Samenvatting Business Ethiek
Moraal
Het geheel van gedeelde morele oordelen van een groep. Het geheel van morele
regels waaraan wij onszelf en anderen in redelijkheid beschouwen.
Morele oordelen
Wanneer het gaat om waarden en normen die we van fundamenteel belang
achten voor de manier waarop mensen met elkaar omgaan en voor het
functioneren van onze samenleving.
Integriteit
Handhaven van algemene of professionele sociale en ethische normen en
waarden, ook bij druk van buitenaf om hiervan af te wijken.
Gedrag
Gedrag is te verklaren uit de natuurlijke aanleg, opvoeding en sociale omgeving.
Gedrag wordt afgestemd op het samenleven in een groep.
Cultuur
Een gemeenschappelijk referentiekader.
Gewoonten en gebruiken, godsdienst, normen en waarden, bestaanswijze,
muziek, voorwerpen, eetgewoonten, wijze van kleden, bouwwerken etc.
Wereldbeeld
Mensen delen bepaalde opvattingen en veronderstellingen over de wereld waarin
ze leven die zo vanzelfsprekend zijn dat ze niet beredeneerd hoeven te worden.
Ze worden doorgegeven via grote verhalen en metaforen.
Socialisatie/Opvoeding
Het proces waarbij kennis van gewenste/acceptabele en
ongewenste/onacceptabele normen en waarden wordt overgedragen.
Waarde
Een morele waarde is een ideaal, een principe met betrekking tot goed
samenleven dat we proberen te realiseren door middel van ons gedrag.
Waarden zijn abstract en onbegrensd. Het gaat om zaken waaraan mensen
waarde hechten (religie, wetenschap, professionaliteit, materiële waarde etc.)
Norm
Een morele norm is een zelf opgelegde regel die gedrag voorschrijft omtrent een
goede samenleving.
Soort normen Normatief oordeel over gedrag
Sociaal Gepast - Ongepast, Sociaal - Asociaal
Juridisch Legaal – Illegaal
Professioneel Professioneel – Onprofessioneel
Moreel Goed – Kwaad, Moreel – Immoreel
Intrinsieke motivatie
,Motivatie die mensen vanuit zichzelf hebben. Hun ambitie, hun interesse of de
voldoening die ze beleven aan het leveren van een prestatie.
Deugd
Een morele deugd is een goede karaktereigenschap met betrekking tot goed
samenleven.
Aristoteles
Volgens de filosoof Aristoteles gaat het er bij deugden om dat iemand het juiste
midden weet te vinden tussen te veel en te weinig van een bepaalde intentie.
Moed is volgens Aristoteles precies het goede midden tussen lafheid en
overmoed.
Waarden Normen Deugden
Abstract Concreet Abstract
Globaal en onbegrensd Specifiek en begrensd Globaal, maar begrensd:
de deugd zit in het
midden
Doel Middel Intentie gericht op doel
Bepalen identiteit Sociale coordinatie Basishouding bij gedrag
Stuurloos zonder Zonder betekenis of Gebaseerd op waarden
normen achterliggende waarden en normen
Constateren
Een uitspraak over feiten die objectief vast te stellen zijn
Oordelen
Niet alleen op feitelijke constateringen gebaseerd maar ook op een persoonlijk
gekleurde waardering daarvan.
Subjectief oordeel
Een persoonlijk oordeel. Je vindt het warm, je houdt niet van regen
Intersubjectief oordeel
Met intersubjectiviteit worden die dingen (objecten) bedoeld die door meerdere
mensen (subjecten) worden gedeeld.
Subjectief oordeel: Ik vind het warm.
Intersubjectief oordeel: Ik heb een hekel aan mensen die gaan zweten van warm
weer.
Desgewenst kunnen mensen op deze wijze tot een gedeeld beoordelingskader
komen.
Schematische totstandkoming van een moreel oordeel
Moreel oordeel = feiten x (normen & waarden) x gevolgen
Jurgen Habermas (1929)
Mensen moeten over verschillende vormen van denkvermogen (rationaliteit)
beschikken om goed te kunnen functioneren. Het leven van de mens speelt
volgens hem af in twee te onderscheiden domeinen: de leefwereld en het
systeem.
Leefwereld
, De wereld van gezin, familie, vrienden, gelijkgezinden, vereniging, kerk
enzovoort. In de leefwereld wordt het gedrag van mensen gestuurd door
overeenstemming over de gedeelde waarden en normen die zin en betekenis aan
het leven geven.
Systeem
Dit is de wereld van de economie en overheid.
In dit domein draait het om geld (winst maken/efficiënt werken) en macht (je zin
krijgen, regels stellen).
Domein Systeem Leefwereld
Waar dominant - Economie - Gezin
- Bureaucratie - Vrienden
- Familie
- Kerk
- Vereniging
Rationaliteit Beheersing Zinvolle communicatie
(doelrationaliteit)
Sturing door Geld en Macht Waarden en normen
Verantwoordelijkheid als taak
De verantwoordelijkheid is duidelijk geregeld. In functiebeschrijvingen wordt
bijvoorbeeld vaak aangegeven wat iemands verantwoordelijkheden zijn.
Verantwoordelijkheid als aansprakelijkheid
Juridisch -> Aanspreekbaar zijn. Je moet de gevolgen van een handeling kunnen
dragen.
Verantwoordelijkheid als deugd
Morele verantwoordelijkheid duidt op een goede eigenschap van mensen.
Verantwoordelijkheid van organisaties
Vaak geregeld in wetten of afspraken; een geregelde vorm van
verantwoordelijkheid.
Plichtsethiek Gevolgenethiek Deugdenethiek
(deontologisch) (teleologisch)
Het is je plicht om je aan Het gaat om het Het gaat om de intentie
algemene regels te realiseren van het
houden grootste geluk
Welke regel (norm) is het Welk gedrag is het meest Wie wil je zijn?
belangrijkste? effectief?
Minimale maatschappelijke verantwoordelijkheid
Legt een zwaar accent op de formele doelstellingen van de organisatie. De
maatschappelijke taak en verantwoordelijkheid van organisaties zo efficiënt
mogelijk uitvoeren binnen de grenzen van de wet. De organisatie draagt verder
geen morele verantwoordelijkheid.
Maatschappelijke aanvaardbaarheid
Moraal
Het geheel van gedeelde morele oordelen van een groep. Het geheel van morele
regels waaraan wij onszelf en anderen in redelijkheid beschouwen.
Morele oordelen
Wanneer het gaat om waarden en normen die we van fundamenteel belang
achten voor de manier waarop mensen met elkaar omgaan en voor het
functioneren van onze samenleving.
Integriteit
Handhaven van algemene of professionele sociale en ethische normen en
waarden, ook bij druk van buitenaf om hiervan af te wijken.
Gedrag
Gedrag is te verklaren uit de natuurlijke aanleg, opvoeding en sociale omgeving.
Gedrag wordt afgestemd op het samenleven in een groep.
Cultuur
Een gemeenschappelijk referentiekader.
Gewoonten en gebruiken, godsdienst, normen en waarden, bestaanswijze,
muziek, voorwerpen, eetgewoonten, wijze van kleden, bouwwerken etc.
Wereldbeeld
Mensen delen bepaalde opvattingen en veronderstellingen over de wereld waarin
ze leven die zo vanzelfsprekend zijn dat ze niet beredeneerd hoeven te worden.
Ze worden doorgegeven via grote verhalen en metaforen.
Socialisatie/Opvoeding
Het proces waarbij kennis van gewenste/acceptabele en
ongewenste/onacceptabele normen en waarden wordt overgedragen.
Waarde
Een morele waarde is een ideaal, een principe met betrekking tot goed
samenleven dat we proberen te realiseren door middel van ons gedrag.
Waarden zijn abstract en onbegrensd. Het gaat om zaken waaraan mensen
waarde hechten (religie, wetenschap, professionaliteit, materiële waarde etc.)
Norm
Een morele norm is een zelf opgelegde regel die gedrag voorschrijft omtrent een
goede samenleving.
Soort normen Normatief oordeel over gedrag
Sociaal Gepast - Ongepast, Sociaal - Asociaal
Juridisch Legaal – Illegaal
Professioneel Professioneel – Onprofessioneel
Moreel Goed – Kwaad, Moreel – Immoreel
Intrinsieke motivatie
,Motivatie die mensen vanuit zichzelf hebben. Hun ambitie, hun interesse of de
voldoening die ze beleven aan het leveren van een prestatie.
Deugd
Een morele deugd is een goede karaktereigenschap met betrekking tot goed
samenleven.
Aristoteles
Volgens de filosoof Aristoteles gaat het er bij deugden om dat iemand het juiste
midden weet te vinden tussen te veel en te weinig van een bepaalde intentie.
Moed is volgens Aristoteles precies het goede midden tussen lafheid en
overmoed.
Waarden Normen Deugden
Abstract Concreet Abstract
Globaal en onbegrensd Specifiek en begrensd Globaal, maar begrensd:
de deugd zit in het
midden
Doel Middel Intentie gericht op doel
Bepalen identiteit Sociale coordinatie Basishouding bij gedrag
Stuurloos zonder Zonder betekenis of Gebaseerd op waarden
normen achterliggende waarden en normen
Constateren
Een uitspraak over feiten die objectief vast te stellen zijn
Oordelen
Niet alleen op feitelijke constateringen gebaseerd maar ook op een persoonlijk
gekleurde waardering daarvan.
Subjectief oordeel
Een persoonlijk oordeel. Je vindt het warm, je houdt niet van regen
Intersubjectief oordeel
Met intersubjectiviteit worden die dingen (objecten) bedoeld die door meerdere
mensen (subjecten) worden gedeeld.
Subjectief oordeel: Ik vind het warm.
Intersubjectief oordeel: Ik heb een hekel aan mensen die gaan zweten van warm
weer.
Desgewenst kunnen mensen op deze wijze tot een gedeeld beoordelingskader
komen.
Schematische totstandkoming van een moreel oordeel
Moreel oordeel = feiten x (normen & waarden) x gevolgen
Jurgen Habermas (1929)
Mensen moeten over verschillende vormen van denkvermogen (rationaliteit)
beschikken om goed te kunnen functioneren. Het leven van de mens speelt
volgens hem af in twee te onderscheiden domeinen: de leefwereld en het
systeem.
Leefwereld
, De wereld van gezin, familie, vrienden, gelijkgezinden, vereniging, kerk
enzovoort. In de leefwereld wordt het gedrag van mensen gestuurd door
overeenstemming over de gedeelde waarden en normen die zin en betekenis aan
het leven geven.
Systeem
Dit is de wereld van de economie en overheid.
In dit domein draait het om geld (winst maken/efficiënt werken) en macht (je zin
krijgen, regels stellen).
Domein Systeem Leefwereld
Waar dominant - Economie - Gezin
- Bureaucratie - Vrienden
- Familie
- Kerk
- Vereniging
Rationaliteit Beheersing Zinvolle communicatie
(doelrationaliteit)
Sturing door Geld en Macht Waarden en normen
Verantwoordelijkheid als taak
De verantwoordelijkheid is duidelijk geregeld. In functiebeschrijvingen wordt
bijvoorbeeld vaak aangegeven wat iemands verantwoordelijkheden zijn.
Verantwoordelijkheid als aansprakelijkheid
Juridisch -> Aanspreekbaar zijn. Je moet de gevolgen van een handeling kunnen
dragen.
Verantwoordelijkheid als deugd
Morele verantwoordelijkheid duidt op een goede eigenschap van mensen.
Verantwoordelijkheid van organisaties
Vaak geregeld in wetten of afspraken; een geregelde vorm van
verantwoordelijkheid.
Plichtsethiek Gevolgenethiek Deugdenethiek
(deontologisch) (teleologisch)
Het is je plicht om je aan Het gaat om het Het gaat om de intentie
algemene regels te realiseren van het
houden grootste geluk
Welke regel (norm) is het Welk gedrag is het meest Wie wil je zijn?
belangrijkste? effectief?
Minimale maatschappelijke verantwoordelijkheid
Legt een zwaar accent op de formele doelstellingen van de organisatie. De
maatschappelijke taak en verantwoordelijkheid van organisaties zo efficiënt
mogelijk uitvoeren binnen de grenzen van de wet. De organisatie draagt verder
geen morele verantwoordelijkheid.
Maatschappelijke aanvaardbaarheid
