|Aardrijkskunde samenvatting hoofdstuk 1|
Paragraaf 1 krimpende wereld
Globalisering of mondialisering is het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en
samenleving toeneemt > toename van de gemiddelde afstand waarover goederen, mensen en
kapitaal zich verplaatsen, maar ook hoe het leven van mensen wordt beïnvloed door
gebeurtenissen ver weg. Globalisering heeft met aardrijskunde te maken, omdat het invloed
heeft op de inrichting en functie van gebieden en het ruimtelijke gedrag van mensen.
Shanghai was tot 1980 sterk gericht op China, nu is het een metropool met een westerse
uitstraling en een belangrijk financieel knooppunt in de internationale economie.
Door deze toenemende vervlechting van gebieden wordt de wereld een global village
genoemd > relatieve afstand tussen gebieden neemt af als gevolg van de snelle daling van de
reis- en vervoerstijden en de kosten daarvan. Tijd- ruimtecompressie is tijd en ruimt als het
ware in elkaar gedrukt. Drie processen spelen daarbij een rol:
1.ligging verandert. De absolute ligging {de afstand hemelsbreed uitgedrukt in kilometers}
verandert niet, maar de relatieve ligging {de ligging van een plaats of een gebied ten opzichte
van andere gebieden} kan wel veranderen. Door een vergroting van de zeesluizen bij
IJmuiden kunnen in de toekomst ook grote cruiseschepen aanmeren in Amsterdam. Door
globalisering verandert de relatieve ligging sneller. In korte tijd kan een gebied of een stad in
verval raken of opbloeien. Belangrijk zijn hiervoor:
-de positie van een gebied ten opzichte van belangrijke economische centra. Door de opkomst
van India en China heeft de wereldhaven van Singapore zijn relatieve ligging verbetert.
-de ligging ten opzichte van een belangrijke vervoersas {corridor}. Voor bedrijven is het van
belang dat ze hun producten snel over een groot gebied kunnen distribueren. Vervoersassen
zijn als vestigingsgebied voor bedrijven alleen aantrekkelijk wanneer ze belangrijke
economische gebieden met elkaar verbinden, het liefst met een mainport {intercontinentaal
knooppunt in een transportnetwerk, zee- en luchthavens} aan het begin of einde. Rotterdam is
een echte corridor, Rome juist niet.
2.afstand krimpt. Het vervoer wordt goedkoper en gaat sneller; de relatieve afstand daalt. De
geografische reden van het afstandsverval: de interactie tussen gebieden neemt af naarmate
de afstand toeneemt. De remmende factoren kunnen zijn de vervoerskosten en dus toch de
absolute afstand.
3.grenzen vervagen. Staatsgrenzen met een strenge grenscontrole gaan slecht samen met
globalisering
Begrippen:
Globalisering: het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en samenlevingen op
aarde toeneemt. Dit proces wordt ook wel mondialisering genoemd.
Tijd- ruimtecompressie: proces waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen daalt, vooral als
gevolg van de moderne transport- en informatietechnologie.
Absolute ligging: de unieke ligging van een plaats in het graadnet.
Relatieve ligging: de ligging van een plaats of gebied ten opzichte van andere plaatsen en
gebieden vooral gelet op bereikbaarheid.
Mainport: intercontinentaal knooppunt in een transsportnetwerk. Denk hierbij aan
belangrijke zee- en luchthavens.
Paragraaf 1 krimpende wereld
Globalisering of mondialisering is het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en
samenleving toeneemt > toename van de gemiddelde afstand waarover goederen, mensen en
kapitaal zich verplaatsen, maar ook hoe het leven van mensen wordt beïnvloed door
gebeurtenissen ver weg. Globalisering heeft met aardrijskunde te maken, omdat het invloed
heeft op de inrichting en functie van gebieden en het ruimtelijke gedrag van mensen.
Shanghai was tot 1980 sterk gericht op China, nu is het een metropool met een westerse
uitstraling en een belangrijk financieel knooppunt in de internationale economie.
Door deze toenemende vervlechting van gebieden wordt de wereld een global village
genoemd > relatieve afstand tussen gebieden neemt af als gevolg van de snelle daling van de
reis- en vervoerstijden en de kosten daarvan. Tijd- ruimtecompressie is tijd en ruimt als het
ware in elkaar gedrukt. Drie processen spelen daarbij een rol:
1.ligging verandert. De absolute ligging {de afstand hemelsbreed uitgedrukt in kilometers}
verandert niet, maar de relatieve ligging {de ligging van een plaats of een gebied ten opzichte
van andere gebieden} kan wel veranderen. Door een vergroting van de zeesluizen bij
IJmuiden kunnen in de toekomst ook grote cruiseschepen aanmeren in Amsterdam. Door
globalisering verandert de relatieve ligging sneller. In korte tijd kan een gebied of een stad in
verval raken of opbloeien. Belangrijk zijn hiervoor:
-de positie van een gebied ten opzichte van belangrijke economische centra. Door de opkomst
van India en China heeft de wereldhaven van Singapore zijn relatieve ligging verbetert.
-de ligging ten opzichte van een belangrijke vervoersas {corridor}. Voor bedrijven is het van
belang dat ze hun producten snel over een groot gebied kunnen distribueren. Vervoersassen
zijn als vestigingsgebied voor bedrijven alleen aantrekkelijk wanneer ze belangrijke
economische gebieden met elkaar verbinden, het liefst met een mainport {intercontinentaal
knooppunt in een transportnetwerk, zee- en luchthavens} aan het begin of einde. Rotterdam is
een echte corridor, Rome juist niet.
2.afstand krimpt. Het vervoer wordt goedkoper en gaat sneller; de relatieve afstand daalt. De
geografische reden van het afstandsverval: de interactie tussen gebieden neemt af naarmate
de afstand toeneemt. De remmende factoren kunnen zijn de vervoerskosten en dus toch de
absolute afstand.
3.grenzen vervagen. Staatsgrenzen met een strenge grenscontrole gaan slecht samen met
globalisering
Begrippen:
Globalisering: het proces waarbij de verwevenheid tussen gebieden en samenlevingen op
aarde toeneemt. Dit proces wordt ook wel mondialisering genoemd.
Tijd- ruimtecompressie: proces waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen daalt, vooral als
gevolg van de moderne transport- en informatietechnologie.
Absolute ligging: de unieke ligging van een plaats in het graadnet.
Relatieve ligging: de ligging van een plaats of gebied ten opzichte van andere plaatsen en
gebieden vooral gelet op bereikbaarheid.
Mainport: intercontinentaal knooppunt in een transsportnetwerk. Denk hierbij aan
belangrijke zee- en luchthavens.
