Fraude bij de controle-opdracht en de meldplicht van
de accountant
Wat is fraude?
Om erachter te komen wat de accountant moet doen bij het constateren van fraude wordt er eerst
gekeken naar wat fraude nou precies is en het onderscheid in fraudevormen. Volgens NVCOS 240
van de HRA wordt fraude (in het kader van niet-wettelijke controle van de jaarrekening) als volgt
omschreven: “Fraude is een opzettelijke handeling door één of meer leden van het management,
met governance belaste personen, werknemers of derden, waarbij gebruik wordt gemaakt van
misleiding teneinde van onrechtmatig of onwettig voordeel te behalen”. Drie kernelementen die in
deze definitie naar voren komen zijn:
1. Misleiding
2. Opzet
3. Wederrechtelijk voordeel
Deze elementen moeten goed vastgelegd worden door de accountant wanneer er een vermoeden is
van fraude. Misleiding en wederrechtelijk voordeel zijn gemakkelijker te constateren dan de opzet.
Wanneer dit niet te bewijzen is, kan je niet spreken van fraude maar is er hooguit sprake van een
administratieve fout (Majoor, 2015).
Verschillende vormen van fraude
Wanneer er sprake is van fraude kan er onderscheid gemaakt worden tussen werknemersfraude en
directiefraude & het onrechtmatig toe-eigenen van activa en frauduleuze financiële verslaggeving.
Bij het onrechtmatig toe-eigenen van activa is er meestal sprake van werknemersfraude en bij
frauduleuze financiële verslaggeving is meestal sprake van directiefraude. Voor de accountant is het
belangrijk om te toetsen wat voor soort fraude er van toe passing is. Bij werknemersfraude is de
directie namelijk het eerste aanspreekpunt van de accountant. Echter, wanneer er sprake is van
directiefraude kan de directie natuurlijk niet als eerste aanspreekpunt benaderd worden en zal dus
het toezichthoudend orgaan als eerste aangesproken worden (Majoor, 2015).
Wanneer een accountant een vermoeden heeft van fraude bij de cliënt, dient hij twee dingen in het
kader van de dossiervorming, namelijk:
- Het communiceren met de verantwoordelijken van de entiteit
- Het documenteren in het dossier
Verplichtingen van de Wwft
De Wwft brengt verplichtingen met zich mee waaraan voldaan moet worden door de
accountantsorganisatie. Deze verplichtingen hebben te maken met het cliëntenonderzoek en de
meldingsplicht (FIU, 2018).
Cliëntonderzoek
Bij de klantacceptatie wordt altijd een cliëntenonderzoek uitgevoerd. Dit wordt gedaan omdat de
wet voorschrijft dat je voor elke zakelijke relatie een risicobeoordeling op witwassen en financieren
van terrorisme moet opstellen. Het vaststellen van het risicoprofiel gebeurt door middel van
vragenlijsten met bepaalde criteria die de accountantskantoren hiervoor hebben opgesteld. Als
hieruit volgt dat voor de klant een laag risicoprofiel geldt, kan worden voldaan met een
vereenvoudigd cliëntenonderzoek. Een hoog risico kan geconstateerd worden door bepaalde
vermoedens of verwachtingen dat de integriteit niet voldoende is. Ook bestaan er twee criteria
waardoor de klant automatisch als hoog risico wordt aangemerkt. Dit is het geval als er wordt
gehandeld met een klant die op de lijst met hoog risicolanden staat of een persoon die een politieke
de accountant
Wat is fraude?
Om erachter te komen wat de accountant moet doen bij het constateren van fraude wordt er eerst
gekeken naar wat fraude nou precies is en het onderscheid in fraudevormen. Volgens NVCOS 240
van de HRA wordt fraude (in het kader van niet-wettelijke controle van de jaarrekening) als volgt
omschreven: “Fraude is een opzettelijke handeling door één of meer leden van het management,
met governance belaste personen, werknemers of derden, waarbij gebruik wordt gemaakt van
misleiding teneinde van onrechtmatig of onwettig voordeel te behalen”. Drie kernelementen die in
deze definitie naar voren komen zijn:
1. Misleiding
2. Opzet
3. Wederrechtelijk voordeel
Deze elementen moeten goed vastgelegd worden door de accountant wanneer er een vermoeden is
van fraude. Misleiding en wederrechtelijk voordeel zijn gemakkelijker te constateren dan de opzet.
Wanneer dit niet te bewijzen is, kan je niet spreken van fraude maar is er hooguit sprake van een
administratieve fout (Majoor, 2015).
Verschillende vormen van fraude
Wanneer er sprake is van fraude kan er onderscheid gemaakt worden tussen werknemersfraude en
directiefraude & het onrechtmatig toe-eigenen van activa en frauduleuze financiële verslaggeving.
Bij het onrechtmatig toe-eigenen van activa is er meestal sprake van werknemersfraude en bij
frauduleuze financiële verslaggeving is meestal sprake van directiefraude. Voor de accountant is het
belangrijk om te toetsen wat voor soort fraude er van toe passing is. Bij werknemersfraude is de
directie namelijk het eerste aanspreekpunt van de accountant. Echter, wanneer er sprake is van
directiefraude kan de directie natuurlijk niet als eerste aanspreekpunt benaderd worden en zal dus
het toezichthoudend orgaan als eerste aangesproken worden (Majoor, 2015).
Wanneer een accountant een vermoeden heeft van fraude bij de cliënt, dient hij twee dingen in het
kader van de dossiervorming, namelijk:
- Het communiceren met de verantwoordelijken van de entiteit
- Het documenteren in het dossier
Verplichtingen van de Wwft
De Wwft brengt verplichtingen met zich mee waaraan voldaan moet worden door de
accountantsorganisatie. Deze verplichtingen hebben te maken met het cliëntenonderzoek en de
meldingsplicht (FIU, 2018).
Cliëntonderzoek
Bij de klantacceptatie wordt altijd een cliëntenonderzoek uitgevoerd. Dit wordt gedaan omdat de
wet voorschrijft dat je voor elke zakelijke relatie een risicobeoordeling op witwassen en financieren
van terrorisme moet opstellen. Het vaststellen van het risicoprofiel gebeurt door middel van
vragenlijsten met bepaalde criteria die de accountantskantoren hiervoor hebben opgesteld. Als
hieruit volgt dat voor de klant een laag risicoprofiel geldt, kan worden voldaan met een
vereenvoudigd cliëntenonderzoek. Een hoog risico kan geconstateerd worden door bepaalde
vermoedens of verwachtingen dat de integriteit niet voldoende is. Ook bestaan er twee criteria
waardoor de klant automatisch als hoog risico wordt aangemerkt. Dit is het geval als er wordt
gehandeld met een klant die op de lijst met hoog risicolanden staat of een persoon die een politieke
