Deel 2:
Zwangerschap
,Hoofdstuk 1: Fysiologische veranderingen
1.1 Vrouwelijke organen
1.1.1 Uterus
1.1.1.1 Vergelijking zwangere en niet-zwangere uterus
Zwangere uterus Niet-zwangere uterus
Relatief dunwandig Soliede structuur (=stevig, vast)
1.100 - 1.200 gram 60 - 70 gram
Totaal volume: 4,5 - 5 liter Caviteit (=inhoud): enkele mm3 of ≤ 10 ml
1.1.1.2 Uteriene groei
De uterus groeit door een combinatie van drie zaken, namelijk hyperplasie, hypertrofie en
rek.
≤ 10de week
Uitsluitende hyperplasie (=het aantal cellen in de uteruswand neemt spectaculair toe) .
10 tot 20 weken
Geleidelijk meer hypertrofie (=de bestaande cellen worden groter) terwijl
groeisnelheid afneemt.
≥ 20 weken
Er is bijna geen sprake meer van myometrium (=baarmoederwand) groei. ‘Rek’
wordt steeds belangrijker.
1.1.1.3 Spierbundels
Tijdens een contractie begint de drukopbouw in de fundus en verplaatst zich als het ware in
een peristatische golf naar de cervix.
De uteruscontracties die plaatsvinden vanaf het tweede deel van de zwangerschap noemen
we de Braxton-Hicks-contracties (=harde buiken). Deze contracties bereiden de uterus als het
ware voor op de echte contracties die tijdens de arbeid optreden.
Echte contracties zorgen voor ontsluiting van de cervix en zetten zich door gedurende de
gehele arbeid. Bij Braxton-Hicks-contracties treedt er geen ontsluiting op en ze gaan na
enige tijd vanzelf over. Op die manier kan je beide soorten onderscheiden van elkaar.
1.1.2 Cervix
Het ectropion (=cellen van de cervix die niet uitwendig zichtbaar zijn) verandert onder invloed
van oestrogeen. Tijdens de zwangerschap gaan de cervicale cellen zich vermeerderen en
vergroten. De ectropion –die normaal uitwendig niet zichtbaar zijn– worden zichtbaar.
Tegen het einde van de zwangerschap wordt de cervix weker en korter
(=verstrijken) met nadien ontsluiting. Bij een primipara verstrijkt de cervix
volledig en volgt de ontsluiting, terwijl een multipara deze twee processen
samen doorstaat; verstrijking van de cervix + ontsluiting gaan tesamen.
1.1.3 Vagina
, Na het innestelen van de eicel zien we een hyperemie (=toename van de doorbloeding). De
cervix kan hierdoor een rood-blauwachtige schijn krijgen. Dit noemt men het teken van
Chadwick. Ook is er een toename van de vaginale afscheiding, met als gevolg dat de vagina
gevoeliger wordt voor candida-infecties.
1.1.4 Tubae en ovaria
De ovaria of de eierstokken nemen toe in volume. Ook de ovariële venen nemen
spectaculair toe in diameter (=bij een niet-zwangere is de diameter 0,9 cm en bij een zwangere
neemt deze toe tot 2,5 cm).
Het corpus luteum zorgt tot 8 à 10 weken voor de productie van progesteron. Progesteron is
belangrijk omdat dit ervoor zorgt dat de eicel kan innestelen. Vanaf 10 weken is er sprake
van de luteoplacentaire shift. Dit wil zeggen dat wanneer de bevruchte eicel zich gaat
vormen, de placenta ontwikkelt. Vanaf dan zal de placenta instaan voor de productie van
progesteron en verdwijnt het corpus luteum.
1.1.5 Ligamenta rotunda
Het ligamenta rotunda is een ligament dat vasthangt aan de fundus en naar het lieskanaal
loopt. Vanaf het begin van de zwangerschap staat dit ligament onder spanning door de groei
van de uterus. Hierdoor kan bandenpijn ontstaan. Bandenpijn is de pijn/het ongemak dat
ontstaat door het uitrekken van het ligemanta rotunda (=voelt aan zoals menstruatiepijn).
1.1.6 Mammae (=borsten)
De volume van de borsten stijgt door…
Hyperemie (=toename van de doorbloeding)
Gespannen en pijnlijke borsten zijn vaak een van de eerste zwangerschapstekenen.
Toename melkklieren
Alveolaire hypertrofie (=de bestaande cellen in de borsten worden groter)
In de laatste weken van de zwangerschap kunnen de borsten een dunne, gelige of
melkachtige afscheiding (=colostrum) produceren. Ook in de eerste dagen na de bevalling
wordt nog geen moedermelk, maar colostrum geproduceerd. Wanneer dit vroeg in de
zwangerschap voorkomt is er nog geen sprake van colostrum, maar van plasma.
Daarnaast wordt het tepelhof groter, kleurt donkerder en worden de tepels gevoeliger.
1.1.7 Op consultatie bij de vroedvrouw
Klachten…
Lekkende borsten
Ingetrokken tepels
Meer pigmentatie
Meer vaginale afscheiding
Bandenpijn
Teken van Chadwick
Tips…
Zwangerschap
,Hoofdstuk 1: Fysiologische veranderingen
1.1 Vrouwelijke organen
1.1.1 Uterus
1.1.1.1 Vergelijking zwangere en niet-zwangere uterus
Zwangere uterus Niet-zwangere uterus
Relatief dunwandig Soliede structuur (=stevig, vast)
1.100 - 1.200 gram 60 - 70 gram
Totaal volume: 4,5 - 5 liter Caviteit (=inhoud): enkele mm3 of ≤ 10 ml
1.1.1.2 Uteriene groei
De uterus groeit door een combinatie van drie zaken, namelijk hyperplasie, hypertrofie en
rek.
≤ 10de week
Uitsluitende hyperplasie (=het aantal cellen in de uteruswand neemt spectaculair toe) .
10 tot 20 weken
Geleidelijk meer hypertrofie (=de bestaande cellen worden groter) terwijl
groeisnelheid afneemt.
≥ 20 weken
Er is bijna geen sprake meer van myometrium (=baarmoederwand) groei. ‘Rek’
wordt steeds belangrijker.
1.1.1.3 Spierbundels
Tijdens een contractie begint de drukopbouw in de fundus en verplaatst zich als het ware in
een peristatische golf naar de cervix.
De uteruscontracties die plaatsvinden vanaf het tweede deel van de zwangerschap noemen
we de Braxton-Hicks-contracties (=harde buiken). Deze contracties bereiden de uterus als het
ware voor op de echte contracties die tijdens de arbeid optreden.
Echte contracties zorgen voor ontsluiting van de cervix en zetten zich door gedurende de
gehele arbeid. Bij Braxton-Hicks-contracties treedt er geen ontsluiting op en ze gaan na
enige tijd vanzelf over. Op die manier kan je beide soorten onderscheiden van elkaar.
1.1.2 Cervix
Het ectropion (=cellen van de cervix die niet uitwendig zichtbaar zijn) verandert onder invloed
van oestrogeen. Tijdens de zwangerschap gaan de cervicale cellen zich vermeerderen en
vergroten. De ectropion –die normaal uitwendig niet zichtbaar zijn– worden zichtbaar.
Tegen het einde van de zwangerschap wordt de cervix weker en korter
(=verstrijken) met nadien ontsluiting. Bij een primipara verstrijkt de cervix
volledig en volgt de ontsluiting, terwijl een multipara deze twee processen
samen doorstaat; verstrijking van de cervix + ontsluiting gaan tesamen.
1.1.3 Vagina
, Na het innestelen van de eicel zien we een hyperemie (=toename van de doorbloeding). De
cervix kan hierdoor een rood-blauwachtige schijn krijgen. Dit noemt men het teken van
Chadwick. Ook is er een toename van de vaginale afscheiding, met als gevolg dat de vagina
gevoeliger wordt voor candida-infecties.
1.1.4 Tubae en ovaria
De ovaria of de eierstokken nemen toe in volume. Ook de ovariële venen nemen
spectaculair toe in diameter (=bij een niet-zwangere is de diameter 0,9 cm en bij een zwangere
neemt deze toe tot 2,5 cm).
Het corpus luteum zorgt tot 8 à 10 weken voor de productie van progesteron. Progesteron is
belangrijk omdat dit ervoor zorgt dat de eicel kan innestelen. Vanaf 10 weken is er sprake
van de luteoplacentaire shift. Dit wil zeggen dat wanneer de bevruchte eicel zich gaat
vormen, de placenta ontwikkelt. Vanaf dan zal de placenta instaan voor de productie van
progesteron en verdwijnt het corpus luteum.
1.1.5 Ligamenta rotunda
Het ligamenta rotunda is een ligament dat vasthangt aan de fundus en naar het lieskanaal
loopt. Vanaf het begin van de zwangerschap staat dit ligament onder spanning door de groei
van de uterus. Hierdoor kan bandenpijn ontstaan. Bandenpijn is de pijn/het ongemak dat
ontstaat door het uitrekken van het ligemanta rotunda (=voelt aan zoals menstruatiepijn).
1.1.6 Mammae (=borsten)
De volume van de borsten stijgt door…
Hyperemie (=toename van de doorbloeding)
Gespannen en pijnlijke borsten zijn vaak een van de eerste zwangerschapstekenen.
Toename melkklieren
Alveolaire hypertrofie (=de bestaande cellen in de borsten worden groter)
In de laatste weken van de zwangerschap kunnen de borsten een dunne, gelige of
melkachtige afscheiding (=colostrum) produceren. Ook in de eerste dagen na de bevalling
wordt nog geen moedermelk, maar colostrum geproduceerd. Wanneer dit vroeg in de
zwangerschap voorkomt is er nog geen sprake van colostrum, maar van plasma.
Daarnaast wordt het tepelhof groter, kleurt donkerder en worden de tepels gevoeliger.
1.1.7 Op consultatie bij de vroedvrouw
Klachten…
Lekkende borsten
Ingetrokken tepels
Meer pigmentatie
Meer vaginale afscheiding
Bandenpijn
Teken van Chadwick
Tips…
