individuele strafzaak zal de rechter de bewezenverklaarde feitelijke
gedraging uit de tenlastelegging juridisch moeten benoemen.
De rechter moet na de vaststelling dat de verdachte het feit heeft begaan
(bewezenverklaring) bepalen welke wettelijke delictsomschrijving precies van toepassing is
op het bewezenverklaarde.
2.2.4 De wederrechtelijkheid
In strijd met het recht.
Als iemand niet handelt in strijd met het recht, dan dient er ook geen straf te volgen.
Daarom is wederrechtelijkheid een voorwaarde.
Alleen het al dan niet gerechtvaardigd zijn van de daad.
Rechtvaardigingsgrond: grond om aan te nemen dat de gedraging niet wederrechtelijk was.
Indien op voorhand duidelijk is dat de omstandigheden waaronder het feit gepleegd is een
veroordeling onmogelijk maken, dan zal de OvJ doorgaans niet dagvaarden. Er moet
voldoende aanleiding voor zijn.
Als niet alle componenten van het vierlagenmodel zijn bewezen, maar bijv. wel het ten laste
gelegde is verklaard, dan kan diegene niet worden vrijgesproken. Er wordt dan gesproken
van ontslag van alle rechtsvervolgingen.
2.2.5 De schuld
Niemand mag gestraft worden zonder dat hij schuld heeft. Verwijtbaarheid.
Als iemand redelijkerwijs een andere optie had dan het overtreden van de wet, is er
verwijtbaarheid
Schulduitsluitingsgronden: de redenen om aan te nemen dat het vervullen van de
delictsomschrijving niet verwijtbaar is.
§2.3 Legaliteit en Interpretatie
Legaliteitsbeginsel: Geen strafbaar feit zonder wettelijke bepaling.
Kwalificatie: de rechter moet bij het vonnis precies aangeven waar hij in de wet heeft
gevonden dat de verdachte strafbaar heeft gehandeld.
Gedragingen zijn pas strafbaar als het ten tijde van het begaan van het feit in de wet
strafbaar gesteld is. Verbod van terugwerkende kracht.
Rechtszekerheid eist dat omschrijvingen van wettelijke strafbepalingen voldoende helder
zijn. Vaak is dit uitputtend bedoeld en is het dus vaag.
