Algemene chemie:
H1 Samenstelling van materie
1.1 Elementen
Def. atoom = het kleinste deeltje van een element dat de chemische eigenschappen van dat element
heeft.
Def. element = een stof die bestaat uit één soort atomen.
Elementen:
- meer dan 190 elementen
- naam en chemisch symbool
- specifieke eigenschappen
- gerangschikt volgens eigenschappen
- bv. element stikstof bestaat uit veel stikstofatomen
1.1.1 Namen en symbolen van de elementen
Oorsprong namen van elementen:
- eerbetoon aan mensen/plaatsen (americium, einsteinium,…)
- afgeleid van vindplaats (koper werd gevonden in Cyprus)
- voorkomen en eigenschappen geven aanleiding tot naam (chloor is latijn voor geelgroen)
1
,1.1.2 Periodiek systeem
PSE:
- verticale kolommen zijn groepen
➔ a groepen is groep 1 tot 8 (romeinse cijfers)
➔ b groepen is groep 3 tot 12 = transitiemetalen, worden zo genoemd omdat hun
chemische/fysische eigenschappen variëren van de chemisch actieve meten naar minder
actieve metalen
- horizontale rijden zijn periodes = 7 periodes
- lanthaniden en actiniden zijn B groepen
- gerangschikt volgens stijgende atoomnummer
Groepen:
- elementen in 1 groep hebben gelijkaardige eigenschappen
- verschillende A groepen:
1) alkalimetalen
➔ allemaal zachte zilverkleurige metalen die bij lage temperatuur smelten
➔ reageren met water en vormen H2
➔ worden onder olie bewaard om het contact met lucht/vocht te vermijden
2) aardalkalimetalen
➔ lijken sterk op groep 1 maar reactie met water is minder heftig
3) boorgroep
4) koolstofgroep
5) stikstofgroep
6) zuurstofgroep
7) halogenen
➔ meeste eigenschappen vertonen een verandering van fluor naar astaat
➔ fluor is een zeer bleek geel tot kleurloos gas
➔ chloor is een geelgroen gas
➔ broom is een rode vloeistof
➔ jood een grijs paarse vaste stof
➔ astaat kan niet waargenomen met het oog
2
, 8) edelgassen
➔ gaan weinig verbindingen aan = chemisch weinig actief
➔ kleur- en geurloze gassen
➔ zijn mono atomisch = onafhankelijk bewegende aparte atomen voorkomen
1.1.3 Metalen, niet-metalen, metalloïden
Drie categorieën:
1) metalen
= een stof die elektriciteit geleidt, een metaalglans heeft en kneed- en rekbaar is
➔ staat links van de metalloïden
2) niet-metalen
= een stof die de elektriciteit niet geleidt en noch kneed- noch rekbaar is
➔ staat rechts van de metalloïden
3) metalloïden
= heeft het fysisch voorkomen en de fysische eigenschappen van een metaal maar gedraagt
zich chemisch als een niet-metaal
➔ trap structuur in het rood op de PSE
1.2 Atomen
John Dalton verzamelde als 1e gegevens over het bestaan van atomen, zijn atoomhypothese is:
1) alle materie is samengesteld uit atomen
2) alle atomen van een gegeven element zijn identiek en hebben onveranderlijke massa
3) atomen van verschillende elementen hebben een verschillende massa
4) een verbinding is een combinatie van atomen van meer dan 1 element
5) atomen kunnen niet ontstaan/verdwijnen in een chemische reactie, er worden andere
combinaties gevormd, er ontstaan nieuwe verbindingen
- baseerde dit op metingen van massa’s van afzonderlijke elementen en gecombineerde
elementen
3
, 1.2.1 Inwendige structuur van het atoom
Atoom:
- geen homogeen deeltje
- is neutraal
- atoomkern bestaat uit nucleonen:
1) elektronen (negatieve elektronenwolk rondom de kern) = lading -1
2) protonen (positief) = lading +1
3) neutronen (neutraal) = lading 0
- atoomnummer (Z) = aantal protonen in kern
Ongeladen atoom:
- protonen = elektronen
Geladen atoom:
- als een atoom elektronen heeft weggedaan of toegevoegd
➔ Bv. stikstof (Z=7) is 7 p+ en 7 e-, geven extra elektron dus 7 p en 8 e-, totale lading (+7 en
-8) wordt -1.
1.3 Samengestelde stoffen
Def. samengestelde stof = opgebouwd uit atomen van 2 of meer elementen in een bepaalde
verhouding.
Def. enkelvoudige stof = opgebouwd uit atomen van 1 soort element.
Samengestelde stof:
- kan een verbinding genoemd worden want de elementen zijn op een bepaalde manier
verbonden
- soorten samengestelde stoffen:
1) moleculaire stoffen
molecule = een elektrisch neutrale van gebonden atomen, het is het kleinste deeltje van
de stof dat de chemische eigenschappen er nog van bezit. (H2O, CO2,…)
➔ bestaat enkel uit moleculen en deze zijn niet metalen (HCl, C6H6,…)
4
H1 Samenstelling van materie
1.1 Elementen
Def. atoom = het kleinste deeltje van een element dat de chemische eigenschappen van dat element
heeft.
Def. element = een stof die bestaat uit één soort atomen.
Elementen:
- meer dan 190 elementen
- naam en chemisch symbool
- specifieke eigenschappen
- gerangschikt volgens eigenschappen
- bv. element stikstof bestaat uit veel stikstofatomen
1.1.1 Namen en symbolen van de elementen
Oorsprong namen van elementen:
- eerbetoon aan mensen/plaatsen (americium, einsteinium,…)
- afgeleid van vindplaats (koper werd gevonden in Cyprus)
- voorkomen en eigenschappen geven aanleiding tot naam (chloor is latijn voor geelgroen)
1
,1.1.2 Periodiek systeem
PSE:
- verticale kolommen zijn groepen
➔ a groepen is groep 1 tot 8 (romeinse cijfers)
➔ b groepen is groep 3 tot 12 = transitiemetalen, worden zo genoemd omdat hun
chemische/fysische eigenschappen variëren van de chemisch actieve meten naar minder
actieve metalen
- horizontale rijden zijn periodes = 7 periodes
- lanthaniden en actiniden zijn B groepen
- gerangschikt volgens stijgende atoomnummer
Groepen:
- elementen in 1 groep hebben gelijkaardige eigenschappen
- verschillende A groepen:
1) alkalimetalen
➔ allemaal zachte zilverkleurige metalen die bij lage temperatuur smelten
➔ reageren met water en vormen H2
➔ worden onder olie bewaard om het contact met lucht/vocht te vermijden
2) aardalkalimetalen
➔ lijken sterk op groep 1 maar reactie met water is minder heftig
3) boorgroep
4) koolstofgroep
5) stikstofgroep
6) zuurstofgroep
7) halogenen
➔ meeste eigenschappen vertonen een verandering van fluor naar astaat
➔ fluor is een zeer bleek geel tot kleurloos gas
➔ chloor is een geelgroen gas
➔ broom is een rode vloeistof
➔ jood een grijs paarse vaste stof
➔ astaat kan niet waargenomen met het oog
2
, 8) edelgassen
➔ gaan weinig verbindingen aan = chemisch weinig actief
➔ kleur- en geurloze gassen
➔ zijn mono atomisch = onafhankelijk bewegende aparte atomen voorkomen
1.1.3 Metalen, niet-metalen, metalloïden
Drie categorieën:
1) metalen
= een stof die elektriciteit geleidt, een metaalglans heeft en kneed- en rekbaar is
➔ staat links van de metalloïden
2) niet-metalen
= een stof die de elektriciteit niet geleidt en noch kneed- noch rekbaar is
➔ staat rechts van de metalloïden
3) metalloïden
= heeft het fysisch voorkomen en de fysische eigenschappen van een metaal maar gedraagt
zich chemisch als een niet-metaal
➔ trap structuur in het rood op de PSE
1.2 Atomen
John Dalton verzamelde als 1e gegevens over het bestaan van atomen, zijn atoomhypothese is:
1) alle materie is samengesteld uit atomen
2) alle atomen van een gegeven element zijn identiek en hebben onveranderlijke massa
3) atomen van verschillende elementen hebben een verschillende massa
4) een verbinding is een combinatie van atomen van meer dan 1 element
5) atomen kunnen niet ontstaan/verdwijnen in een chemische reactie, er worden andere
combinaties gevormd, er ontstaan nieuwe verbindingen
- baseerde dit op metingen van massa’s van afzonderlijke elementen en gecombineerde
elementen
3
, 1.2.1 Inwendige structuur van het atoom
Atoom:
- geen homogeen deeltje
- is neutraal
- atoomkern bestaat uit nucleonen:
1) elektronen (negatieve elektronenwolk rondom de kern) = lading -1
2) protonen (positief) = lading +1
3) neutronen (neutraal) = lading 0
- atoomnummer (Z) = aantal protonen in kern
Ongeladen atoom:
- protonen = elektronen
Geladen atoom:
- als een atoom elektronen heeft weggedaan of toegevoegd
➔ Bv. stikstof (Z=7) is 7 p+ en 7 e-, geven extra elektron dus 7 p en 8 e-, totale lading (+7 en
-8) wordt -1.
1.3 Samengestelde stoffen
Def. samengestelde stof = opgebouwd uit atomen van 2 of meer elementen in een bepaalde
verhouding.
Def. enkelvoudige stof = opgebouwd uit atomen van 1 soort element.
Samengestelde stof:
- kan een verbinding genoemd worden want de elementen zijn op een bepaalde manier
verbonden
- soorten samengestelde stoffen:
1) moleculaire stoffen
molecule = een elektrisch neutrale van gebonden atomen, het is het kleinste deeltje van
de stof dat de chemische eigenschappen er nog van bezit. (H2O, CO2,…)
➔ bestaat enkel uit moleculen en deze zijn niet metalen (HCl, C6H6,…)
4
