2.2 Onrust in de kerk
In de 16de eeuw kwam er steeds meer kritiek op de Rooms Katholieke kerk: deze kritiek
kwam van geestelijken en van “gewone” gelovigen.
Belangrijke namen:
Erasmus (Nederlander)
Maarten Luther (Duitser)
Johannes Calvijn (Fransman)
Erasmus
• Leefde van 1466-1536
• Kwam uit Rotterdam
• Beroemde geleerde
• Was een humanist
o Een humanist bewondert de cultuur van de klassieke oudheid (grieken en
romeinen): ze bestuderen de boeken van de oude griekse en romeinse
geleerden, dichters, filosofen
o Hielden zich bezig met het bestuderen van de bijbel
• In de Middeleeuwen was het Nieuwe Testament vertaald, maar Erasmus vond dat dit
niet goed was gedaan
o Hij heeft daarom zelf van het Nieuwe Testament een nieuwe, Latijnse,
vertaling gemaakt vanuit het Grieks
• Was een geestelijke (priester)
• Had veel kritiek op andere priesters en monikken
• Hij vond de andere priesters verwaand, hebzuchtig en dom
• Hij schreef het boek “Lof der Zotheid” waarin hij de spot drijft met de andere
priesters, dit boek kwam uit in 1511
• Geestelijken hielden zich vaak niet aan de regels die ze anderen oplegden,
verdienden veel geld terwijl ze het werk overlieten aan slecht betaalde
plaatsvervangers, vrouw en kinderen hadden terwijl dat niet mocht etc. • Veel
mensen verloren daardoor het vertrouwen in de RK-kerk
• Erasmus uitte kritiek, daardoor durfden andere mensen dat ook meer te doen
De hervorming
• Maarten Luther: duitse monnik, leefde van 1483-1546
• Had kritiek op de kerk en vond dat er iets moest veranderen
• Hij ging veel verder dan Erasmus
• Hij was het niet eens met de manier waarop de kerk de bouw wilde betalen van de
Sint Pieterskerk in Rome: priesters zamelden geld in door mensen een “aflaat” te
laten kopen: hiermee koop je in feite je zonden af en zou je minder lang in het
vagevuur (de hel) hoeven te zijn
• Luther vond dit oplichterij: een priester kan nl niet bepalen hoe lang je wel of niet in
, het vagevuur moet blijven, dat doet god, dat kun je niet afkopen met geld • Volgens
Luther kom je alleen met God’s genade in de hemel
• Mensen kunnen zelf in de bijbel lezen hoe je moet geloven, priesters hoeven dat niet
te vertellen
• Luther wilde de kerk van binnenuit veranderen: dit heet hervormen • 1517: Luther
schrijft zijn kritiek op in een lijst van 95 punten -> dit wordt gezien als het begin van
de hervorming = reformatie
• Reactie van de Paus: niet mee eens, Luther werd “in de ban gedaan” ofwel
uitgestoten uit de christlijke gemeenschap
• Keizer Karel de vijfde steunde de Paus en wilde dat Luther de kritiek zou intrekken •
Luther weigerde dit
• Luther werd “vogelvrij” verklaard door keizer Karel de V
• Maar er waren ook vorsten die het juist wel eens waren met Luther, zij beschermden
Luther daarom
• -> Luther ging gewoond door met zijn hervorming!
• Gevolg: 1546: oorlog tussen katholieke vorsten onder leiding van Karel V en Lutherse
vorsten (dus de vorsten die achter Luther stonden).
• 1555: Vrede van Augsburg -> iedere vorst mocht nu zelf bepalen welk geloof in zijn
gebied geldt
• Luther’s hervoming heeft geleid tot de vorming van een nieuwe kerk: de protestantse
kerk
Na Luther gingen de hervormingen door en ontstonden er meerdere protestantse kerken
Johannes Calvijn
• Fransman
• Leefde van 1509-1564
• Verschillen Luther en Calvijn:
o Calvijn legde veel meer de nadruk op Gods almacht:
▪ god had al van tevoren bepaald welke mensen naar de hemel gingen
en welke naar de hel
▪ Je moet god eren door te bidden en sober te leven
o Verschillende houding ten opzichte van de overheid;
▪ Luther: je moet altijd je vorst gehoorzamen, zij zijn door god
aangesteld
▪ Calvijn: je hoeft de vorst niet te geloven als een bevel van de vorst in
strijd is met de wil van god
• 1559: Calvijn richt een school in Geneve, Zwitserland om predikanten op te leiden
Samenvattend:
• In 16de eeuw kwam er steeds meer kritiek op de katholieke kerk
• Erasmus schreef een boek waarin hij de spot dreef met de priesters en monnikken
die hij dom, hebzuchtig en verwaand vond
• Luther ging veel verder en vond dat de kerk van binnenuit moest veranderen: hij
In de 16de eeuw kwam er steeds meer kritiek op de Rooms Katholieke kerk: deze kritiek
kwam van geestelijken en van “gewone” gelovigen.
Belangrijke namen:
Erasmus (Nederlander)
Maarten Luther (Duitser)
Johannes Calvijn (Fransman)
Erasmus
• Leefde van 1466-1536
• Kwam uit Rotterdam
• Beroemde geleerde
• Was een humanist
o Een humanist bewondert de cultuur van de klassieke oudheid (grieken en
romeinen): ze bestuderen de boeken van de oude griekse en romeinse
geleerden, dichters, filosofen
o Hielden zich bezig met het bestuderen van de bijbel
• In de Middeleeuwen was het Nieuwe Testament vertaald, maar Erasmus vond dat dit
niet goed was gedaan
o Hij heeft daarom zelf van het Nieuwe Testament een nieuwe, Latijnse,
vertaling gemaakt vanuit het Grieks
• Was een geestelijke (priester)
• Had veel kritiek op andere priesters en monikken
• Hij vond de andere priesters verwaand, hebzuchtig en dom
• Hij schreef het boek “Lof der Zotheid” waarin hij de spot drijft met de andere
priesters, dit boek kwam uit in 1511
• Geestelijken hielden zich vaak niet aan de regels die ze anderen oplegden,
verdienden veel geld terwijl ze het werk overlieten aan slecht betaalde
plaatsvervangers, vrouw en kinderen hadden terwijl dat niet mocht etc. • Veel
mensen verloren daardoor het vertrouwen in de RK-kerk
• Erasmus uitte kritiek, daardoor durfden andere mensen dat ook meer te doen
De hervorming
• Maarten Luther: duitse monnik, leefde van 1483-1546
• Had kritiek op de kerk en vond dat er iets moest veranderen
• Hij ging veel verder dan Erasmus
• Hij was het niet eens met de manier waarop de kerk de bouw wilde betalen van de
Sint Pieterskerk in Rome: priesters zamelden geld in door mensen een “aflaat” te
laten kopen: hiermee koop je in feite je zonden af en zou je minder lang in het
vagevuur (de hel) hoeven te zijn
• Luther vond dit oplichterij: een priester kan nl niet bepalen hoe lang je wel of niet in
, het vagevuur moet blijven, dat doet god, dat kun je niet afkopen met geld • Volgens
Luther kom je alleen met God’s genade in de hemel
• Mensen kunnen zelf in de bijbel lezen hoe je moet geloven, priesters hoeven dat niet
te vertellen
• Luther wilde de kerk van binnenuit veranderen: dit heet hervormen • 1517: Luther
schrijft zijn kritiek op in een lijst van 95 punten -> dit wordt gezien als het begin van
de hervorming = reformatie
• Reactie van de Paus: niet mee eens, Luther werd “in de ban gedaan” ofwel
uitgestoten uit de christlijke gemeenschap
• Keizer Karel de vijfde steunde de Paus en wilde dat Luther de kritiek zou intrekken •
Luther weigerde dit
• Luther werd “vogelvrij” verklaard door keizer Karel de V
• Maar er waren ook vorsten die het juist wel eens waren met Luther, zij beschermden
Luther daarom
• -> Luther ging gewoond door met zijn hervorming!
• Gevolg: 1546: oorlog tussen katholieke vorsten onder leiding van Karel V en Lutherse
vorsten (dus de vorsten die achter Luther stonden).
• 1555: Vrede van Augsburg -> iedere vorst mocht nu zelf bepalen welk geloof in zijn
gebied geldt
• Luther’s hervoming heeft geleid tot de vorming van een nieuwe kerk: de protestantse
kerk
Na Luther gingen de hervormingen door en ontstonden er meerdere protestantse kerken
Johannes Calvijn
• Fransman
• Leefde van 1509-1564
• Verschillen Luther en Calvijn:
o Calvijn legde veel meer de nadruk op Gods almacht:
▪ god had al van tevoren bepaald welke mensen naar de hemel gingen
en welke naar de hel
▪ Je moet god eren door te bidden en sober te leven
o Verschillende houding ten opzichte van de overheid;
▪ Luther: je moet altijd je vorst gehoorzamen, zij zijn door god
aangesteld
▪ Calvijn: je hoeft de vorst niet te geloven als een bevel van de vorst in
strijd is met de wil van god
• 1559: Calvijn richt een school in Geneve, Zwitserland om predikanten op te leiden
Samenvattend:
• In 16de eeuw kwam er steeds meer kritiek op de katholieke kerk
• Erasmus schreef een boek waarin hij de spot dreef met de priesters en monnikken
die hij dom, hebzuchtig en verwaand vond
• Luther ging veel verder en vond dat de kerk van binnenuit moest veranderen: hij
