Vraag 2
Overwegingen betreffende de Verordening Gedrags- en
Beroepsregels (VGBA, incl. Vio)
Ten behoeve van een goede uitvoering van een controleopdracht dienen de gedragsregels van de
accountant gewaarborgd te worden. De onderstaande beginselen zijn hierbij van belang:
Professionaliteit
Er is geen aanleiding voor eventuele twijfel met betrekking tot de professionaliteit bij het uitvoeren
van de opdracht, er is geen informatie die aanleiding geeft tot het in diskrediet brengen van het
accountantsberoep. In het geval dat de accountant enigszins vermoedt dat de
accountantsorganisatie dit fundamentele beginsel niet nastreeft, treft een toepasselijke maatregel
(VGBA Art. 4 en Art. 5). Deze maatregel is afhankelijk van de positie van de accountant in de
organisatie (VGBA Toelichting Art. 5).
Integriteit
De accountant treedt eerlijk en oprecht op. Er is geen aanleiding gevonden die integriteit van de
accountant in het geding brengt. In het geval dat de klant en/of de accountantsorganisatie niet
eerlijk en oprecht optreedt worden er maatregelingen getroffen door de accountant. Dit geldt
tevens als de accountant in verband wordt gebracht met informatie die materieel onjuist, onvolledig
of misleidend is. Als de accountant onjuist (dus waarvan geen sprake is) in verband gebracht wordt
met de informatie voortvloeiende uit de opdracht, bijvoorbeeld de gebruikers veronderstellen dat
men ook betrokken is bij het opstellen van de jaarrekening. Dan dient de accountant aan de
jaarrekening haar gebruikers zijn/haar werkelijke betrokkenheid kenbaar te maken (VGBA Par. 6 t/m
10). Bij het niet-integer handelen van de organisatie waarbij de accountant werkzaam is wordt een
dezelfde maatregel getroffen als bij professionaliteit (VGBA Toelichting Par. 7). In de andere situaties
treft men andere maatregelingen te vinden in de toelichtingen van Par. 8 t/m 10.
Objectiviteit
Conform Par. 11 van de VGBA (Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020)
is de accountant genoodzaakt om zich niet ongepast te laten beïnvloeden bij het uitvoeren van de
controle opdracht, de (mogelijke) beïnvloeding van de controleopdracht wordt behandeld in de ViO
(Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020) en is onder te verdelen in
eigenbelang, zelftoetsing, belangenbehartiging, vertrouwdheid of intimidatie.
Samenloop van dienstverlening
Bij het uitvoeren van een opdracht kan de samenloop van dienstverlening op diverse fronten
schadend zijn voor de objectiviteit van de accountant. Zo controleert een accountant haar eigen
werk bij samenloop van een samenstellings- en controleopdracht (zelftoetsing), men is dan niet
geneigd om fouten uit een eerder verstrekte dienst te corrigeren (eigenbelang). Daarnaast speelt
vertrouwdheid een steeds grotere rol bij relaties die na verloop van tijd vorderen (zie hiervoor
‘Langdurige betrokkenheid bij dienstverlening aan de verantwoordelijke partij’). Als laatste kan
intimidatie een rol spelen, de verantwoordelijke partij kan dreigen met het eventueel ontbinden van
de relatie bij het verzoek van de accountant om fouten door te voeren (Koninklijke Nederlandse
Beroepsorganisatie van Accountants, 2020).
, Uit de documenten die aan het audit-team beschikbaar zijn gesteld is niet te herleiden dat een
dienst door het accountantskantoor is verricht. Zo zijn er geen documenten beschikbaar betreffende
een eventuele samenstellings- en/of beoordelingsopdracht. Daarnaast worden de besluiten door de
heer C.Q. Kwist genomen zo blijkt uit de AV-notulen van TotaalHandel B.V. (2018 en 2019),
waardoor de accountant geen invloed kan hebben op het assurance-object (ViO Par. 18 lid a en b).
Tevens zijn er geen documenten beschikbaar die verwijzen naar een andere dienst (zoals
administratiewerkzaamheden). Er is dus geen bedreiging betreffende de objectiviteit te
onderkennen (met betrekking tot een samenloop van dienstverlening, zie hoofdstuk 4 van de ViO).
Vergoedingen
Par. 23 t/m 26 van de ViO betreft het hoofdstuk dat de bedreiging van de vergoeding bepaalt
(Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020). Deze bedreiging heeft
hoofdzakelijk betrekking op het eigen belang van de accountantsorganisatie dat meespeelt
(Toelichting Par. 23), hierbij is de vergoeding van dusdanige waarde voor de onderneming dat deze
de uitkomst van de opdracht kan beïnvloeden. Zo zou bij een ongunstige uitkomst de klant dreigen
met het eventueel niet betalen of het stoppen van de opdrachten waardoor het kantoor aanzienlijke
inkomsten mist. Er zijn hierbij geen documenten aangeleverd betreffende de som van de
controleopdracht buiten de geboekte onderzoekskosten in de saldibalans van de onderneming
(2020: 8.148, 2019: 25.389, 2018: 20.860 en 2017: 15.443) (TotaalHandel B.V., 2020). Er is hieruit
niet te herleiden of de som van de diverse opdrachten als materieel kunnen worden beschouwd
voor de accountantsorganisatie (Par. 24 en 25 ViO) of dat vergoeding resultaat afhankelijk is (Par. 23
ViO). Daarnaast is er geen kortlopende schuld (Par. 26 ViO) aan de accountantsorganisatie te
onderkennen vanuit de saldibalans van de onderneming (TotaalHandel B.V., 2020).
Geschenken en gastvrijheid
Par. 27 betreft de bedreiging die voortkomt uit de geschenken die aan de accountant kunnen
worden geschonken, daarbij stelt tevens de gastvrijheid een rol (zie lid 3). Hierbij vormt een
geschenk van boven de € 100,- als potentieel gevaar, de accountant zal dan eventueel moeten
motiveren waarom een geschenk boven dit bedrag geen gevaar vormt (zie lid 2). De klant zou door
middel van de eerdere gegeven geschenken de accountant kunnen intimideren, ook zou de
accountant mogelijk te vertrouwd raken met de gegevens van de klant. In de huidige situatie blijkt
niet uit de aangegeven documenten dat het huidige assurance-team geschenken van de klant heeft
ontvangen. Er schuilt hiervoor dus geen gevaar voor het assurance-team met betrekking tot de
objectiviteit (in het geval van potentiële geschenken). Bekijk de bankafschriften nog!
Langdurige betrokkenheid bij dienstverlening aan de verantwoordelijke partij
Uit een langdurig samenwerkingsverband tussen de klant en de accountant kunnen diverse
bedreigingen voor de objectiviteit ontstaan. Zo kan na verloop van een vertrouwdheid met de klant
en haar gegevens ontstaan (Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020).
Tevens vermeldt de toelichting van Par. 28 van de ViO een bedreiging uit eigenbelang (Koninklijke
Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020), de accountant spreekt de kwaliteit van zijn
eerdere werkzaamheden tegen als hij/zij concludeert dat een post uit het verleden foutief is.
Eerder in het hoofdstuk ‘samenloop van dienstverlening’ is er geconcludeerd dat er geen
nevenwerkzaamheden zijn uitgevoerd in het jaar waarop de controleopdracht betrekking heeft. Wel
is te ondervinden dat de onderneming verplicht is om jaarlijks een controleverklaring af te leveren
aan de bank (Bank Voor Ondernemers, 2016). Uit artikel 7 van deze akte van de ‘Bank Voor
Ondernemers’ (2016) blijkt dat de onderneming sinds 2017 (dit betreft een controle over het
Overwegingen betreffende de Verordening Gedrags- en
Beroepsregels (VGBA, incl. Vio)
Ten behoeve van een goede uitvoering van een controleopdracht dienen de gedragsregels van de
accountant gewaarborgd te worden. De onderstaande beginselen zijn hierbij van belang:
Professionaliteit
Er is geen aanleiding voor eventuele twijfel met betrekking tot de professionaliteit bij het uitvoeren
van de opdracht, er is geen informatie die aanleiding geeft tot het in diskrediet brengen van het
accountantsberoep. In het geval dat de accountant enigszins vermoedt dat de
accountantsorganisatie dit fundamentele beginsel niet nastreeft, treft een toepasselijke maatregel
(VGBA Art. 4 en Art. 5). Deze maatregel is afhankelijk van de positie van de accountant in de
organisatie (VGBA Toelichting Art. 5).
Integriteit
De accountant treedt eerlijk en oprecht op. Er is geen aanleiding gevonden die integriteit van de
accountant in het geding brengt. In het geval dat de klant en/of de accountantsorganisatie niet
eerlijk en oprecht optreedt worden er maatregelingen getroffen door de accountant. Dit geldt
tevens als de accountant in verband wordt gebracht met informatie die materieel onjuist, onvolledig
of misleidend is. Als de accountant onjuist (dus waarvan geen sprake is) in verband gebracht wordt
met de informatie voortvloeiende uit de opdracht, bijvoorbeeld de gebruikers veronderstellen dat
men ook betrokken is bij het opstellen van de jaarrekening. Dan dient de accountant aan de
jaarrekening haar gebruikers zijn/haar werkelijke betrokkenheid kenbaar te maken (VGBA Par. 6 t/m
10). Bij het niet-integer handelen van de organisatie waarbij de accountant werkzaam is wordt een
dezelfde maatregel getroffen als bij professionaliteit (VGBA Toelichting Par. 7). In de andere situaties
treft men andere maatregelingen te vinden in de toelichtingen van Par. 8 t/m 10.
Objectiviteit
Conform Par. 11 van de VGBA (Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020)
is de accountant genoodzaakt om zich niet ongepast te laten beïnvloeden bij het uitvoeren van de
controle opdracht, de (mogelijke) beïnvloeding van de controleopdracht wordt behandeld in de ViO
(Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020) en is onder te verdelen in
eigenbelang, zelftoetsing, belangenbehartiging, vertrouwdheid of intimidatie.
Samenloop van dienstverlening
Bij het uitvoeren van een opdracht kan de samenloop van dienstverlening op diverse fronten
schadend zijn voor de objectiviteit van de accountant. Zo controleert een accountant haar eigen
werk bij samenloop van een samenstellings- en controleopdracht (zelftoetsing), men is dan niet
geneigd om fouten uit een eerder verstrekte dienst te corrigeren (eigenbelang). Daarnaast speelt
vertrouwdheid een steeds grotere rol bij relaties die na verloop van tijd vorderen (zie hiervoor
‘Langdurige betrokkenheid bij dienstverlening aan de verantwoordelijke partij’). Als laatste kan
intimidatie een rol spelen, de verantwoordelijke partij kan dreigen met het eventueel ontbinden van
de relatie bij het verzoek van de accountant om fouten door te voeren (Koninklijke Nederlandse
Beroepsorganisatie van Accountants, 2020).
, Uit de documenten die aan het audit-team beschikbaar zijn gesteld is niet te herleiden dat een
dienst door het accountantskantoor is verricht. Zo zijn er geen documenten beschikbaar betreffende
een eventuele samenstellings- en/of beoordelingsopdracht. Daarnaast worden de besluiten door de
heer C.Q. Kwist genomen zo blijkt uit de AV-notulen van TotaalHandel B.V. (2018 en 2019),
waardoor de accountant geen invloed kan hebben op het assurance-object (ViO Par. 18 lid a en b).
Tevens zijn er geen documenten beschikbaar die verwijzen naar een andere dienst (zoals
administratiewerkzaamheden). Er is dus geen bedreiging betreffende de objectiviteit te
onderkennen (met betrekking tot een samenloop van dienstverlening, zie hoofdstuk 4 van de ViO).
Vergoedingen
Par. 23 t/m 26 van de ViO betreft het hoofdstuk dat de bedreiging van de vergoeding bepaalt
(Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020). Deze bedreiging heeft
hoofdzakelijk betrekking op het eigen belang van de accountantsorganisatie dat meespeelt
(Toelichting Par. 23), hierbij is de vergoeding van dusdanige waarde voor de onderneming dat deze
de uitkomst van de opdracht kan beïnvloeden. Zo zou bij een ongunstige uitkomst de klant dreigen
met het eventueel niet betalen of het stoppen van de opdrachten waardoor het kantoor aanzienlijke
inkomsten mist. Er zijn hierbij geen documenten aangeleverd betreffende de som van de
controleopdracht buiten de geboekte onderzoekskosten in de saldibalans van de onderneming
(2020: 8.148, 2019: 25.389, 2018: 20.860 en 2017: 15.443) (TotaalHandel B.V., 2020). Er is hieruit
niet te herleiden of de som van de diverse opdrachten als materieel kunnen worden beschouwd
voor de accountantsorganisatie (Par. 24 en 25 ViO) of dat vergoeding resultaat afhankelijk is (Par. 23
ViO). Daarnaast is er geen kortlopende schuld (Par. 26 ViO) aan de accountantsorganisatie te
onderkennen vanuit de saldibalans van de onderneming (TotaalHandel B.V., 2020).
Geschenken en gastvrijheid
Par. 27 betreft de bedreiging die voortkomt uit de geschenken die aan de accountant kunnen
worden geschonken, daarbij stelt tevens de gastvrijheid een rol (zie lid 3). Hierbij vormt een
geschenk van boven de € 100,- als potentieel gevaar, de accountant zal dan eventueel moeten
motiveren waarom een geschenk boven dit bedrag geen gevaar vormt (zie lid 2). De klant zou door
middel van de eerdere gegeven geschenken de accountant kunnen intimideren, ook zou de
accountant mogelijk te vertrouwd raken met de gegevens van de klant. In de huidige situatie blijkt
niet uit de aangegeven documenten dat het huidige assurance-team geschenken van de klant heeft
ontvangen. Er schuilt hiervoor dus geen gevaar voor het assurance-team met betrekking tot de
objectiviteit (in het geval van potentiële geschenken). Bekijk de bankafschriften nog!
Langdurige betrokkenheid bij dienstverlening aan de verantwoordelijke partij
Uit een langdurig samenwerkingsverband tussen de klant en de accountant kunnen diverse
bedreigingen voor de objectiviteit ontstaan. Zo kan na verloop van een vertrouwdheid met de klant
en haar gegevens ontstaan (Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020).
Tevens vermeldt de toelichting van Par. 28 van de ViO een bedreiging uit eigenbelang (Koninklijke
Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants, 2020), de accountant spreekt de kwaliteit van zijn
eerdere werkzaamheden tegen als hij/zij concludeert dat een post uit het verleden foutief is.
Eerder in het hoofdstuk ‘samenloop van dienstverlening’ is er geconcludeerd dat er geen
nevenwerkzaamheden zijn uitgevoerd in het jaar waarop de controleopdracht betrekking heeft. Wel
is te ondervinden dat de onderneming verplicht is om jaarlijks een controleverklaring af te leveren
aan de bank (Bank Voor Ondernemers, 2016). Uit artikel 7 van deze akte van de ‘Bank Voor
Ondernemers’ (2016) blijkt dat de onderneming sinds 2017 (dit betreft een controle over het
