3V GK/HK: Pathologie 1 – VPK aandachtspunten bij hematologie (Marleen Corremans)
1. Inleiding
Hematologie = de leer van het bloed.
Bloed is een onmisbare vloeistof met daarin verschillende soorten cellen en eiwitten.
Bloedcellen worden aangemaakt in het ruggenmerg, de milt en de lymfeklieren.
5 functies van bloed:
- Transport van opgeloste gassen, voedingsstoffen, hormonen en afvalproducten van de stofwisseling.
- Stabilisering van de pH en ionensamenstelling van interstitiële vloeistof.
- Beperking bloedverlies bij verwonding.
- Verdediging tegen gifstoffen en ziekteverwekkers.
- Stabilisering van lichaamstemperatuur.
Hoe kan je de 5 functies monitoren als verpleegkundige?
Erytrocyten verliezen in hun ontwikkeling alle organellen. Ze hebben geen kern of geen mitochondriën en
kunnen hun energie alleen anaeroob verkrijgen. Hiervoor nemen ze glucose op uit omringend plasma.
Ze kunnen niet zelf delen maar moeten steeds worden aangemaakt waardoor ze de opgeslagen
zuurstof niet zelf zullen verbruiken maar alleen afstaan aan de perifere weefsels.
Erytropoëse: EPO wordt aan het bloedplasma afgegeven wanneer de nieren in een hypoxische
toestand komen. Hypoxische toestand kan ontstaan tijdens anemie, als de bloedtoevoer naar de
nieren afneemt, als het zuurstofgehalte van de lucht in de longen afneemt of als het
gaswisselingsoppervlak is beschadigd.
Pluripotente stamcellen uit het rode beenmerg kunnen, door stimulatie door het hormoon
erytropoëtine versneld delen tot erytroblasten die op hun beurt onder invloed van erytropoëtine
versneld kunnen rijpen tot reticulocyten.
Deze hemocytoblasten worden myeloïde stamcellen die gaan rijpen. Eerst zijn het zeer onrijpe
erytroblasten die actief hemoglobine vormen. Na 4 dagen stoten ze hun kern af en ontwikkelen tot
1
, 3V GK/HK: Pathologie 1 – VPK aandachtspunten bij hematologie (Marleen Corremans)
erytrocyten. Ze synthetiseren nog 2 tot 3 dagen eiwitten in het beenmerg en gaan de circulatie in. Na 24u zijn ze niet meer van andere rijpe erytrocyten te
onderscheiden. Na ongeveer 120 dagen wordt de erytrocyt terug ontmanteld door de macrofagen.
Het ijzer gaat via het transporteiwit transferrine terug naar het beenmerg. De haemmolecule wordt van het ijzer ontdaan en in de vorm van bilirubine door
de levercellen opgenomen en met de gal aan de dunne darm afgegeven.
Voor een normale erytropoëse zijn aminozuren, ijzer en vitaminen nodig. Vitamine B12 halen we uit de voeding (zuivelproducten en vlees). Indien
onvoldoende pernicieuze anemie. Voor de opname van vitamine B12 is intrinsieke factor nodig in de maag.
Goedaardige bloedziekten: anemie, hemofilie (= erfelijke ziekte die gekenmerkt wordt door het
optreden van spontane bloedingen in combinatie met het ontbreken van stollingsfactoren), …
Kwaadaardige bloedziekten: leukemie, lymfeklierkanker, multiple myeloom, …
2. Beenmergonderzoek
Wat Het verkrijgen van beenmerg door een punctie met behulp van een:
- Beenmergbiopsie: plaats in het biopt en wijze van groei zijn belangrijk
- Beenmergaspiratie: diffuse aandoeningen verspreid in het merg, kleine en kwantitatieve details in cellen zijn belangrijk
Een punctie = medische handeling waarbij met behulp van een holle naald bloed, vocht of weefsel uit het lichaam wordt
genomen voor onderzoek op eventuele afwijkingen in cellen of weefsels.
2
1. Inleiding
Hematologie = de leer van het bloed.
Bloed is een onmisbare vloeistof met daarin verschillende soorten cellen en eiwitten.
Bloedcellen worden aangemaakt in het ruggenmerg, de milt en de lymfeklieren.
5 functies van bloed:
- Transport van opgeloste gassen, voedingsstoffen, hormonen en afvalproducten van de stofwisseling.
- Stabilisering van de pH en ionensamenstelling van interstitiële vloeistof.
- Beperking bloedverlies bij verwonding.
- Verdediging tegen gifstoffen en ziekteverwekkers.
- Stabilisering van lichaamstemperatuur.
Hoe kan je de 5 functies monitoren als verpleegkundige?
Erytrocyten verliezen in hun ontwikkeling alle organellen. Ze hebben geen kern of geen mitochondriën en
kunnen hun energie alleen anaeroob verkrijgen. Hiervoor nemen ze glucose op uit omringend plasma.
Ze kunnen niet zelf delen maar moeten steeds worden aangemaakt waardoor ze de opgeslagen
zuurstof niet zelf zullen verbruiken maar alleen afstaan aan de perifere weefsels.
Erytropoëse: EPO wordt aan het bloedplasma afgegeven wanneer de nieren in een hypoxische
toestand komen. Hypoxische toestand kan ontstaan tijdens anemie, als de bloedtoevoer naar de
nieren afneemt, als het zuurstofgehalte van de lucht in de longen afneemt of als het
gaswisselingsoppervlak is beschadigd.
Pluripotente stamcellen uit het rode beenmerg kunnen, door stimulatie door het hormoon
erytropoëtine versneld delen tot erytroblasten die op hun beurt onder invloed van erytropoëtine
versneld kunnen rijpen tot reticulocyten.
Deze hemocytoblasten worden myeloïde stamcellen die gaan rijpen. Eerst zijn het zeer onrijpe
erytroblasten die actief hemoglobine vormen. Na 4 dagen stoten ze hun kern af en ontwikkelen tot
1
, 3V GK/HK: Pathologie 1 – VPK aandachtspunten bij hematologie (Marleen Corremans)
erytrocyten. Ze synthetiseren nog 2 tot 3 dagen eiwitten in het beenmerg en gaan de circulatie in. Na 24u zijn ze niet meer van andere rijpe erytrocyten te
onderscheiden. Na ongeveer 120 dagen wordt de erytrocyt terug ontmanteld door de macrofagen.
Het ijzer gaat via het transporteiwit transferrine terug naar het beenmerg. De haemmolecule wordt van het ijzer ontdaan en in de vorm van bilirubine door
de levercellen opgenomen en met de gal aan de dunne darm afgegeven.
Voor een normale erytropoëse zijn aminozuren, ijzer en vitaminen nodig. Vitamine B12 halen we uit de voeding (zuivelproducten en vlees). Indien
onvoldoende pernicieuze anemie. Voor de opname van vitamine B12 is intrinsieke factor nodig in de maag.
Goedaardige bloedziekten: anemie, hemofilie (= erfelijke ziekte die gekenmerkt wordt door het
optreden van spontane bloedingen in combinatie met het ontbreken van stollingsfactoren), …
Kwaadaardige bloedziekten: leukemie, lymfeklierkanker, multiple myeloom, …
2. Beenmergonderzoek
Wat Het verkrijgen van beenmerg door een punctie met behulp van een:
- Beenmergbiopsie: plaats in het biopt en wijze van groei zijn belangrijk
- Beenmergaspiratie: diffuse aandoeningen verspreid in het merg, kleine en kwantitatieve details in cellen zijn belangrijk
Een punctie = medische handeling waarbij met behulp van een holle naald bloed, vocht of weefsel uit het lichaam wordt
genomen voor onderzoek op eventuele afwijkingen in cellen of weefsels.
2
