THEMA 13 BIOTHECHNOLOGIE
Drie domeinen: Genomics (genoomstudie # C), Transcriptomics (DNA mRNA) en Proteonics (eiwitten, eiwitsynthese)
WAT IS BIOTECHNOLOGIE?
= knutselen met genen, knippen en plakken gen. materiaal om doelgericht bepaalde kenmerken te veranderen
KLASSIEKE:
Gen. materiaal individu niet aanpassen
Doel:
1. selectief kruisen om bepaalde kenmerken te verkrijgen(dieren)
2. Gebruik van micro-organismen in voeding (bier, brood, wijn, kaas, yoghurt, …
Beperkingen
1. Duurt te lang(generaties)
2. Ook ongewenste kenmerken
3. Soort barrière(#C is verschillend bij elke soort enkel met zelfde # C kruisen)
MODERNE:
Gen. materiaal aanpassen (rechtstreeks inwerken) gen. gemanipuleerde/gemodificeerde organismen ggo’s
Voordeel
1. Soortbarrière kan doorbroken worden
2. Sneller
3. Steeds de gewenste eigenschap
Vb: gen. virus in gen materiaal inbrengen via vaccin( mRNA) enkel gewenste eigenschappen nemen m RNA voor
aanmaak spikes in vaccin
, NATUURLIJKE GENOVERDRACHT
=genen van het ene naar het andere organismen overbrengen (Bacteriën en virussen=automatisch)
GENOVERDRACHT VAN BACTERIE NAAR PLANT
GENETISCH MATERIAAL BIJ BACTERIËN
Genenoverdracht in natuur bij prokaryoten cellen
Bouw DNA bacterie :
1. Dubbelstrengig DNA moleculen opgewonden in
kluwen draagt gen die coderen levensbelangrijke
processen(vitale eiwitten) celademhaling en deling
2. Dubbelstrengig ringvormig DNA moleculen:
plasmiden
Kenmerken plasmide :
1. Bacterie 1 grote of aantal kleine plasmiden dragers Rgenen (restrictiegenen)
Coderen voor enzym die bepaalde antibiotica of ontsmettingsmiddelen kan afbreken
o + kan zo overleven
o – antibioticaresistente (bacterie die instaat afbraak antibiotica mens blijft ziek)
LEVENSCYCLUS VAN DE AGROBACTERIE
Agrobacterium tumefaciens prokaryoten hun plasmiden overdragen naar eukaryoten
veroorzaken tumoren/wortelknolletjes bij tabaksplant door Ti-plasmide
eerste organisme ‘genetic engineering’
2
Drie domeinen: Genomics (genoomstudie # C), Transcriptomics (DNA mRNA) en Proteonics (eiwitten, eiwitsynthese)
WAT IS BIOTECHNOLOGIE?
= knutselen met genen, knippen en plakken gen. materiaal om doelgericht bepaalde kenmerken te veranderen
KLASSIEKE:
Gen. materiaal individu niet aanpassen
Doel:
1. selectief kruisen om bepaalde kenmerken te verkrijgen(dieren)
2. Gebruik van micro-organismen in voeding (bier, brood, wijn, kaas, yoghurt, …
Beperkingen
1. Duurt te lang(generaties)
2. Ook ongewenste kenmerken
3. Soort barrière(#C is verschillend bij elke soort enkel met zelfde # C kruisen)
MODERNE:
Gen. materiaal aanpassen (rechtstreeks inwerken) gen. gemanipuleerde/gemodificeerde organismen ggo’s
Voordeel
1. Soortbarrière kan doorbroken worden
2. Sneller
3. Steeds de gewenste eigenschap
Vb: gen. virus in gen materiaal inbrengen via vaccin( mRNA) enkel gewenste eigenschappen nemen m RNA voor
aanmaak spikes in vaccin
, NATUURLIJKE GENOVERDRACHT
=genen van het ene naar het andere organismen overbrengen (Bacteriën en virussen=automatisch)
GENOVERDRACHT VAN BACTERIE NAAR PLANT
GENETISCH MATERIAAL BIJ BACTERIËN
Genenoverdracht in natuur bij prokaryoten cellen
Bouw DNA bacterie :
1. Dubbelstrengig DNA moleculen opgewonden in
kluwen draagt gen die coderen levensbelangrijke
processen(vitale eiwitten) celademhaling en deling
2. Dubbelstrengig ringvormig DNA moleculen:
plasmiden
Kenmerken plasmide :
1. Bacterie 1 grote of aantal kleine plasmiden dragers Rgenen (restrictiegenen)
Coderen voor enzym die bepaalde antibiotica of ontsmettingsmiddelen kan afbreken
o + kan zo overleven
o – antibioticaresistente (bacterie die instaat afbraak antibiotica mens blijft ziek)
LEVENSCYCLUS VAN DE AGROBACTERIE
Agrobacterium tumefaciens prokaryoten hun plasmiden overdragen naar eukaryoten
veroorzaken tumoren/wortelknolletjes bij tabaksplant door Ti-plasmide
eerste organisme ‘genetic engineering’
2
