Hoorcolleges Methoden en Theorieën van Journalism Studies (hoorcollege 1 tot en met 6)
2021-2022
Universiteit Leiden – Minor Journalistiek en Nieuwe Media – jaar 3 – semester 1
Hoorcollege 1 Methoden en Theorieën van Journalism Studies
Journalism Studies bestudeert journalistiek als maatschappelijk verschijnsel. Om
journalistiek te kunnen bestuderen, is het van belang na te denken over wat journalistiek is
en wie journalist is.
Artikel Zelizer
Zelizer bespreekt in haar artikel hoe enerzijds journalisten zelf en anderzijds academici naar
de journalistiek kijken.
Journalisten zelf spreken vaak op de volgende manieren over journalistiek:
- Journalistiek als zesde zintuig: dit gaat gepaard met uitspraken als ‘een neus hebben
voor nieuws’ en met het idee dat of je een goede journalist bent aangeboren is. Het is een
natuurlijk talent en niet per se iets aangeleerds.
- Journalistiek als container: journalistiek wordt gezien als een soort container die leeg
(geen nieuws) of vol (veel nieuws) kan zijn.
- Journalistiek als spiegel: dit gaat gepaard met concepten als objectiviteit en met de
ideeën dat de journalistiek de maatschappelijke praktijk weerspiegelt of een lens biedt op de
maatschappij. Journalistiek en de maatschappij worden als twee losse dingen gezien.
- Journalistiek als verhaal: veel journalisten praten over journalistiek als een verhaal,
waarbij ook narratieve technieken komen kijken. Dit terwijl je zou denken dat narratieve
technieken bij het terrein van de fictie horen.
- Journalistiek als een kind: journalistiek wordt gezien als iets dat goed verzorgd en
gekoesterd moet worden. Ook moet de nieuwsstroom, net als een kind, voortdurend in de
gaten gehouden worden.
- Journalistiek als een dienst: journalistiek wordt gezien als een dienst aan de
samenleving. Het wordt gezien als iets dat een bijdrage levert aan bijvoorbeeld gezond
burgerschap.
Maar weinig kennis uit het vakgebied Journalism Studies sijpelt door naar de journalistieke
praktijk. Veel journalisten vinden het niet fijn als wetenschappers hen komen vertellen hoe
zij hun vak moeten uitoefenen.
Wetenschappers daarentegen, spreken op de volgende manieren over journalistiek:
, - Journalistiek als een vakgebied: het wordt gezien als iets waarbij een specifieke
kennis en ideologie komt kijken. Er zou ook sprake zijn van een professionele relatie tussen
journalisten en hun klanten.
- Journalistiek als instituut: een maatschappelijke uitvinding met sociale, culturele,
economische en politieke privileges en taken.
- Journalistiek als tekst: alle output van journalisten wordt gezien als tekst (ook
bijvoorbeeld podcasts en beeldmateriaal).
- Journalistiek als mensen: wie zijn journalisten?
- Journalistiek als praktijk: wat doen journalisten de hele dag door?
Boundary work: het gegeven dat mensen die werken in beroepen die niet heel duidelijk
gedefinieerd zijn, voortdurend bezig zijn met het af te bakenen wat hun vakgebied precies is.
Deze bewijsdrang vinden we bijvoorbeeld sterk in de journalistiek, maar totaal niet bij
chirurgen bijvoorbeeld.
De samenleving verandert. In ‘The liquid society’ spreekt Bauman over hoe de grenzen
tussen instituten steeds vager worden. Dit zien we ook in de journalistiek. Er is geen
duidelijke definitie van wie journalist is. Ook worden consumenten van nieuws steeds vaker
producenten van nieuws.
Journalistiek wordt, naast een rationeel discours, steeds meer een emotioneel discours. We
hebben steeds meer aandacht voor de emoties van mensen en de journalist zelf (de persoon
achter de tekst) is veel zichtbaarder. We zijn ons er bewuster van dat journalisten zelf ook
subjectief zijn. Ook zijn nieuwsconsumenten meer betrokken bij nieuwsproductie dan
voorheen.
Journalism studies kent zes methoden die gericht zijn op drie wetenschappelijke
kernactiviteiten:
- Bevragen
- Observeren
- Doorlichten
Elk heeft zowel een kwalitatieve als kwantitatieve variant.
- Bevragen: interview – survey
- Observeren: etnografie – experiment
- Doorlichten: inhoudsanalyse- inhoudsanalyse
Datatriangulatie: het combineren van onderzoeksmethoden waardoor je je claims met
meerdere bronnen kunt onderbouwen.
, Constructieve journalistiek: journalistiek die niet enkel in problemen denkt en alleen het
negatieve laat zien, maar dat ook oog heeft voor positieve zaken en oplossingen en
relativeringen aandraagt.
2021-2022
Universiteit Leiden – Minor Journalistiek en Nieuwe Media – jaar 3 – semester 1
Hoorcollege 1 Methoden en Theorieën van Journalism Studies
Journalism Studies bestudeert journalistiek als maatschappelijk verschijnsel. Om
journalistiek te kunnen bestuderen, is het van belang na te denken over wat journalistiek is
en wie journalist is.
Artikel Zelizer
Zelizer bespreekt in haar artikel hoe enerzijds journalisten zelf en anderzijds academici naar
de journalistiek kijken.
Journalisten zelf spreken vaak op de volgende manieren over journalistiek:
- Journalistiek als zesde zintuig: dit gaat gepaard met uitspraken als ‘een neus hebben
voor nieuws’ en met het idee dat of je een goede journalist bent aangeboren is. Het is een
natuurlijk talent en niet per se iets aangeleerds.
- Journalistiek als container: journalistiek wordt gezien als een soort container die leeg
(geen nieuws) of vol (veel nieuws) kan zijn.
- Journalistiek als spiegel: dit gaat gepaard met concepten als objectiviteit en met de
ideeën dat de journalistiek de maatschappelijke praktijk weerspiegelt of een lens biedt op de
maatschappij. Journalistiek en de maatschappij worden als twee losse dingen gezien.
- Journalistiek als verhaal: veel journalisten praten over journalistiek als een verhaal,
waarbij ook narratieve technieken komen kijken. Dit terwijl je zou denken dat narratieve
technieken bij het terrein van de fictie horen.
- Journalistiek als een kind: journalistiek wordt gezien als iets dat goed verzorgd en
gekoesterd moet worden. Ook moet de nieuwsstroom, net als een kind, voortdurend in de
gaten gehouden worden.
- Journalistiek als een dienst: journalistiek wordt gezien als een dienst aan de
samenleving. Het wordt gezien als iets dat een bijdrage levert aan bijvoorbeeld gezond
burgerschap.
Maar weinig kennis uit het vakgebied Journalism Studies sijpelt door naar de journalistieke
praktijk. Veel journalisten vinden het niet fijn als wetenschappers hen komen vertellen hoe
zij hun vak moeten uitoefenen.
Wetenschappers daarentegen, spreken op de volgende manieren over journalistiek:
, - Journalistiek als een vakgebied: het wordt gezien als iets waarbij een specifieke
kennis en ideologie komt kijken. Er zou ook sprake zijn van een professionele relatie tussen
journalisten en hun klanten.
- Journalistiek als instituut: een maatschappelijke uitvinding met sociale, culturele,
economische en politieke privileges en taken.
- Journalistiek als tekst: alle output van journalisten wordt gezien als tekst (ook
bijvoorbeeld podcasts en beeldmateriaal).
- Journalistiek als mensen: wie zijn journalisten?
- Journalistiek als praktijk: wat doen journalisten de hele dag door?
Boundary work: het gegeven dat mensen die werken in beroepen die niet heel duidelijk
gedefinieerd zijn, voortdurend bezig zijn met het af te bakenen wat hun vakgebied precies is.
Deze bewijsdrang vinden we bijvoorbeeld sterk in de journalistiek, maar totaal niet bij
chirurgen bijvoorbeeld.
De samenleving verandert. In ‘The liquid society’ spreekt Bauman over hoe de grenzen
tussen instituten steeds vager worden. Dit zien we ook in de journalistiek. Er is geen
duidelijke definitie van wie journalist is. Ook worden consumenten van nieuws steeds vaker
producenten van nieuws.
Journalistiek wordt, naast een rationeel discours, steeds meer een emotioneel discours. We
hebben steeds meer aandacht voor de emoties van mensen en de journalist zelf (de persoon
achter de tekst) is veel zichtbaarder. We zijn ons er bewuster van dat journalisten zelf ook
subjectief zijn. Ook zijn nieuwsconsumenten meer betrokken bij nieuwsproductie dan
voorheen.
Journalism studies kent zes methoden die gericht zijn op drie wetenschappelijke
kernactiviteiten:
- Bevragen
- Observeren
- Doorlichten
Elk heeft zowel een kwalitatieve als kwantitatieve variant.
- Bevragen: interview – survey
- Observeren: etnografie – experiment
- Doorlichten: inhoudsanalyse- inhoudsanalyse
Datatriangulatie: het combineren van onderzoeksmethoden waardoor je je claims met
meerdere bronnen kunt onderbouwen.
, Constructieve journalistiek: journalistiek die niet enkel in problemen denkt en alleen het
negatieve laat zien, maar dat ook oog heeft voor positieve zaken en oplossingen en
relativeringen aandraagt.
