Aantekeningen hoorcolleges 1A1 week 4-5 de Gezonde mens EUR

HC Organisatie zenuwstelsel
Centraal zenuwstelsel
 hersenen, hersenzenuwen, ruggenmerg
Perifeer zenuwstelsel
 zenuwen naar dermatoom

Zenuwen  uitlopers van zenuwcellen (axonen)
Meerdere axonen vormen samen een zenuw.

Hersenen embryonaal:
Tel-encephalon
 cerebrum + subcorticale kernen
di-encephalon
 (hypo-)thalamus
Mes-encephalon
 middenhersenen
Met-encephalon
 cerebellum (=kleine hersenen) & pons (brug)
Myel-encephalon
 medulla oblongata


Hersenstam  middenhersenen, pons & medulla oblongata

Hersenen  1,5 kilo
Gerimpelde hersenen bij mens.
Cortex  hele grote oppervlakte  meer neuronen
Windingen  gyri (ev. Gyrus)
Groeven  sulci (ev. Sulcus)

Bij hersenen heb je rostrale kant  voorkant. Bovenkant heet nog steeds dorsaal.

Hersengebieden:
1. Frontalis  denken
2. Parietalis  sensorisch
3. Occipitalis  visuele vermogen
4. Temporalis  gedrag / concentratie
5. Cerebellum  motoriek

Grote hersenen zijn twee losse kwabben die zijn verbonden door de corpus callosum.

Gyrus precentralis  aansturing van een aantal spieren
Gyrus postcentralis  ontvangen van informatie

Broca’s area (taal produceren), wernicke’s area (taal begrijpen) taalgebieden
Fusiforme gyrus  gezichten herkennen

Ruggenmerg
-somatisch
Sensibele input  motorische output

Sensorisch systeem
Input  thalamus  primaire schors  (secundaire schors  )

Motorisch system
 primaire motorische schors  ruggenmerg  skeletspieren

Cognitieve systeem  denkend, planning, selectie
Limbische systeem  emoties, pijn


HC Neuronen & Glia
Zenuwcellen (neuronen)
 Grijze stof in hersenen, (eiwitten rond) axonen vormen de witte stof.
 Kunnen elektrische prikkels afgeven, tussen zenuwcellen chemisch (of elektrisch)

,Neuronen
- Dendrieten
- Soma
- Axon heuvel
- Axon
- Myelineschede
- Pre-synaptisch einde
(transmitter in vesiculi)
- Synaps

Classificatie neuronen op basis van:
- Projectie
(lokaal / op lange afstand)
- Dendritische structuur
(pyramidevorm / stervorm)
- Aantal uitsteeksels
(1 (unipolair) of 2 (bipolair) of
veel (multipolair))
- Verbindingen (divergent  1
op veel), convergent (meer op 1)

Verbindingen via synapsen
- Pre-synaptische cel
- Neurotransmitter
- Receptor
- Post-synaptische cel

Veel geneesmiddelen en drugs werken op basis van neurotransmitters / synapsen.

Neuronale modaliteit:
Richting:
- Afferent  naar neuron toe
- Efferent  van neuron af
Anatomische verdeling:
- Visceraal  gebieden afkomstig van embryonale kiewboog
- Somatisch  de rest, o.a. huid & spieren


Glia
- Nog weinig over bekend

Gliacellen kunnen delen, hersentumoren ontstaan dus ook uit dit weefsel.

Controle interne milieu, diverse types & functies

Centraal:
- Oligodendrocyten ( myelineschede)
- Astrocyten (o.a. bloed-hersenbarrière)
- Microglia (o.a. fagocytose, litteken vorming)
- Ependymcellen (o.a. liquor productie)

Perifeer:
- Satelliet cellen
- Schwann cellen ( myelineschede)



HC Membraanpotentiaal
Communicatie tussen neuronen
Informatie komt vooral binnen op de dendrieten. Actiepotentiaal reist naar het einde van de axonen
& geeft het neurotransmitters af.

Ionen kunnen niet door een membraan.
 Hier zijn transporters voor nodig, of ionkanalen

, Belangrijk: Na-K pomp
3 Na+ eruit, 2 K+ erin

K kanalen staan in rust vaak open, hierbij gaat K+ naar buiten toe.

Diffusie  verspreiding, gaat van plek waar veel is naar plek waar weinig is

Rustmembraanpotentiaal  verschil in lading tussen binnenkant & buitenkant cel in rust.
K+ eruit? Membraanpotentiaal wordt negatief.
In onze cellen is de membraanpotentiaal hierdoor negatief.

Depolarisatie  de membraanpotentiaal wordt positiever
Hyperpolarisatie  de membraanpotentiaal wordt negatiever

Na+-kanalen open? Depolarisatie

Actiepotentiaal  kortdurend alles of niets principe.
Eerst Na+ kanalen open  depolarisatie
Vervolgens K+ kanalen open  repolarisatie

Twee soorten krachten:
1. Chemische  diffusie van hoge naar lage concentratie
2. Elektrische  + wordt aangetrokken door –
Kathionen  positief geladen ionen
Anionen  negatief geladen ionen

Als kalium van links naar rechts gaat wordt het linkercompartiment negatief geladen t.o.v. rechts,
waardoor Kalium al snel zal stoppen met naar rechts gaan.
 Chemische kracht vs. Elektrische kracht
Bij welk potentiaal is de netto stroom 0?

Evenwichtspotentiaal:

RT [ X ]o
Ex= ln
zF [ X}i
R  gas constante
T  temperatuur
Z  lading
F  faraday constante
[X]  concentratie (i  inside, o  outside)
Anders schrijven:

61,5 mV [X]o
Ex= log
z [ X]i
Ek is de evenwichtspotentiaal voor K+. Bij deze potentiaal is de netto K+ stroom 0.
(rond de -90mV), vaak negatiever dan rustpotentiaal.
Evenwichtpotentiaal Na+  rond de +60mV

Goldman vergelijking

P  permeabiliteit
Membraanpotentiaal ligt altijd tussen Ek & Ena
Prikkelbare cellen  vuren actiepotentialen

Eigenschappen Na & K-kanalen:
Na & K-kanalen zijn spanningsafhankelijk, ze activeren (openen) bij depolarisatie, deactiveren
(sluiten) bij repolarisatie
 Na-kanalen kunnen sneller openen dan K-kanalen
 Als Na-kanalen een tijdje open hebben gestaan, dan sluiten ze vanzelf: Na kanalen worden snel
na het openen geïnactiveerd.

Actiepotentiaal door openen en sluiten van Na & K kanalen.