College aantekeningen Ziekte En Gezondheid (GW102)

College 1.1
Introductie ziekte en gezondheid

Na de bijeenkomst kun je:
 op genuanceerde wijze betekenis geven aan de begrippen ziekte en gezondheid en het
spanningsveld binnen en tussen beide begrippen beschrijven;
 aangeven hoe de betekenis die we aan ziekte en gezondheid toekennen onderhevig is aan
tijd en cultuur;
 toelichten dat de gezondheidstoestand de uitkomst is van een multicausaal proces met
diverse determinanten.

Ruime meerderheid van de bevolking vindt gezondheid het belangrijkste in het leven.

Biomedisch model
Ziekte:
 Storing van een normaal functionerend organisme
 Verstoorde biologische/lichamelijke processen als oorzaak

Gezondheid:
 Afwezigheid van ziekte

Focus:
 Behandeling van het lichaam door arts
 Preventie door wegnemen van oorzaken

Biopsychosociaal model
Ziekte en gezondheid:
 Continuüm
Focus:
 Samenspel van biologische, psychologische en sociale factoren bij ontstaan en verloop van
ziekte en gezondheid
 Verschillende aangrijpingspunten voor ziektepreventie en gezondheidsbevordering


Ziekte: perspectieven
Disease
 Medisch-professioneel perspectief
 Objectieve biologische afwijkingen
Illness
 Ik-perspectief
 Subjectieve ziekte-ervaring, lijden, zich ziek voelen
Sickness
 Sociaal/maatschappelijk perspectief
 Ziekterol, rechten, sociale normen, stigmatisering. Wat wordt beschouwd als sickness is per
land verschillend.

➔ hangen met elkaar samen, maar zijn ook onafhankelijk. Als iemand hoofdpijn heeft is dat objectief
niet te zien, maar de persoon heeft wel pijn. Als iemand een been breekt is dat objectief te zien en de
persoon ervaart ook pijn.

“gezondheid is een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal/maatschappelijk
welbevinden en niet slechts de afwezigheid van ziekte of gebrek.” (WHO, 1948)

,  Bijna niemand is volgens deze definitie gezond
 Veel problemen worden in het medische domein getrokken. Als iemand zich niet goed voelt
doordat hij geen baan heeft valt dat volgens deze definitie onder gezondheid.
“Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de
sociale, mentale en fysieke uitdagingen van het leven.” (Huber et al., 2011)
 ‘positieve gezondheid’ met 6 dimensies/indicatoren
 Dynamische formulering
 Kritiek: dit is een definitie voor omgaan met ongezondheid. Mensen die euthenasie plegen
als zij erg ziek zijn, zijn volgens deze definitie gezond, omdat zij de regie in eigen handen
hebben.


College 1.6
Bestuursrecht

Augustinus van Hippo (354-430): “De staat verschilt in weinig van een roversbende, als hij niet is
onderworpen aan het recht.”

Bestuursrecht: bestuursrecht of administratief recht heeft alles van doen met administraire oftewel
besturen. “Het is het recht dat de overheid die zich actief bemoeit met de samenleving het daarvoor
benodigde instrumentarium biedt;
En tegelijkertijd het recht dat de leden van de samenleving invloed op en bescherming tegen
diezelfde, zich met hen en hun omgeving bemoeiende overheid moet geven.”

Grondslagen bestuursrecht:
Rechtsstaatgedachte
 Wetmatigheid van bestuur: de overheid moet zich aan rechten houden
 Grondrechten: burger wordt beschermd tegen de overheid
 Machtsverdeling: scheiding van machten
 Rechterlijke controle: de overheid is onderworpen aan de uitspraak van de rechter

Democratiegedachte
 Procedure besluitvorming
o Er is (mede)wetgeving door een gekozen volksvertegenwoordiging
o Deze is gekozen in vrije verkiezingen, en er is algemeen kiesrecht
o Verder kunnen bestuurders worden vervangen op basis van verkiezingsuitslagen of
wanneer de volksvertegenwoordiging het vertrouwen verliest
o Er is openbaarheid van bestuur
o Voor belangenhebbenden is er een extra gelegenheid zijn visie te laten meewegen
(inspraak)
 Inhoud van besluiten
o Het besluit moet de belangen van de (overstemde) minderheid zo veel mogelijk
ontzien; het moet tot zo min mogelijk onvrijheid en ongelijkheid leiden. ➔ dit
onderstreept het belang van de rechtsstaat.


Waar vinden we publiekrecht?
 Grondwet
 Organieke wetten
 Andere wetten in formele zin
 Andere wetten in materiële zin

,  Beleidsregels

Bestuursrecht is een deel van publiekrecht:




Formeel bestuursrecht: Algemene wet bestuursrecht (Awb)

Materieel bestuursrecht: voorbeelden
Bijzonder deel: wetgeving op terreinen als:
 Geestelijk en cultureel levenspeil
 Sociaal-economische aangelegenheden
 Fysieke leefomgeving
 Veiligheid en openbare orde
 Intern functioneren van het openbaar bestuur
 Gezondheidszorg ➔

Bestuurlijk gezondheidsrecht: voorbeelden:




Stelsel van de gezondheidszorg:
Stelsel: geheel van rechtsbetrekkingen gericht op verwerkelijking van het recht op gezondheidszorg.

Rechtsbetrekkingen:
 Privaatrechtelijk

,  Bestuursrechtelijk

Privaatrecht:
Voorbeelden van overeenkomsten in het gezondheidsrecht:
 Geneeskundige behandelingsovereenkomst
 Arbeidsovereenkomst
 Toelatingsovereenkomst
 Zorgovereenkomst
 Verzekeringsovereenkomst
 Maatschapsovereenkomst
 Samenwerkingsovereenkomst


Privaatrecht Bestuursrecht
Nat.pers / rechtspersoon vs. Overheid / burger
Andere nat.pers. /
rechtspersoon
Nevenschikking Onderschikking
Archetype: overeenkomst Archetype: beschikking
Partijkeuze
Inhoud: wordt bepaald door de Inhoud: wordt door overheid
partijen bepaald
Handhaving door partijen Handhaving door overheid

De bestuursrechtelijke rechtsbetrekking
1. Bestuursorgaan (artikel 1:1 Awb)
Onder bestuursorgaan wordt verstaan: a. een orgaan van een rechtspersoon die krachtens
publiekrecht is ingesteld, of b. een ander persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed.

2. Belanghebbende (artikel 1:2 Awb)
 Onder belanghebbende wordt verstaan: degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is
betrokken.
 Ten aanzien van bestuursorganen worden de hun toevertrouwde belangen als hun belangen
beschouwd.
 Ten aanzien van rechtspersonen worden als hun belangen mede beschouwd de algemene en
collectieve belangen die zij krachtens hun doelstellingen en blijkens hun feitelijke
werkzaamheden in het bijzonder behartigen.

3. Besluit (artikel 1:3 Awb)
Onder besluit wordt verstaan: een schriftelijke beslissing van een bestuursorgaan, inhoudende een
publiekrechtelijke rechtshandeling.

4 vormen van een besluit:
 Algemeen Verbindend Voorschrift (AVV): een naar buiten werkende, voor de daarbij
betrokkenen algemene (bindende) regel, uitgegaan van het openbaar gezag dat de
bevoegdheid daartoe ontleent aan de wet. Gaat over bijv iedereen in de gemeente.
 Besluit van algemene strekking (BAS): een beslissing die niet is gericht op een individu of
een concreet geval, maar gevolgen heeft voor een groep gevallen. Voorbeelden: een
verordening of een bestemmingsplan (inrichting van een gebied). Geldt niet voor de hele
gemeente.