Ethiek.
Jos van Boerkel.
Inleiding op (sociale) ethiek
Binnen deze module gaan we ethische perspectieven verkennen die ons helpen
reflecteren op het sociaal werk. Aan de hand van deze perspectieven zullen we met zowel
een kritische als een beter onderbouwde betrokkenheid naar de praktijk kijken en ervaren
met welke complexe dilemma’s je als sociaal werker zoal mee te maken krijgt. Samen
met sociologie is ook ethiek een belangrijke pijler in de internationale definitie van sociaal
werk: ‘Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve
verantwoordelijkheid en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk.
Versterkt door theorieën van sociaal werk, sociale wetenschappen,
geesteswetenschappen en relevante lokale kennis’ (IFSW 2014).
Les 1: Filosofie van het zorgen. H.3: Zorgend zijn wij in de wereld.
Ethiek: Onderzoekt het handelen van mensen en normeert het handelen; goede en slechte.
Vakgebied van de filosofie dat zich bezighoudt met wat goed en slecht is.
Sociale ethiek. Stelt vragen bij de wijze waarop mensen samenleven, en bij de (sociale) waarden waar
zij zich op baseren. Sociale ethiek stelt bv. vragen bij waarden als ‘rechtvaardigheid’, ‘vrijheid’, en
‘gelijkheid’, en bij de praktijk van deze waarden.
Beroepsethiek – professionele ethiek. Onderzoekt ethische vraagstukken die opkomen binnen het
professioneel handelen van een beroepsgroep.
Het verschil tussen een empirische uitspraak en een normatieve uitspraak. Empirisch wil zeggen;
berust op de werkelijkheid, het valt te controleren en onderzoeken. Dit kan zowel wel als niet
kloppend zijn.
Normatieve uitspraken zijn waardeoordelen. De waarheid of onwaarheid kunnen we niet vaststellen
op basis van observatie.
1. Gevolgenethiek. Jeremy Bentham en Mill.
Kijkt naar de gevolgen van het handelen. De gevolgen worden gewogen aan de waarde welzijn of
genot, of het vermijden van pijn. Welk alternatief levert het meeste geluk op voor zoveel mogelijk
mensen.
Locke en Mill; contract voor vrijheid, gelijkheid en wat van jou is, is van jou en mag niemand aan
komen.
2. Plichtethiek of deontologie/ beginselen ethiek. Emanuel Kant.
De ander helpen is redelijk en daarom is het je plicht. Het gaat Kant om de wil het goede te doen,
want er is geen precieze omschrijving wat ‘het goede’ is.
Respect voor autonomie; mensen zijn in staat zichzelf wetten en regels op te leggen, maar zijn
mensen altijd redelijk? Gelijke behandeling is belangrijk. Liegen mag nooit. Wetten zijn redelijk.
Welke beginselen en principes zijn afgesproken en wat is mijn plicht om te doen?
Categorische imperatief; Emanuel Kant zegt dat er 2 regels zijn waarvan iedereen redelijkheid in moet kunnen zien.
1. Handel zo dat de regel waarop je je handeling baseert, een algemene wet kan worden die
door iedereen gevolgd kan worden, zonder met zichzelf in tegenspraak te komen.
Menselijke waardigheid staat centraal. Wat u niet wil dat u geschiet, doe dat ook de ander niet.
2. Behandel iedereen als een doel op zich en niet als een middel om een doel te bereiken.
Indien een handeling indruist tegen een bepaald beginsel, dan wordt de handeling afgewezen.
Kant heeft een test bedacht om te achterhalen of je eigen regel hieraan voldoet. Als je regel de test
niet doorstaat, mag je nooit volgens deze regel handelen. Blz. 121. Deontologie: Deontologie is een
, stroming in de ethiek die stelt dat de juistheid van handelingen moet worden gebaseerd op absolute
gedragsregels. Deze regels komen voort uit bepaalde normen over menselijk gedrag.
Jos van Boerkel.
Inleiding op (sociale) ethiek
Binnen deze module gaan we ethische perspectieven verkennen die ons helpen
reflecteren op het sociaal werk. Aan de hand van deze perspectieven zullen we met zowel
een kritische als een beter onderbouwde betrokkenheid naar de praktijk kijken en ervaren
met welke complexe dilemma’s je als sociaal werker zoal mee te maken krijgt. Samen
met sociologie is ook ethiek een belangrijke pijler in de internationale definitie van sociaal
werk: ‘Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve
verantwoordelijkheid en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk.
Versterkt door theorieën van sociaal werk, sociale wetenschappen,
geesteswetenschappen en relevante lokale kennis’ (IFSW 2014).
Les 1: Filosofie van het zorgen. H.3: Zorgend zijn wij in de wereld.
Ethiek: Onderzoekt het handelen van mensen en normeert het handelen; goede en slechte.
Vakgebied van de filosofie dat zich bezighoudt met wat goed en slecht is.
Sociale ethiek. Stelt vragen bij de wijze waarop mensen samenleven, en bij de (sociale) waarden waar
zij zich op baseren. Sociale ethiek stelt bv. vragen bij waarden als ‘rechtvaardigheid’, ‘vrijheid’, en
‘gelijkheid’, en bij de praktijk van deze waarden.
Beroepsethiek – professionele ethiek. Onderzoekt ethische vraagstukken die opkomen binnen het
professioneel handelen van een beroepsgroep.
Het verschil tussen een empirische uitspraak en een normatieve uitspraak. Empirisch wil zeggen;
berust op de werkelijkheid, het valt te controleren en onderzoeken. Dit kan zowel wel als niet
kloppend zijn.
Normatieve uitspraken zijn waardeoordelen. De waarheid of onwaarheid kunnen we niet vaststellen
op basis van observatie.
1. Gevolgenethiek. Jeremy Bentham en Mill.
Kijkt naar de gevolgen van het handelen. De gevolgen worden gewogen aan de waarde welzijn of
genot, of het vermijden van pijn. Welk alternatief levert het meeste geluk op voor zoveel mogelijk
mensen.
Locke en Mill; contract voor vrijheid, gelijkheid en wat van jou is, is van jou en mag niemand aan
komen.
2. Plichtethiek of deontologie/ beginselen ethiek. Emanuel Kant.
De ander helpen is redelijk en daarom is het je plicht. Het gaat Kant om de wil het goede te doen,
want er is geen precieze omschrijving wat ‘het goede’ is.
Respect voor autonomie; mensen zijn in staat zichzelf wetten en regels op te leggen, maar zijn
mensen altijd redelijk? Gelijke behandeling is belangrijk. Liegen mag nooit. Wetten zijn redelijk.
Welke beginselen en principes zijn afgesproken en wat is mijn plicht om te doen?
Categorische imperatief; Emanuel Kant zegt dat er 2 regels zijn waarvan iedereen redelijkheid in moet kunnen zien.
1. Handel zo dat de regel waarop je je handeling baseert, een algemene wet kan worden die
door iedereen gevolgd kan worden, zonder met zichzelf in tegenspraak te komen.
Menselijke waardigheid staat centraal. Wat u niet wil dat u geschiet, doe dat ook de ander niet.
2. Behandel iedereen als een doel op zich en niet als een middel om een doel te bereiken.
Indien een handeling indruist tegen een bepaald beginsel, dan wordt de handeling afgewezen.
Kant heeft een test bedacht om te achterhalen of je eigen regel hieraan voldoet. Als je regel de test
niet doorstaat, mag je nooit volgens deze regel handelen. Blz. 121. Deontologie: Deontologie is een
, stroming in de ethiek die stelt dat de juistheid van handelingen moet worden gebaseerd op absolute
gedragsregels. Deze regels komen voort uit bepaalde normen over menselijk gedrag.
